Χρήστος Κάτσικας Ένα ζήτημα που εδώ και χρόνια συζητείται χαμηλόφωνα στους συλλόγους διδασκόντων, αλλά σπάνια φτάνει στον δημόσιο διάλογο, επαναφέρει με επιστολή του ο μαθηματικός του 7ου ΓΕΛ Ηρακλείου Γεώργιος Ματζιούνης. Πρόκειται για το ιδιαίτερο καθεστώς συνταξιοδότησης που εφαρμόζεται στους εκπαιδευτικούς της δημόσιας εκπαίδευσης και το οποίο, όπως καταγγέλλεται, οδηγεί ουσιαστικά σε παράταση του εργασιακού τους βίου πέρα από το γενικό όριο ηλικίας που ισχύει για τους υπόλοιπους δημοσίους υπαλλήλους.
Στο Δημόσιο, το γενικό όριο πλήρους συνταξιοδότησης είναι το 67ο έτος ηλικίας. Στην περίπτωση όμως των εκπαιδευτικών, εφαρμόζεται μια ειδική διοικητική πρακτική σύμφωνα με την οποία όλοι οι εκπαιδευτικοί που έχουν γεννηθεί μέσα στο ίδιο ημερολογιακό έτος θεωρείται υπηρεσιακά ότι έχουν ημερομηνία γέννησης την 31η Δεκεμβρίου του έτους αυτού.
Η πρακτική αυτή, σε συνδυασμό με το γεγονός ότι οι αποχωρήσεις πραγματοποιούνται στο τέλος της σχολικής χρονιάς, έχει ως αποτέλεσμα αρκετοί εκπαιδευτικοί να παραμένουν υποχρεωτικά στην υπηρεσία έως και ενάμιση επιπλέον έτος μετά τη συμπλήρωση του 67ου έτους της ηλικίας τους.
«Δεν ισχύει για κανέναν άλλο κλάδο»
Όπως επισημαίνεται στην επιστολή, το συγκεκριμένο καθεστώς δημιουργεί μια ιδιότυπη ανισότητα μέσα στο ίδιο το Δημόσιο.
Ένας δημόσιος υπάλληλος άλλου κλάδου αποχωρεί μόλις συμπληρώσει το ηλικιακό όριο συνταξιοδότησης. Αντίθετα, ένας εκπαιδευτικός που μπορεί να γίνεται 67 ετών ακόμη και στις αρχές ενός έτους, υποχρεώνεται να παραμείνει στην υπηρεσία μέχρι τη λήξη της σχολικής χρονιάς του επόμενου διοικητικού κύκλου.
Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι εκπαιδευτικοί μπορεί να αποχωρούν στα 68 ή ακόμη και στα 68,5 έτη.
«Η ανάγκη εύρυθμης λειτουργίας των σχολείων δεν μπορεί να οδηγεί σε de facto αύξηση του ορίου ηλικίας μόνο για μία επαγγελματική κατηγορία», σημειώνει χαρακτηριστικά ο κ. Ματζιούνης.
Ένα επάγγελμα με υψηλή ψυχική και σωματική φθορά
Το ζήτημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα αν ληφθούν υπόψη οι ιδιαίτερες συνθήκες του εκπαιδευτικού επαγγέλματος.
Οι εκπαιδευτικοί δεν εργάζονται σε ένα τυπικό διοικητικό περιβάλλον γραφείου. Η καθημερινότητά τους περιλαμβάνει:
- συνεχή πνευματική εγρήγορση,
- διαχείριση τάξεων,
- ψυχολογική πίεση,
- ένταση,
- αυξημένες διοικητικές υποχρεώσεις,
- αλλά και τις ολοένα πιο σύνθετες κοινωνικές και παιδαγωγικές απαιτήσεις του σύγχρονου σχολείου.
Τα τελευταία χρόνια, πολλοί εκπαιδευτικοί μιλούν ανοιχτά για εξάντληση, επαγγελματική φθορά και αίσθημα υπερκόπωσης, ιδιαίτερα σε μεγαλύτερες ηλικίες.
Δεν είναι τυχαίο ότι σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες γίνεται συζήτηση όχι για αύξηση αλλά για ειδικές πρόνοιες αποχώρησης των εκπαιδευτικών λόγω της φύσης του επαγγέλματος.
Ζήτημα ισότητας και συνταγματικότητας
Η επιστολή θέτει ξεκάθαρα και θέμα ισότητας απέναντι στον νόμο.
Όπως υπογραμμίζεται:
- επιβάλλεται διαφορετική μεταχείριση αποκλειστικά στους εκπαιδευτικούς,
- παρατείνεται υποχρεωτικά η εργασία πέραν του γενικού ορίου ηλικίας,
- αγνοούνται προσωπικές, οικογενειακές και υγειονομικές συνθήκες,
- ενώ στην πράξη δημιουργείται διαφορετικό συνταξιοδοτικό καθεστώς χωρίς σαφή κοινωνική ή συνταγματική τεκμηρίωση.
Το επιχείρημα της διοικητικής σταθερότητας των σχολείων θεωρείται από αρκετούς ανεπαρκές για να δικαιολογήσει μια τόσο μεγάλη διαφοροποίηση σε σχέση με τους υπόλοιπους εργαζόμενους του Δημοσίου.
Οι προτάσεις που κατατίθενται
Στην επιστολή προτείνονται τρεις ενδεικτικές λύσεις που θα μπορούσαν να ανοίξουν τη συζήτηση για μια πιο δίκαιη αντιμετώπιση των εκπαιδευτικών:
- η κατάργηση της υπηρεσιακής «μεταφοράς» της ημερομηνίας γέννησης στην 31η Δεκεμβρίου,
- η αποχώρηση με βάση την πραγματική ημερομηνία συμπλήρωσης του 67ου έτους,
- ή η δυνατότητα επιλογής αποχώρησης εντός του έτους θεμελίωσης του συνταξιοδοτικού δικαιώματος.
Οι προτάσεις αυτές επιχειρούν να ισορροπήσουν ανάμεσα στην ανάγκη ομαλής λειτουργίας των σχολείων και στην αρχή της ίσης μεταχείρισης.
Ένα θέμα που αγγίζει χιλιάδες εκπαιδευτικούς
Το ζήτημα αφορά χιλιάδες εν ενεργεία εκπαιδευτικούς, ιδιαίτερα σε μια περίοδο όπου το εκπαιδευτικό προσωπικό γερνά ηλικιακά και οι μαζικές συνταξιοδοτήσεις αποτελούν ήδη σημαντική πρόκληση για το δημόσιο σχολείο.
Πολλοί εκπαιδευτικοί διορίστηκαν μόνιμα σε μεγάλη ηλικία, μετά από πολυετή περίοδο αναπλήρωσης και εργασιακής αβεβαιότητας. Σήμερα βλέπουν ότι όχι μόνο θα εργαστούν μέχρι τα 67, αλλά ενδέχεται να παραμείνουν στις αίθουσες ακόμη περισσότερο.
Το θέμα, όπως επισημαίνει και ο συντάκτης της επιστολής, δεν είναι μόνο διοικητικό. Είναι βαθιά κοινωνικό, εργασιακό και θεσμικό.
Και ίσως ήρθε η στιγμή να ανοίξει πιο σοβαρά και δημόσια η συζήτηση για το αν είναι δίκαιο οι εκπαιδευτικοί να αποτελούν τη μοναδική κατηγορία δημοσίων υπαλλήλων που, στην πράξη, καλούνται να εργαστούν πέρα από το γενικό όριο συνταξιοδότησης.
Η επιστολή στο alfavita.gr του Γιώργου Ματζιούνη, Μαθηματικού του 7ου ΓΕ.Λ. Ηρακλείου
Αξιότιμη σύνταξη,
Θα ήθελα να αναδείξω ένα ζήτημα που αφορά αποκλειστικά τους εκπαιδευτικούς της δημόσιας εκπαίδευσης και το οποίο δημιουργεί σοβαρό θέμα άνισης μεταχείρισης σε σχέση με τους υπόλοιπους δημοσίους υπαλλήλους.
Ενώ στο Δημόσιο το γενικό όριο πλήρους συνταξιοδότησης είναι το 67ο έτος της ηλικίας, στους εκπαιδευτικούς εφαρμόζεται μια ειδική διοικητική πρακτική, σύμφωνα με την οποία όλοι οι γεννηθέντες μέσα στο ίδιο έτος θεωρείται υπηρεσιακά ότι έχουν ημερομηνία γέννησης την 31η Δεκεμβρίου. Σε συνδυασμό με την υποχρεωτική αποχώρηση στο τέλος του σχολικού έτους, η ρύθμιση αυτή οδηγεί ουσιαστικά σε παράταση του εργασιακού βίου έως και ενάμιση επιπλέον έτος.
Έτσι, εκπαιδευτικοί που συμπληρώνουν πραγματικά το 67ο έτος αναγκάζονται να παραμένουν στην υπηρεσία μέχρι τα 68 ή ακόμη και τα 68,5 έτη, κάτι που δεν ισχύει για κανέναν άλλο κλάδο δημοσίων υπαλλήλων.
Το ζήτημα εγείρει σαφή θέματα ισότητας και αναλογικότητας, καθώς:
- επιβάλλει διαφορετική μεταχείριση αποκλειστικά στους εκπαιδευτικούς,
- παρατείνει υποχρεωτικά την εργασία πέραν του γενικού ορίου ηλικίας,
- αγνοεί προσωπικές, οικογενειακές και υγειονομικές συνθήκες,
- και δημιουργεί στην πράξη ένα διαφορετικό συνταξιοδοτικό καθεστώς χωρίς ουσιαστική συνταγματική ή κοινωνική τεκμηρίωση.
Η ανάγκη εύρυθμης λειτουργίας των σχολείων δεν μπορεί να οδηγεί σε de facto αύξηση του ορίου ηλικίας μόνο για μία επαγγελματική κατηγορία. Η διοικητική οργάνωση της εκπαίδευσης οφείλει να συμβαδίζει με τις αρχές της ισονομίας και της ίσης μεταχείρισης που κατοχυρώνει το Σύνταγμα.
Θα μπορούσαν να εξεταστούν λύσεις όπως:
- η κατάργηση της υπηρεσιακής «μεταφοράς» της ημερομηνίας γέννησης στην 31η Δεκεμβρίου,
- η αποχώρηση με βάση την πραγματική ημερομηνία συμπλήρωσης του 67ου έτους,
- ή η δυνατότητα επιλογής αποχώρησης εντός του έτους θεμελίωσης του δικαιώματος συνταξιοδότησης.
Πρόκειται για ένα θέμα που αφορά χιλιάδες εκπαιδευτικούς και αξίζει να ανοίξει δημόσια, θεσμικά και συνδικαλιστικά.
Με εκτίμηση
Ματζιούνης Γεώργιος Μαθηματικός του 7ου ΓΕ.Λ. Ηρακλείου
Όλες οι σημαντικές ειδήσεις
Συναγερμός ΕΦΕΤ: Ανάκληση σε πασίγνωστη φέτας λόγω Λιστέριας
Προκηρύξεις εκπαιδευτικών 2026: Πώς θα δεις πρώτος τους πίνακες μέσω google
