Τα θέματα των τελευταίων ετών στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας - Έκθεσης για την προετοιμασία των υποψηφίων στις Πανελλαδικές εξετάσεις - Ουσιαστικές επισημάνσεις για ένα άριστο γραπτό

Με το μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας και Λογοτεχνίας αρχίζουν οι Πανελλήνιες 2022, την Παρασκευή 3 Ιουνίου για τους υποψηφίους των Γενικών Λυκείων.

Για τους μαθητές των Επαγγελματικών Λυκείων, η αυλαία θα ανοίξει την Πέμπτη 2 Ιουνίου με το μάθημα των Νέων Ελληνικών.

Σύμφωνα με το υπουργείο Παιδείας, τα μαθήματα φέτος θα ολοκληρωθούν στις 15 Ιουνίου 2022 σε νηπιαγωγεία και δημοτικά, στις 30 Μαΐου στα Γυμνάσια και στις 20 Μαΐου στα Λύκεια.

Από το υπουργείο Παιδείας έχει ήδη ανακοινωθεί το αναλυτικό πρόγραμμα πανελλαδικών εξετάσεων.

Το alfavita.gr συγκέντρωσε τα θέματα που έχουν πέσει τα τελευταία χρόνια στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας, καθώς και τις απαντήσεις στις ασκήσεις και κάθε ενότητα ξεχωριστά.

Και αυτό το κάνουμε για έναν επιπλέον λόγο φέτος. Γιατί οι διαφορετικοί συντελεστές βαρύτητας των μαθημάτων ισχυροποιούν το εξεταζόμενο μάθημα "Νεοελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία" σε όλα τα Επιστημονικά Πεδία.

Ουσιαστικές επισημάνσεις για την εξέταση του μαθήματος

- Στο πρώτο θέμα δεν ξεχνάμε ότι η συνοπτική απόδοση μέρους του κειμένου είναι μια άσκηση πύκνωσης λόγου και όχι σχολιασμού, ερμηνείας ή αξιολόγησης απόψεων, χωρίων και πληροφοριών του κειμένου. Η σύνοψη δεν πρέπει να αποδίδεται αυτολεξεί, με την παράθεση, δηλαδή, αυτούσιων φράσεων  του κειμένου, αλλά με παράφραση και πάντοτε τηρώντας το όριο των λέξεων. Στην τμηματική περίληψη καλό θα ήταν να αναδεικνύεται το θεματικό κέντρο του αποσπάσματος.

- Στο δεύτερο θέμα, η μεγάλη ποικιλία των τύπων των ερωτήσεων είναι αρκετά απαιτητική. Όπως γνωρίζουμε, στο Θέμα Β οι μαθητές/-τριες αξιολογούνται στην κατανόηση του κειμένου (τα τελευταία χρόνια με μια κλειστού τύπου ερώτηση Σ/Λ) ή στον εντοπισμό του τρόπου οργάνωσης μιας παραγράφου και πώς αυτός υπηρετεί την πρόθεση του κειμένου ή στην καταγραφή των τρόπων σύνδεσης περιόδων ή παραγράφων και της αποτελεσματικότητας των διαρθρωτικών λέξεων ή στην ερμηνεία γλωσσικών επιλογών, στην κριτική των υφολογικών επιλογών, στην αναγνώριση του κειμενικού είδους ή τύπου και της περίστασης επικοινωνίας, στη σύγκριση των μη λογοτεχνικών κειμένων μεταξύ τους σε επίπεδο νοηματικό, υφολογικό, ερμηνείας, σημειολογίας κτλ. Οι απαντήσεις στα ερωτήματα αυτά πρέπει να δίνονται μετά από προσεκτική ανάγνωση του κειμένου, ώστε να αξιολογείται το εκάστοτε φαινόμενο με βάση το συγκείμενο και τον επιδιωκόμενο στόχο και όχι με άκριτη αναπαραγωγή τής εν γένει γνώσης για το ζητούμενο φαινόμενο (λχ. το ερωτηματικό μπορεί να έχει ποικίλες λειτουργίες, όπως να εκφράζει γνήσια απορία για κάτι ή να είναι ρητορικό ή να εκφράζει αβεβαιότητα κ.ο.κ. Επομένως, οι μαθητές θα πρέπει να μελετούν προσεχτικά το χωρίο στο οποίο περιέχεται, για να διαπιστώσουν τι ισχύει στη συγκεκριμένη περίπτωση). 

Ειδικά, σε σχέση με τις ερωτήσεις Σ/Λ, χρειάζεται παρατηρητικότητα και βαθιά κατανόηση του χωρίου του κειμένου, ώστε να μην υπάρχει αμφιβολία για το Σωστό ή Λάθος. Θα πρέπει, λ.χ., να δίνεται προσοχή αν υπάρχει άρνηση (δεν, μην) ή στην ύπαρξη απόλυτων λέξεων / επιρρημάτων, όπως μόνο, αποκλειστικά, κυρίως, ποτέ ή αν υπάρχουν συνώνυμοι όροι στην εκφώνηση που δεν αλλάζουν το νόημα του κειμένου ή αν έχει αλλάξει η σειρά των πληροφοριών συγκριτικά με το κείμενο κ.ο.κ.

- Στο τρίτο θέμα υπάρχουν ποικίλες διατυπώσεις: είτε ζητείται από τους μαθητές/-τριες η κλασική διατύπωση (να γράψουν το ερμηνευτικό τους σχόλιο στο λογοτεχνικό κείμενο)  είτε η διατύπωση του θέματος ή ερωτήματος που θέτει το κείμενο είτε ο εντοπισμός μιας ανθρώπινης κατάστασης που αναδεικνύεται σ’ αυτό (λ.χ. ποια είναι η συναισθηματική φόρτιση του ποιητικού υποκειμένου, η πολιτική στάση του κ.ά.) είτε ο σχολιασμός συγκεκριμένου χωρίου κ.τ.λ. Σε κάθε περίπτωση οι μαθητές/-τριες απαντούν με βάση τη συγκεκριμένη ερώτηση, εντάσσοντας όμως την απάντησή τους στο ευρύτερο θέμα/ερώτημα που θέτει το κείμενο συνολικά. Και, φυσικά, γράφουν πάντοτε την τεκμηρίωσή τους με διαφορετικούς κειμενικούς δείκτες. Τέλος, καταθέτουν την προσωπική τους στάση είτε υπάρχει ως ερώτημα είτε όχι, εκτός αν ζητείται η στάση του αφηγητή/ ποιητικού υποκειμένου/συγγραφέα.  Θα πρέπει να είναι προσεκτικοί στη διατύπωση της ερώτησης. 
Επιπλέον, προσέχουν να διατυπώνουν με πυκνότητα το θέμα και να μην αναδιηγούνται απλώς «τι λέει το κείμενο», να κρίνουν το θέμα με βάση το συναισθηματικό κλίμα του κειμένου, να μη γράφουν όλους τους «δείκτες» που υπάρχουν σ’ αυτό αλλά τους πιο συναφείς με το θέμα και, το πιο σημαντικό, να τους διαπλέκουν με αυτό. 

- Τέλος, στο τέταρτο θέμα καλό είναι ο/η μαθητής/-τρια να θυμάται ότι η επάρκεια των ιδεών – επιχειρημάτων δεν είναι θέμα ποσότητας αλλά ποιότητας και κρίνεται από την ωριμότητα αντιμετώπισης του θέματος και όχι από «έτοιμες», «προκαθορισμένες» ιδέες. Επίσης, ότι δεν αναμένεται ο/η μαθητής/-τρια να γράψει (ή να μην γράψει) κάτι υποχρεωτικά, αλλά προέχει η άποψή του/της να βρίσκεται σε αρμονία με τα ζητούμενα.   Άλλωστε, αυτό που αξιολογείται είναι η επιχειρηματολογία του/ της και όχι η απλή παράθεση ισχυρισμών. Τέλος, θα πρέπει να αξιοποιεί τα κείμενα αναφοράς, χωρίς να παραθέτει, όμως, αυτούσιες τις ιδέες τους.

Πώς εξετάζεται το μάθημα «Νεοελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία

Στους μαθητές δίνονται δύο ή τρία μη διδαγμένα κείμενα, εκτός σχολικού βιβλίου, συνολικής έκτασης έως τρεις σελίδες, ένα εκ των οποίων είναι λογοτεχνικό, σε ολοκληρωμένη ή αποσπασματική μορφή, (ποίημα, διήγημα, μυθιστόρημα ή θεατρικό έργο) .

Τα υπόλοιπα κείμενα μπορεί να είναι σε ολοκληρωμένη, ελαφρώς διασκευασμένη ή αποσπασματική μορφή: δημοσιογραφικά άρθρα, συνεντεύξεις, κριτικές, δοκίμια, επιστημονικά κείμενα, αφίσες με λεζάντα, πληροφοριακά κείμενα με εικόνες, σκίτσα, πίνακες ή διαγράμματα κ.ά.), διαφορετικά μεταξύ τους ως προς το κειμενικό είδος, ώστε να αποτιμάται η αναγνωστική ικανότητα των μαθητών και μαθητριών σε ποικιλία κειμενικών ειδών. Τα κείμενα μπορούν να συνοδεύονται από σύντομο εισαγωγικό σημείωμα χωρίς ερμηνευτικά σχόλια.

Τα κείμενα συνοδεύονται από τα εξής θέματα:

1. Το πρώτο θέμα σχετίζεται με τα μη λογοτεχνικά κείμενα και αφορά στη συνοπτική νοηματική απόδοση από τους μαθητές και τις μαθήτριες μέρους ενός κειμένου ή τη συνοπτική απόδοση των απόψεων που διατυπώνονται σε ένα κείμενο για κάποιο ζήτημα.

Το πρώτο θέμα βαθμολογείται με 15 μονάδες.

2. Το δεύτερο θέμα σχετίζεται με τα μη λογοτεχνικά κείμενα και αναλύεται σε τρία ερωτήματα, διαφορετικά μεταξύ τους, με δυνατότητα κάποιο/κάποια από αυτά να είναι κλειστού τύπου και με ενδεχόμενη αιτιολόγηση της απάντησης. Ένα από αυτά μπορεί να διαιρείται σε δύο υποερωτήματα.

Τα ερωτήματα σχετίζονται με:

  • την αξιοποίηση του πλαισίου των κειμένων (κοινωνικού, ιστορικού, πολιτιστικού, του χώρου και του χρόνου) με σκοπό την κατανόηση των λόγων και των ενεργειών των υποκειμένων (ατομικών και συλλογικών) που αναφέρονται στα κείμενα, και των σχέσεων μεταξύ τους,
  • τον εντοπισμό και την ερμηνευτική προσέγγιση σκοπών, στάσεων, βασικών θέσεων και προθέσεων του συντάκτη / συντακτών των κειμένων, καθώς και την τεκμηρίωση της βασικής ιδέας του κειμένου,
  • την αξιολόγηση της συνάφειας ιδεών, επιχειρημάτων, τίτλων, υπότιτλων, εικόνων κ.ά. με μια θέση, άποψη ή ζήτημα που θέτει το κείμενο και της αποδεικτικής τους αξίας,
  • τον εντοπισμό και τη συσχέτιση συγκεκριμένων κειμενικών δεικτών που οργανώνουν το κείμενο ως σημασιοδοτημένη κατασκευή -δηλαδή, οι μαθητές/τριες να εντοπίζουν μέσα στο κείμενο δείκτες (π.χ. λεξιλόγιο, ρηματικά πρόσωπα, στίξη, εκφραστικά μέσα, τρόπους σύνταξης, κ.ά.) και να αναγνωρίζουν τη λειτουργία τους στο κείμενο,
  • την αναγνώριση και την ερμηνευτική προσέγγιση του τρόπου σύνδεσης και οργάνωσης ιδεών, προτάσεων, παραγράφων ή διαφόρων σημειωτικών τρόπων σε ένα κείμενο, αφού λάβουν οι μαθητές και οι μαθήτριες υπόψη το επικοινωνιακό πλαίσιο και τα κοινωνικά συμφραζόμενα,
  • τη σύγκριση των μη λογοτεχνικών κειμένων ως προς τις θέσεις, τον τρόπο πραγμάτευσης του θέματος, την πειστικότητα, την αποτελεσματική μετάδοση του νοήματος κ.α.

Το δεύτερο θέμα βαθμολογείται με 40 μονάδες, που επιμερίζονται σε κάθε ερώτημα ανάλογα με τη βαρύτητα τους (15+15+10). Τα υποερωτήματα, επίσης, βαθμολογούνται ανάλογα με τη βαρύτητά τους.

3. Το τρίτο θέμα σχετίζεται με το λογοτεχνικό κείμενο και αφορά στην παραγωγή ερμηνευτικού σχολίου, με το οποίο επιδιώκεται οι μαθητές και οι μαθήτριες, αφενός να αναπτύσσουν κρίσιμα θέματα/ερωτήματα που πραγματεύεται το λογοτεχνικό κείμενο, αξιοποιώντας συνδυαστικά τη δομή, κειμενικούς δείκτες ή και στοιχεία συγκειμένου, αφετέρου να τοποθετούνται/ανταποκρίνονται στα θέματα/ερωτήματα αυτά, τεκμηριώνοντας τις προσωπικές τους θέσεις. Η προβλεπόμενη έκταση της απάντησης μπορεί να κυμαίνεται από 100 έως 200 λέξεις.

Το τρίτο θέμα βαθμολογείται με 15 μονάδες.

4. Το τέταρτο θέμα σχετίζεται με τα μη λογοτεχνικά κείμενα και αφορά στην κριτική και γραπτή παραγωγή λόγου, 300 έως 400 λέξεις (ανάλογα με τη βαρύτητα του θέματος), το οποίο ανταποκρίνεται σε συγκεκριμένο επικοινωνιακό πλαίσιο (σκοπό, πομπό, αποδέκτες, κειμενικό είδος) και ζητεί από τους μαθητές/τριες την ανάπτυξη τεκμηριωμένης προσωπικής γνώμης, τη συμφωνία ή τη διαφωνία τους με προβλήματα, θέσεις, στάσεις, στερεότυπα, προκαταλήψεις κ.ά. που θέτει το κείμενο/θέτουν τα κείμενα αναφοράς.

Το τέταρτο θέμα βαθμολογείται με 30 μονάδες.

Τα θέματα των τελευταίων ετών

Το 2021

Πανελλήνιες 2021: Τα θέματα στη Νεοελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία

Πανελλήνιες 2021: Απαντήσεις στη Νεοελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία

Το 2020

Πανελλήνιες 2020: Τα θέματα στη Νεοελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία

Πανελλήνιες 2020: Απαντήσεις στη Νεοελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία

Το 2019

Πανελλήνιες 2019: Τα θέματα στη Νεοελληνική Γλώσσα

Πανελλήνιες 2019: Απαντήσεις στη Νεοελληνική Γλώσσα

Το 2018

Πανελλήνιες 2018: Τα θέματα της Νεοελληνικής Γλώσσας

Πανελλήνιες 2018: Απαντήσεις της Νεοελληνικής Γλώσσας

Το 2017

Πανελλαδικές 2017: Τα θέματα στη Νεοελληνική Γλώσσα

Πανελλαδικές 2017: Απαντήσεις στη Νεοελληνική Γλώσσα

Το 2016

Πανελλαδικές 2016: Τα θέματα της Νεοελληνικής Γλώσσας

Πανελλαδικές 2016: Απαντήσεις της Νεοελληνικής Γλώσσας

Το 2015

Πανελλαδικές 2015: Τα θέματα της Νεοελληνικής Γλώσσας

Πανελλαδικές 2015: Απαντήσεις της Νεοελληνικής Γλώσσας

Google news logo Ακολουθήστε το Alfavita στo Google News

Όλες οι σημαντικές και έκτακτες ειδήσεις σήμερα

Πανελλήνιος Γραπτός Διαγωνισμός: Οι πρώτες 227 ειδικότητες και η ύλη

Ανακοινώθηκε για Μάρτιο ο Πανελλήνιος Γραπτός Διαγωνισμός ΑΣΕΠ - Αιτήσεις εδώ για προετοιμασία

Νέο σύστημα διορισμών Εκπαιδευτικών: Tο σεμινάριο ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ που μοριοδοτεί και στους 2 ΠΙΝΑΚΕΣ

Παν.Πατρών: Υποτροφίες σε Μεταπτυχιακά Ειδικής Αγωγής και Διαπολιτισμικής - Αιτήσεις μέσω alfavita.gr

ΑΣΕΠ: Το ΠΙΟ ΕΥΚΟΛΟ στην Ελλάδα online Lower - Proficiency για Ενήλικες σε 2 ημέρες Μόνο 111 ευρώ

Απαραίτητο τυπικό προσόν ECDL - Πιστοποίηση Υπολογιστών μόνο με 95 ευρώ

νέα από το Ethnos logo

σχετικά άρθρα

Συντάξεις Νοεμβρίου: Οι επικρατέστερες ημερομηνίες για όλα τα ταμεία
Αναλυτικά οι επικρατέστερες ημερομηνίες πληρωμής για τους συνταξιούχους όλων των Ταμείων των συντάξεων Νοεμβρίου 2022
Συντάξεις Νοεμβρίου: Οι επικρατέστερες ημερομηνίες για όλα τα ταμεία