Η σκληρή πραγματικότητα της ΕΒΕ: Αντί για λύση, δημιουργεί νέες αδικίες

Καθώς οι υποψήφιοι στις Πανελλήνιες Εξετάσεις 2025 περιμένουν με αγωνία τα αποτελέσματα των βάσεων εισαγωγής, έρχεται ξανά στο προσκήνιο ένα ζήτημα που αντί να εξομαλύνει τις αδυναμίες του συστήματος, τις εντείνει: η Ελάχιστη Βάση Εισαγωγής (ΕΒΕ).

Ένα μέτρο που εφαρμόζεται με πρόφαση την αναβάθμιση των πανεπιστημίων, αλλά στην πράξη αποκαλύπτει τις στρεβλώσεις και τις βαθιές κοινωνικές ανισότητες που κουβαλά η Ανώτατη Εκπαίδευση στη χώρα μας.

Οι υποψήφιοι φορτώνονται το βάρος ενός αποτυχημένου συστήματος

Το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα συνεχίζει να απογοητεύει. Με διδασκαλία αποστήθισης, χωρίς ουσιαστική παιδαγωγική έμπνευση, χωρίς ενίσχυση δεξιοτήτων και χωρίς προσαρμογή στις πραγματικές ανάγκες της εποχής, οι μαθητές φτάνουν στην Γ' Λυκείου με σημαντικά κενά.

Και τότε καλούνται να παίξουν την τύχη τους σε ένα χρόνο, βασιζόμενοι συχνά στους «μάγους» των φροντιστηρίων, σε μια προσπάθεια να καλύψουν σε λίγους μήνες όσα δεν δόθηκαν ουσιαστικά σε χρόνια.

Μέτρο ισότητας ή εργαλείο αποκλεισμού;

Με αυτό το δεδομένο, η ΕΒΕ έρχεται να αποκλείσει, και όχι να βοηθήσει. Αντί να ενισχύσει την ποιότητα των σπουδών ή να υποδείξει τρόπους βελτίωσης των υποψηφίων, κόβει ευκαιρίες ζωής. Μαθητές που θα μπορούσαν να δοκιμάσουν και να εξελιχθούν μέσα στα ΑΕΙ, μένουν εκτός – όχι επειδή δεν αξίζουν, αλλά επειδή η στατιστική τους «μάσησε» στον μηχανισμό της ΕΒΕ.

Και σαν να μην έφτανε αυτό, σε πολλές περιπτώσεις, μαθητές εισάγονται σε σχολές για τις οποίες δεν έχουν καμία πραγματική γνωστική βάση. Για παράδειγμα, υποψήφιοι από το 4ο επιστημονικό πεδίο περνούν σε πολυτεχνικές σχολές, χωρίς να έχουν εξεταστεί σε κρίσιμα μαθήματα όπως Φυσική ή Χημεία.

Τριπλή αντίφαση: ΕΒΕ, ιδιωτικά και... προσποιητή αριστεία

Η πολιτεία ζητά υψηλότερες επιδόσεις από τα παιδιά, ενώ ταυτόχρονα επιτρέπει την ίδρυση ιδιωτικών πανεπιστημίων στα οποία μπορούν να φοιτήσουν υποψήφιοι με πολύ χαμηλότερες βαθμολογίες. Πώς γίνεται κάποιος με 16.000 μόρια να μη δικαιούται θέση σε Δημόσιο Πανεπιστήμιο, ενώ ένας άλλος με 10.000 μόρια να έχει «άνοιγμα» σε Ιατρική μέσω του ιδιωτικού τομέα;

Και σαν να μην έφτανε αυτό, τα ίδια τα τμήματα αποφασίζουν τον συντελεστή της ΕΒΕ που θα ισχύει για την εισαγωγή τους. Έτσι δημιουργείται ένα καθεστώς «τεχνητής δυσκολίας», με στόχο την προσέλκυση μόνο «αρίστων».

Ενδεικτικό είναι το παράδειγμα της Αρχιτεκτονικής Πάτρας, η οποία επιμένει να διατηρεί τον υψηλότερο συντελεστή ΕΒΕ της χώρας – ακόμα και σε σχέση με το ΕΜΠ. Το αποτέλεσμα; 79 από τις 102 θέσεις μένουν κενές.

Δημόσια πανεπιστήμια με... ιδιωτική λογική

Το φαινόμενο αυτό προκαλεί εύλογα ερωτήματα. Ποια είναι η λογική ενός δημόσιου πανεπιστημίου που – ενώ χρηματοδοτείται από τους πολίτες – διαμορφώνει τις προϋποθέσεις έτσι ώστε να έχει... λιγότερους φοιτητές απ’ όσους μπορεί να δεχθεί;

Μήπως τελικά ο αποκλεισμός δεν αφορά μόνο τους «αδύναμους» μαθητές, αλλά και την ίδια τη δημόσια εκπαίδευση;

Η πολιτική της "μη εισόδου" και η αγορά που περιμένει

Το φαινόμενο είναι γενικευμένο. Από σχολές Φυσικής και Μαθηματικών, μέχρι τμήματα Η/Υ, Πληροφορικής και Νοσηλευτικής, οι κενές θέσεις ξεπερνούν σε πολλές περιπτώσεις το 60-70% της δυναμικότητάς τους. Ενδεικτικά:

• Μουσικών Σπουδών (Ιωάννινα): 93% κενές θέσεις

• Η/Υ & Πληροφορικής (Ιωάννινα): 89%

• Αρχιτεκτονική Πάτρας: 77%

• Φυσικοθεραπείας (Λαμία): 74%

Εάν αυτό δεν είναι συστημικός αποκλεισμός, τότε τι είναι; Όταν το 1/3 των υποψηφίων μένει εκτός ΑΕΙ, η αγορά της ιδιωτικής εκπαίδευσης δεν χρειάζεται άλλη διαφήμιση. Η ΕΒΕ λειτουργεί σαν προθάλαμος πελατείας για τα νέα – και όχι πάντα αξιόπιστα – ιδιωτικά πανεπιστήμια.

Αντί επιλόγου: Να μιλήσουμε με ειλικρίνεια

Η πρόθεση να διασφαλιστεί ένα ελάχιστο επίπεδο γνώσεων για την εισαγωγή στα πανεπιστήμια είναι απολύτως θεμιτή. Όμως η εφαρμογή της ΕΒΕ, χωρίς υποστηρικτικά μέτρα, χωρίς εκπαιδευτική αναδιάρθρωση, χωρίς ενίσχυση των σχολείων και των εκπαιδευτικών, μοιάζει περισσότερο με μέτρο κοινωνικής απορρύθμισης, παρά με εκπαιδευτική πολιτική.

Το ζητούμενο δεν είναι να αποκλείσουμε μαθητές, αλλά να τους προετοιμάσουμε καλύτερα. Η ΕΒΕ – έτσι όπως εφαρμόζεται – δεν είναι εργαλείο αξιοκρατίας. Είναι μια καλοστημένη παγίδα αποκλεισμού.

ΚΕΝΕΣ ΘΕΣΕΙΣ 2024 ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΓΕΝΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (90%)