Μέχρι πρόσφατα, πολλές μεγάλες πληθυσμιακές έρευνες υποστήριζαν ότι η γενετική συμβάλλει σχετικά λίγο στη μακροζωία. Οι εκτιμήσεις τοποθετούσαν την επίδρασή της περίπου μεταξύ 25% και 33%, ενώ ορισμένες μελέτες την περιόριζαν ακόμη και στο 6%-16%. Αυτό ενίσχυε την άποψη ότι οι καθημερινές επιλογές και οι εξωτερικοί παράγοντες παίζουν τον πιο καθοριστικό ρόλο στη διαδικασία της γήρανσης.
Νεότερα δεδομένα, ωστόσο, φαίνεται να αλλάζουν αυτή την εικόνα. Λαμβάνοντας υπόψη τις μεγάλες κοινωνικές και υγειονομικές εξελίξεις του τελευταίου αιώνα, όπως η πρόοδος της ιατρικής, η μείωση των λοιμώξεων και η καλύτερη πρόληψη, οι ερευνητές εκτιμούν πλέον ότι η κληρονομικότητα μπορεί να εξηγεί έως και το 50% των διαφορών στη διάρκεια ζωής μεταξύ των ανθρώπων.
Τι αποκαλύπτουν τα γονίδια για τη μακροζωία
Η επιστήμη έχει δείξει ότι σε απλούστερους οργανισμούς, όπως ορισμένα ζώα εργαστηρίου, μεμονωμένα γονίδια μπορούν να επηρεάσουν θεαματικά το προσδόκιμο ζωής. Από τη δεκαετία του 1990 έχουν εντοπιστεί γενετικές μεταβολές που παρατείνουν τη ζωή σε διάφορα είδη, ενώ και στους ανθρώπους έχουν βρεθεί χαρακτηριστικά που σχετίζονται με μεγαλύτερη επιβίωση.
Παρόλα αυτά, όσο πιο σύνθετος είναι ένας οργανισμός, τόσο μειώνεται η επίδραση ενός μόνο γονιδίου. Δεν υπάρχει δηλαδή ένα "γονίδιο της αθανασίας". Αντίθετα, η μακροζωία φαίνεται να προκύπτει από τη συνεργασία πολλών γονιδίων, αρκετά από τα οποία σχετίζονται με τον μεταβολισμό και τη ρύθμιση της ινσουλίνης, λειτουργίες που συνδέονται άμεσα με την υγιεινή διατροφή και τη συστηματική άσκηση.
Η σημασία της ισορροπίας μεταξύ φύσης και περιβάλλοντος
Το πόσο επηρεάζουν τα γονίδια τη ζωή μας δεν αποτελεί απλώς θεωρητικό ζήτημα. Αν η κληρονομικότητα είναι ο βασικός παράγοντας, τότε οι αλλαγές στις συνήθειες ή οι νέες θεραπείες έχουν περιορισμένη δύναμη. Αν όμως το περιβάλλον και ο τρόπος ζωής έχουν εξίσου μεγάλο βάρος, τότε οι προσωπικές επιλογές μπορούν να κάνουν ουσιαστική διαφορά.
Η κατανόηση αυτής της σχέσης βοηθά τόσο τους επιστήμονες όσο και το ευρύ κοινό να διαμορφώσουν πιο ρεαλιστικές προσδοκίες για τη γήρανση και την πρόληψη ασθενειών.
Οι δίδυμοι ως "φυσικό εργαστήριο"
Για να ξεχωρίσουν την επίδραση της κληρονομικότητας από εκείνη της ανατροφής, οι ερευνητές αξιοποίησαν στοιχεία από μια εκτεταμένη σκανδιναβική έρευνα που περιλάμβανε δίδυμα τα οποία μεγάλωσαν σε διαφορετικά περιβάλλοντα. Αυτή η σπάνια συνθήκη προσφέρει μια μοναδική ευκαιρία να απομονωθεί ο γενετικός παράγοντας.
Η ανάλυση επικεντρώθηκε σε πανομοιότυπα δίδυμα που γεννήθηκαν στις αρχές του 20ού αιώνα, ενώ τα αποτελέσματα προσαρμόστηκαν στις σημαντικές βελτιώσεις που σημειώθηκαν τότε στην υγιεινή και την ιατρική φροντίδα. Το συμπέρασμα ήταν ότι περίπου το μισό της διαφοροποίησης στη διάρκεια ζωής μπορεί να αποδοθεί στην κληρονομικότητα.
Με απλά λόγια, τα γονίδια ενδέχεται να καθορίζουν το 50% του πιθανού προσδόκιμου ζωής, ενώ το υπόλοιπο επηρεάζεται από παράγοντες όπως η διατροφή, η φυσική δραστηριότητα, η ποιότητα του ύπνου, το στρες, η ατμοσφαιρική ρύπανση και η έκθεση σε ασθένειες.
Οι επιστήμονες επιβεβαίωσαν τα ευρήματα χρησιμοποιώντας επιπλέον δεδομένα από άλλες χώρες, επισημαίνοντας όμως ότι απαιτούνται πιο ποικιλόμορφα δείγματα για να διαπιστωθεί κατά πόσο τα συμπεράσματα ισχύουν σε όλους τους πληθυσμούς.
Όλες οι σημαντικές και έκτακτες ειδήσεις σήμερα
Voucher 750 ευρώ σε εργαζόμενους του ιδιωτικού τομέα - Ανοίγουν οι αιτήσεις
