Αν και είναι γνωστό ότι οι διατροφικές επιλογές επηρεάζουν την καρδιαγγειακή υγεία, το πεπτικό σύστημα και τον μεταβολισμό, οι ερευνητές εξετάζουν πλέον πιο προσεκτικά τον ρόλο των τροφίμων στη μνήμη, την πνευματική διαύγεια και την πιθανότητα εμφάνισης άνοιας. Σε αυτό το πλαίσιο, ιδιαίτερο ενδιαφέρον συγκεντρώνουν τα επεξεργασμένα κρέατα.
Τι θεωρείται επεξεργασμένο κρέας
Ο όρος αφορά προϊόντα κρέατος που έχουν τροποποιηθεί με στόχο τη μεγαλύτερη διάρκεια ζωής ή την ενίσχυση της γεύσης τους. Μέθοδοι όπως το αλάτισμα, το κάπνισμα, η ωρίμανση, η ζύμωση ή η χρήση συντηρητικών είναι συνηθισμένες. Στην κατηγορία αυτή ανήκουν τρόφιμα όπως το μπέικον, το ζαμπόν, τα λουκάνικα και τα σαλάμια.
Παρότι η παραγωγή τους ελέγχεται από αυστηρούς κανονισμούς ασφάλειας σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο, το βασικό ζήτημα δεν είναι η καταλληλότητά τους προς κατανάλωση αλλά οι πιθανές συνέπειες της συχνής ένταξής τους στο καθημερινό διαιτολόγιο.
Επιστημονικά δεδομένα και πιθανός κίνδυνος άνοιας
Μεγάλες επιδημιολογικές έρευνες επιχειρούν να διευκρινίσουν αν υπάρχει σύνδεση ανάμεσα στην κατανάλωση επεξεργασμένου κρέατος και τη γνωστική εξασθένηση. Σε μελέτη που πραγματοποιήθηκε στο Ηνωμένο Βασίλειο με περίπου 500.000 συμμετέχοντες, παρατηρήθηκε ότι όσοι κατανάλωναν τέτοια προϊόντα πιο συχνά είχαν αυξημένες πιθανότητες εμφάνισης άνοιας συγκριτικά με όσους τα επέλεγαν σπάνια. Αντίστοιχα ευρήματα προέκυψαν και από αμερικανικές έρευνες, όπου ακόμη και μικρές καθημερινές ποσότητες συνδέθηκαν με 13–15% υψηλότερο κίνδυνο.
Οι επιστήμονες, ωστόσο, τονίζουν ότι τα στοιχεία αυτά δείχνουν συσχέτιση και όχι άμεση αιτία. Η διατροφή αποτελεί μόνο έναν από τους παράγοντες που επηρεάζουν την υγεία του εγκεφάλου, μαζί με τη σωματική δραστηριότητα, τις συνήθειες ζωής και τη γενικότερη μεταβολική κατάσταση.
Πώς μπορεί να επηρεάζεται ο εγκέφαλος
Οι ειδικοί εξετάζουν διάφορες βιολογικές εξηγήσεις. Μία από τις σημαντικότερες σχετίζεται με την καρδιομεταβολική υγεία. Τα επεξεργασμένα κρέατα περιέχουν συχνά υψηλές ποσότητες αλατιού, κορεσμένων λιπαρών και νιτρωδών, ουσίες που συνδέονται με υπέρταση, αθηροσκλήρυνση και διαταραχές στην ευαισθησία της ινσουλίνης. Οι καταστάσεις αυτές μπορούν να περιορίσουν την αιμάτωση του εγκεφάλου και να αυξήσουν τον κίνδυνο αγγειακών μορφών άνοιας.
Παράλληλα, ορισμένες χημικές ενώσεις που δημιουργούνται κατά την επεξεργασία ή το ψήσιμο σε υψηλές θερμοκρασίες ενδέχεται να προκαλούν φλεγμονή και οξειδωτικό στρες, διαδικασίες που σχετίζονται με νευροεκφυλιστικές παθήσεις όπως η νόσος Alzheimer. Ερευνητικό ενδιαφέρον παρουσιάζει και η επίδραση στο εντερικό μικροβίωμα, καθώς ορισμένοι μεταβολίτες φαίνεται να συνδέονται με αγγειακή φλεγμονή και βλάβες στα νευρικά κύτταρα.
Τι προτείνουν οι οργανισμοί υγείας
Διεθνείς φορείς, μεταξύ των οποίων ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας και η EFSA, συστήνουν περιορισμένη κατανάλωση επεξεργασμένων κρεάτων. Ο ΠΟΥ τα έχει κατατάξει στα τρόφιμα με καρκινογόνο δυναμικό για τον άνθρωπο, ενώ οι οδηγίες προτείνουν συνολική κατανάλωση κρέατος περίπου 300–500 γραμμαρίων την εβδομάδα, με τα επεξεργασμένα προϊόντα να καλό είναι να μην ξεπερνούν τα 150 γραμμάρια, ιδανικά να καταναλώνονται μόνο περιστασιακά.
Η φιλοσοφία δεν είναι η πλήρης αποφυγή, αλλά η ισορροπία και η προτίμηση σε πιο φυσικές επιλογές, όπως το φρέσκο κρέας ή οι φυτικές πηγές πρωτεΐνης.
Μικρές αλλαγές με μεγάλη σημασία
Οι ειδικοί δεν μιλούν για λόγους πανικού, αλλά για πιο συνειδητές επιλογές. Ένα σάντουιτς με αλλαντικά ή ένα πιάτο με μπέικον μπορεί να αποτελεί περιστασιακή απόλαυση, όχι όμως καθημερινή συνήθεια. Αντίθετα, διατροφικά πρότυπα όπως η μεσογειακή δίαιτα, πλούσια σε λαχανικά, φρούτα, όσπρια, ψάρια και ελαιόλαδο, έχουν συνδεθεί με καλύτερη γνωστική υγεία, χάρη στις αντιφλεγμονώδεις και αντιοξειδωτικές τους ιδιότητες.
Όλες οι σημαντικές και έκτακτες ειδήσεις σήμερα
Voucher 750 ευρώ σε εργαζόμενους του ιδιωτικού τομέα - Ανοίγουν οι αιτήσεις
