Μαρία Δούση Μια ριζική αλλαγή στον τρόπο που πραγματοποιούνται οι κατασχέσεις και οι πλειστηριασμοί φέρνει νέα διάταξη του Υπουργείο Δικαιοσύνης, η οποία περιλαμβάνεται σε νομοσχέδιο που βρίσκεται σε δημόσια διαβούλευση.
Σύμφωνα με τη ρύθμιση, η κατάσχεση «εις χείρας τρίτου» –όπως για παράδειγμα η δέσμευση χρημάτων απευθείας από τραπεζικό λογαριασμό– μετατρέπεται σε μια απολύτως ψηφιακή διαδικασία. Πρακτικά, αυτό σημαίνει ότι καταργούνται οι παραδοσιακές, χρονοβόρες γραφειοκρατικές ενέργειες και όλα τα στάδια θα πραγματοποιούνται ηλεκτρονικά, μέσω ειδικής ψηφιακής πλατφόρμας.
Η νέα διαδικασία προβλέπει ότι:
οι πράξεις κατάσχεσης θα εκδίδονται και θα κοινοποιούνται ψηφιακά,
η επικοινωνία με τράπεζες και τρίτους φορείς θα γίνεται ηλεκτρονικά,
θα περιορίζονται σημαντικά οι καθυστερήσεις που προκαλούσε μέχρι σήμερα η έντυπη διαδικασία.
Στόχος της διάταξης είναι η επιτάχυνση της απονομής της δικαιοσύνης και η ταχύτερη ολοκλήρωση υποθέσεων που σχετίζονται με κατασχέσεις και πλειστηριασμούς. Παράλληλα, το υπουργείο επιδιώκει μεγαλύτερη διαφάνεια και καλύτερη παρακολούθηση κάθε υπόθεσης σε πραγματικό χρόνο.
Η μετάβαση σε πλήρως ψηφιακό μοντέλο εντάσσεται στο ευρύτερο σχέδιο ψηφιοποίησης της Δικαιοσύνης, αλλάζει όμως ουσιαστικά και το τοπίο για οφειλέτες και πιστωτές, καθώς μειώνει τα χρονικά περιθώρια αντίδρασης και καθιστά τις διαδικασίες πιο άμεσες.
Το νομοσχέδιο παραμένει σε διαβούλευση, με τους αρμόδιους φορείς να αναμένουν παρατηρήσεις και προτάσεις πριν την τελική κατάθεσή του στη Βουλή.
Αλλάζουν όλα στις κατασχέσεις: Ψηφιακό μπλόκο σε λογαριασμούς
Πάνω από δύο εκατομμύρια φυσικά και νομικά πρόσωπα με ληξιπρόθεσμες οφειλές προς το Δημόσιο βρίσκονται αντιμέτωπα με τον κίνδυνο αυτόματων κατασχέσεων τραπεζικών λογαριασμών, εισοδημάτων και περιουσιακών στοιχείων. Η αυστηροποίηση των μηχανισμών είσπραξης και η λειτουργία των ηλεκτρονικών συστημάτων σε πραγματικό χρόνο από την ΑΑΔΕ έχουν περιορίσει δραστικά τα περιθώρια αντίδρασης των οφειλετών. Παράλληλα, ισχύουν δικλίδες προστασίας (ακατάσχετα όρια, ειδική μεταχείριση μισθών/συντάξεων, εξαιρέσεις για χαμηλές οφειλές).
Αυτόματες κατασχέσεις από την εφορία: Τι πρέπει να ξέρουν οι φορολογούμενοι για να προστατευτούν
Για εκατομμύρια φορολογουμένους, η σχέση με την εφορία έχει αλλάξει ριζικά. Οι καθυστερήσεις και τα «παράθυρα χρόνου» του παρελθόντος έχουν σχεδόν εξαφανιστεί, καθώς οι διαδικασίες είσπραξης ληξιπρόθεσμων οφειλών έχουν πλέον αυτοματοποιηθεί. Αυτό σημαίνει ότι μια οφειλή προς το Δημόσιο μπορεί, υπό προϋποθέσεις, να οδηγήσει γρήγορα σε δέσμευση τραπεζικού λογαριασμού ή εισοδήματος, συχνά χωρίς ο φορολογούμενος να έχει τον χρόνο αντίδρασης που είχε παλαιότερα.
Παρακάτω παρουσιάζεται ένας πρακτικός, «ανθρώπινος» οδηγός με όσα χρειάζεται να γνωρίζει κανείς για τις κατασχέσεις και –κυρίως– για τις δικλίδες προστασίας που προβλέπει η νομοθεσία.
Ποιοι κινδυνεύουν σήμερα με κατασχέσεις
Στον κίνδυνο κατάσχεσης βρίσκονται όσοι έχουν ληξιπρόθεσμες οφειλές προς το Δημόσιο, είτε πρόκειται για φυσικά είτε για νομικά πρόσωπα. Με τα συστήματα της ΑΑΔΕ να λειτουργούν πλέον ηλεκτρονικά και σε πραγματικό χρόνο, η ενεργοποίηση των μέτρων δεν απαιτεί μακρόχρονες διαδικασίες.
Πώς ενεργοποιούνται οι κατασχέσεις
Οι κατασχέσεις γίνονται αυτόματα, μέσω των ηλεκτρονικών συστημάτων της φορολογικής διοίκησης. Μπορούν να αφορούν:
άμεση δέσμευση χρημάτων από τραπεζικούς λογαριασμούς,
κατάσχεση «εις χείρας τρίτων» (π.χ. εργοδότες ή άλλοι φορείς που καταβάλλουν χρήματα στον οφειλέτη).
Όλα αυτά πλέον γίνονται χωρίς τις χρονοβόρες καθυστερήσεις του παρελθόντος.
Τι έχει αλλάξει σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια
Η λέξη-κλειδί είναι η ταχύτητα. Η άμεση πρόσβαση στα τραπεζικά δεδομένα, η διασύνδεση με δημόσιους φορείς και η ανταλλαγή στοιχείων ακόμη και από το εξωτερικό επιτρέπουν την ταχεία εκτέλεση εντολών κατάσχεσης, συχνά μέσα σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα.
Το ακατάσχετο όριο καταθέσεων
Η νομοθεσία προβλέπει ένα σημαντικό «δίχτυ ασφαλείας».
Οι καταθέσεις έως 1.250 ευρώ τον μήνα είναι ακατάσχετες για κάθε φυσικό πρόσωπο, σε έναν και μοναδικό δηλωμένο λογαριασμό (ατομικό ή κοινό). Προϋπόθεση, όμως, είναι ο λογαριασμός αυτός να έχει δηλωθεί ηλεκτρονικά στην ΑΑΔΕ. Αν δεν έχει γίνει η δήλωση, το ακατάσχετο δεν ενεργοποιείται.
Τι ισχύει για μισθούς και συντάξεις
Για μισθούς, συντάξεις και ασφαλιστικά βοηθήματα ισχύουν ειδικά όρια:
Έως 1.000 ευρώ τον μήνα: πλήρως ακατάσχετα
Από 1.000 έως 1.500 ευρώ: κατάσχεση στο 50% του υπερβάλλοντος
Πάνω από 1.500 ευρώ: το υπερβάλλον ποσό μπορεί να κατασχεθεί εξ ολοκλήρου
Κοινοί τραπεζικοί λογαριασμοί: το σημείο-παγίδα
Στους κοινούς λογαριασμούς χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή. Το ακατάσχετο όριο ισχύει ανά συνδικαιούχο, μόνο όμως αν όλοι έχουν δηλώσει τον λογαριασμό ως ακατάσχετο. Αν έστω και ένας δεν το έχει κάνει, μπορεί να δεσμευτούν ποσά ακόμη και κάτω από τα 1.250 ευρώ.
Οφειλές που δεν οδηγούν σε κατάσχεση
Δεν επιβάλλεται κατάσχεση για οφειλές κάτω των 50 ευρώ. Παράλληλα, η νομοθεσία προστατεύει ορισμένες ειδικές κατηγορίες εισοδημάτων, ώστε να διασφαλίζεται ένα ελάχιστο επίπεδο διαβίωσης.
Ποια επιδόματα εξαιρούνται
Ακατάσχετα θεωρούνται, μεταξύ άλλων:
το Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα,
το επίδομα ανεργίας,
το επίδομα θέρμανσης,
η επιδότηση ενοικίου,
τα προνοιακά επιδόματα,
η διατροφή ανηλίκων,
καθώς και κάθε παροχή που έχει χαρακτηριστεί ρητά ως ακατάσχετη.
Τι να κρατήσετε
Η αυτοματοποίηση έχει κάνει τις κατασχέσεις πιο γρήγορες, αλλά όχι ανεξέλεγκτες. Η έγκαιρη δήλωση ακατάσχετου λογαριασμού και η γνώση των ορίων και των εξαιρέσεων μπορούν να κάνουν τη διαφορά. Σε μια περίοδο οικονομικής πίεσης, η ενημέρωση παραμένει το βασικότερο εργαλείο άμυνας του φορολογούμενου.
Χρήσιμη συμβουλή: Δηλώστε εγκαίρως ακατάσχετο λογαριασμό και εξετάστε ρύθμιση οφειλών για να αποφύγετε αιφνίδιες δεσμεύσεις.
Όλες οι σημαντικές και έκτακτες ειδήσεις σήμερα
Voucher 750 ευρώ σε εργαζόμενους του ιδιωτικού τομέα - Ανοίγουν οι αιτήσεις
