Νίκος Μακρής Τα τελευταία χρόνια, τα πρωτοσέλιδα για την υγεία του εγκεφάλου προκαλούν ανησυχία. Πρόσφατες εκτιμήσεις αναφέρουν ότι τα περιστατικά άνοιας στις Ηνωμένες Πολιτείες ενδέχεται να διπλασιαστούν έως το 2060. Κι όμως, η εικόνα δεν είναι μόνο σκοτεινή: το ποσοστό των ανθρώπων που πάσχουν από άνοια –αναλογικά με τον πληθυσμό– μειώνεται. Το ίδιο ισχύει και για τα εγκεφαλικά επεισόδια.
Οι ειδικοί αποδίδουν αυτή τη θετική εξέλιξη σε απλές αλλά ουσιαστικές αλλαγές: λιγότερο κάπνισμα, καλύτερος έλεγχος της αρτηριακής πίεσης, της χοληστερίνης και του σακχάρου, μεγαλύτερη φροντίδα για την καρδιαγγειακή υγεία. Και επειδή η καρδιά και ο εγκέφαλος είναι άρρηκτα συνδεδεμένοι, ό,τι ωφελεί τη μία πλευρά, προστατεύει και την άλλη.
Ο εγκέφαλος, βέβαια, αλλάζει με την ηλικία. Ο όγκος του κορυφώνεται στα τέλη της εφηβείας και από την τέταρτη δεκαετία αρχίζει σταδιακά να μειώνεται. Όμως αυτό δεν σημαίνει ότι «σταματά» να εξελίσσεται. Αντίθετα.
Ο εγκέφαλος δεν σταματά ποτέ να μαθαίνει
Η σωστή απάντηση στην ερώτηση «Πότε σταματάει να αλλάζει ο εγκέφαλος;» είναι: Ποτέ.
Η νευροπλαστικότητα — η ικανότητα του εγκεφάλου να δημιουργεί νέες συνδέσεις μεταξύ των νευρώνων — παραμένει ενεργή σε όλη τη διάρκεια της ζωής μας. Αυτό σημαίνει ότι μπορούμε να μαθαίνουμε, να βελτιωνόμαστε και να ενισχύουμε τη μνήμη μας σε κάθε ηλικία.
Και εδώ έρχεται το «ερωτηματολόγιο του μυαλού»: έντεκα σύντομες ερωτήσεις που δεν δοκιμάζουν μόνο τις γνώσεις μας, αλλά μας υπενθυμίζουν τι πραγματικά κάνει τη διαφορά.
Η άσκηση: Το άμεσο «boost» του εγκεφάλου
Αν έπρεπε να επιλέξουμε μία μόνο συνήθεια με άμεσο αποτέλεσμα στη γνωστική απόδοση, αυτή θα ήταν η άσκηση. Έρευνες δείχνουν ότι ακόμη και μία συνεδρία φυσικής δραστηριότητας βελτιώνει άμεσα την απόδοση σε τεστ μνήμης και προσοχής.
Αντίθετα, η πολύωρη τηλεθέαση (τέσσερις ή περισσότερες ώρες ημερησίως) έχει συνδεθεί με μείωση του όγκου του εγκεφάλου.
Ο βέλτιστος αριθμός βημάτων; Περίπου 5.000 έως 7.000 την ημέρα. Πάνω από αυτό το όριο δεν φαίνεται να προστίθεται επιπλέον όφελος, ενώ λιγότερα βήματα συνδέονται με μικρότερη προστασία.
Η αρτηριακή πίεση, η χοληστερίνη και το σάκχαρο επηρεάζουν άμεσα τη γνωστική υγεία. Η υπέρταση και ο διαβήτης διαταράσσουν τη ροή του αίματος και ενισχύουν τη φλεγμονή — δύο παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο άνοιας και εγκεφαλικού.
Ακόμη και η στοματική υγιεινή παίζει ρόλο: η τακτική χρήση οδοντικού νήματος έχει συνδεθεί με μειωμένο κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου, πιθανότατα λόγω μείωσης της φλεγμονής.
Η κοινωνική απομόνωση δεν είναι απλώς ψυχολογικό βάρος. Η χρόνια μοναξιά αυξάνει την κορτιζόλη και τη φλεγμονή στον οργανισμό, παράγοντες που με την πάροδο του χρόνου επηρεάζουν αρνητικά τον εγκέφαλο.
Η υγεία του εγκεφάλου, λοιπόν, δεν είναι μόνο θέμα διατροφής ή γυμναστικής. Είναι και θέμα σχέσεων.
Τι να βάλουμε στο πιάτο μας
Λιπαρά ψάρια, όπως ο σολομός, για τα ωμέγα-3 λιπαρά οξέα.
Καρύδια, που περιέχουν ωμέγα-3, πολυφαινόλες και πρεβιοτικά.
Ισορροπημένη διατροφή αντί για άκριτη χρήση συμπληρωμάτων.
Όσο για τα συμπληρώματα; Δεν έχει αποδειχθεί κατηγορηματικά ότι βελτιώνουν τη γνωστική λειτουργία, εκτός αν υπάρχει συγκεκριμένη έλλειψη.
Μικρές δοκιμασίες, μεγάλα μηνύματα
Το κουίζ περιλαμβάνει «παγίδες» μνήμης — λέξεις και αριθμούς που καλείστε να θυμηθείτε αργότερα. Δεν έχει σημασία αν απαντήσατε όλα σωστά. Σημασία έχει το μήνυμα:
Ο εγκέφαλος χρειάζεται κίνηση, καλή καρδιαγγειακή υγεία, κοινωνική επαφή, σωστή διατροφή και ποιοτικό ύπνο.
Όλες οι σημαντικές και έκτακτες ειδήσεις σήμερα
Voucher 750 ευρώ σε εργαζόμενους του ιδιωτικού τομέα - Ανοίγουν οι αιτήσεις
