Λεωνίδας Βουρλιώτης Η κυβέρνηση φαίνεται αποφασισμένη να προχωρήσει στην απαγόρευση της πρόσβασης στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για παιδιά κάτω των 15 ετών. Το μέτρο παρουσιάζεται ως αναγκαία απάντηση στους κινδύνους του ψηφιακού κόσμου, με τον Κυριάκο Μητσοτάκη να το θέτει μάλιστα και σε διεθνή φόρα, επικαλούμενος παραδείγματα άλλων χωρών.
Η απαγόρευση εδώ θα είναι καθολική και δεν θα υπάρχουν εξαιρέσεις, με γονική συναίνεση κ.ά., ενώ τον αποκλεισμό θα φροντίζει μέσω age verification λειτουργίας (η οποία έχει ήδη τεθεί σε λειτουργία) το Kids Wallet. Φυσικά, είναι ευθύνη του κηδεμόνα να έχει κατεβάσει και ενεργοποιήσει την εφαρμογή σε όλες τις συσκευές που χρησιμοποιεί το παιδί.
Στα χέρια του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη βρίσκεται πλέον η τελική απόφαση για το πότε και με ποιον τρόπο θα ενεργοποιηθεί και θα ανακοινωθεί το ban πρόσβασης των ανηλίκων κάτω των 15 ετών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, σύμφωνα με ανεξάρτητες πηγές.
Το μέτρο φαίνεται να διαθέτει ισχυρό κοινωνικό έρεισμα. Όπως προκύπτει από σφυγμομετρήσεις της κοινής γνώμης, περίπου το 80% των πολιτών δηλώνει ότι συμφωνεί με την απαγόρευση, τη θεωρώντας θετική προσπάθεια προστασίας των παιδιών και της κοινωνίας συνολικά. Την ίδια στιγμή, ωστόσο, το 57% εκτιμά ότι τα παιδιά θα βρουν τρόπους να παρακάμψουν το μέτρο.
Κυβερνητικές πηγές αναγνωρίζουν ότι παραμένουν ανοιχτά τεχνικά και πρακτικά ζητήματα, χωρίς ακόμη σαφές χρονοδιάγραμμα εφαρμογής. Παρ’ όλα αυτά, η πολιτική απόφαση φαίνεται να έχει ουσιαστικά «κλειδώσει», με το βάρος να μεταφέρεται πλέον στον χρόνο και στον τρόπο των επίσημων ανακοινώσεων.
Όμως όσο απλή κι αν ακούγεται η απαγόρευση, το ζήτημα είναι πολύ πιο σύνθετο.
Κανείς δεν αμφισβητεί ότι τα παιδιά εκτίθενται καθημερινά σε περιεχόμενο ακατάλληλο, επιβλαβές ή και επικίνδυνο. Ο διαδικτυακός εκφοβισμός, η σεξουαλικοποίηση, η τοξικότητα, η εμπορευματοποίηση της προσοχής τους είναι πραγματικά προβλήματα. Το ερώτημα όμως δεν είναι αν υπάρχει πρόβλημα, αλλά πώς το αντιμετωπίζεις.
Η εύκολη απάντηση είναι το «απαγορεύεται». Κλείνουμε την πόρτα, βάζουμε ένα ηλικιακό όριο και θεωρούμε ότι κάναμε το καθήκον μας. Στην πράξη, όμως, τα παιδιά δεν εξαφανίζονται από τον ψηφιακό κόσμο στα 14 και 364 ημερών. Θα συνεχίσουν να βρίσκουν τρόπους πρόσβασης, συχνά χωρίς καμία καθοδήγηση, χωρίς συζήτηση, χωρίς εμπιστοσύνη.
Παράλληλα, η εφαρμογή ενός τέτοιου μέτρου προϋποθέτει συστήματα επαλήθευσης ηλικίας, εφαρμογές, δεδομένα, ελέγχους. Δηλαδή περισσότερη επιτήρηση. Και εδώ αρχίζουν τα δύσκολα ερωτήματα: ποιος ελέγχει τι; ποια δεδομένα συλλέγονται; ποιος εγγυάται ότι αυτά τα εργαλεία δεν θα επεκταθούν αύριο και σε άλλες ομάδες ή χρήσεις;
Ακόμη πιο προβληματικό είναι ότι όλη η συζήτηση μετατοπίζεται από τους πραγματικούς υπεύθυνους. Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης δεν είναι ουδέτεροι χώροι. Είναι πλατφόρμες με αλγορίθμους που ενισχύουν το ακραίο περιεχόμενο, με επιχειρηματικά μοντέλα που βασίζονται στον εθισμό και τη συνεχή έκθεση. Κι όμως, αντί να μιλάμε σοβαρά για τον έλεγχο αυτών των εταιρειών, την ευθύνη τους και τις πρακτικές τους, καταλήγουμε να περιορίζουμε τους χρήστες – και μάλιστα τα παιδιά.
Σε άλλες χώρες, όπως η Ισπανία, η συζήτηση τουλάχιστον αγγίζει και αυτό το επίπεδο, με προτάσεις για ευθύνη των ίδιων των πλατφορμών. Στην ελληνική εκδοχή, όμως, η λύση μοιάζει να είναι κυρίως διοικητική και απαγορευτική. Λιγότερη κουβέντα για ψηφιακή παιδεία, για στήριξη των γονιών και των σχολείων, για ουσιαστική εκπαίδευση των παιδιών στο πώς να κινούνται με ασφάλεια και κριτική σκέψη στο διαδίκτυο.
Το διαδίκτυο δεν είναι ένας χώρος από τον οποίο μπορείς απλώς να «κρατήσεις έξω» τους ανηλίκους. Είναι κομμάτι της κοινωνικής ζωής, της επικοινωνίας, της πληροφόρησης. Το ζητούμενο δεν είναι να το απαγορεύσεις, αλλά να μάθεις στα παιδιά να το χρησιμοποιούν χωρίς να τα αφήνεις μόνα τους και απροστάτευτα.
Η πραγματική προστασία δεν έρχεται με ένα όριο ηλικίας και μια εφαρμογή στο κινητό. Έρχεται με εκπαίδευση, εμπιστοσύνη, κανόνες που βάζουν φρένο στην ασυδοσία των πλατφορμών και όχι απλώς στη συμπεριφορά των χρηστών. Αλλιώς, απλώς μεταθέτουμε το πρόβλημα λίγα χρόνια αργότερα – και λέμε ότι «κάναμε κάτι».
Όλες οι σημαντικές και έκτακτες ειδήσεις σήμερα
Voucher 750 ευρώ σε εργαζόμενους του ιδιωτικού τομέα - Ανοίγουν οι αιτήσεις
