Στην καθημερινή μας γλώσσα συχνά συγχέονται οι λέξεις οδύνες και ωδίνες — όμως, παρότι μοιάζουν ηχητικά, διαφέρουν βαθιά ως προς τη σημασία και την ετυμολογία τους.
Η λέξη οδύνη προέρχεται από την αρχαία ελληνική ὀδύνη, που σήμαινε πόνο, τόσο σωματικό όσο και ψυχικό.
Στη σύγχρονη χρήση, έχει κυρίως μεταφορική σημασία:
«Οι οδύνες του χωρισμού»
«Οι οδύνες της ψυχής»
Αναφέρεται δηλαδή σε βαθιές συναισθηματικές ή υπαρξιακές πληγές, σε βάσανα, θλίψεις και λύπες.
Αντίθετα, οι ωδίνες προέρχονται από την αρχαία λέξη ὠδίς, που σημαίνει πόνος του τοκετού ή κοιλοπόνημα.
Είναι οι πόνοι που προηγούνται και συνοδεύουν τη γέννα.
Η λέξη διατηρείται ζωντανή και στη μεταφορική φράση:
«Οι ωδίνες της δημιουργίας» ή
«Οι ωδίνες της γέννησης ενός νέου θεσμού»
Δηλαδή οι δυσκολίες που προηγούνται μιας γέννησης — κυριολεκτικά ή συμβολικά.
Λεξιλογικό σημείωμα
Η σύγχυση μεταξύ «οδυνών» και «ωδινών» είναι συχνή, ιδίως σε γραπτό λόγο. Ένας εύκολος τρόπος να τις ξεχωρίζουμε είναι ο εξής:
| Λέξη | Ετυμολογία | Σημασία | Παράδειγμα |
|---|---|---|---|
| οδύνες | ἀπό ὀδύνη | ψυχικοί ή σωματικοί πόνοι | «Οι οδύνες της απώλειας» |
| ωδίνες | ἀπό ὠδίς | πόνοι τοκετού (κυριολεκτικά ή μεταφορικά) | «Οι ωδίνες της δημιουργίας» |
Οι δύο λέξεις συνδέονται με τον κοινό θεματικό άξονα του πόνου, αλλά με διαφορετική προοπτική: η οδύνη αναφέρεται στον πόνο που βιώνεται, ενώ η ωδίνα στον πόνο που γεννά κάτι νέο.
