Άγγελος Ροδαφηνός ΥΠAΡΧΕΙ μια παλιά συνήθεια στα πανεπιστήμια: να φτάνουμε αργά. Όχι λίγο αργά. Πολύ αργά. Τόσο αργά, που όταν τελικά αντιδρούμε, το πρόβλημα έχει ήδη αλλάξει μορφή. Θυμηθείτε τη λογοκλοπή.
ΤΟ TURNITIN εμφανίστηκε το 1998. Τότε που το Ίντερνετ έκανε ακόμα εκείνον τον ήχο σύνδεσης και οι εργασίες παραδίδονταν τυπωμένες ή σε δισκέτες. Τα ελληνικά πανεπιστήμια το υιοθέτησαν -κρατηθείτε- περίπου το 2018. Είκοσι χρόνια μετά. Και ακόμα κι έτσι, η ιστορία δεν έχει happy end.
ΓΙΑΤΙ, παρά τη χρήση του λογισμικού:
- δεν υπάρχουν σαφείς, ενιαίες οδηγίες για το πώς αντιμετωπίζονται τα περιστατικά λογοκλοπής και «contract cheating» (αγορασμένων εργασιών) από φοιτητές (και καθηγητές – αλλά αυτό είναι μια άλλη μεγάλη ιστορία),
- δεν τηρούνται συστηματικά αρχεία και ως αποτέλεσμα δεν ξέρουμε αν ένας φοιτητής «έκλεψε» για πρώτη ή έβδομη φορά ούτε αν μειώνονται ή αυξάνονται τα παραπτώματα διαχρονικά,
- δεν υπάρχει διαφάνεια και συνέπεια στο τι συμβαίνει όταν «χτυπήσει» ένα σύστημα ελέγχου.
ΜΕ ΆΛΛΑ ΛΟΓΙΑ: υιοθετήσαμε (καθυστερημένα) το εργαλείο, αλλά όχι το πλαίσιο. Το κουμπί, αλλά όχι τον κανόνα.
Déjà vu με τεχνητή νοημοσύνη
ΚΑΙ ΤΩΡΑ ερχόμαστε στο σήμερα. Στην τεχνητή νοημοσύνη. Στο ChatGPT. Στον νέο πανικό.
ΑΚΟΥΜΕ ξανά το ίδιο αφήγημα: «Υπάρχουν εργαλεία που ανιχνεύουν τη χρήση ΤΝ». Δεν υπάρχουν. Τουλάχιστον όχι αξιόπιστα. Και όμως, επαναλαμβάνουμε το ίδιο μοτίβο που είδαμε με τη λογοκλοπή: εστίαση στο εργαλείο, πλήρης απουσία πολιτικής.
ΔΕΝ ΈΧΟΥΜΕ:
- οδηγίες και εκπαίδευση για φοιτητές,
- οδηγίες και εκπαίδευση για διδάσκοντες,
- σαφείς κανόνες για το τι επιτρέπεται και τι όχι,
- decision trees, καθορισμένες ποινές ή διαδικασίες, αρχεία.
ΑΚΡΙΒΩΣ όπως τότε. Μόνο που τώρα τα πράγματα κινούνται πολύ πιο γρήγορα.
Το παράδειγμα της Αυστραλίας
ΣΤΗΝ ΑΥΣΤΡΑΛΙΑ, πολλά πανεπιστήμια έκαναν κάτι που, με ελληνικούς όρους, μοιάζει σχεδόν ριζοσπαστικό: παραδέχτηκαν την πραγματικότητα εγκαίρως. Δεν είπαν «πώς θα πιάσουμε τον φοιτητή;». Είπαν «πώς θα αλλάξουμε την αξιολόγηση;». Έθεσαν κανόνες. Έγραψαν οδηγίες. Εκπαίδευσαν καθηγητές και φοιτητές.
ΣΤΟ UNIVERSITY OF SYDNEY, εκδόθηκαν σαφείς και δημόσια προσβάσιμες οδηγίες για τη χρήση εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης από φοιτητές. Ορίζεται πότε η χρήση επιτρέπεται (π.χ., για ιδέες, δομή, γλωσσική βελτίωση), πότε δεν επιτρέπεται, και -το πιο κρίσιμο- πώς δηλώνεται. Η ευθύνη μετατοπίστηκε από την αστυνόμευση στη διαφάνεια.
ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΜΟΥ Μεθοδολογία Έρευνας, οι φοιτητές είναι υποχρεωμένοι να χρησιμοποιήσουν ΤΝ, αλλά πρέπει να περιγράψουν πώς τη χρησιμοποίησαν, ενώ οι απαιτήσεις για την ποιότητα του πρότζεκτ είναι πολύ υψηλές. Θεωρώ δε ότι σύντομα (αν όχι ήδη) όλα σχεδόν τα κείμενα θα παράγονται από ΤΝ με την καθοδήγησή μας.
ΣΤΟ MONASH UNIVERSITY, η απάντηση δεν ήταν περισσότεροι έλεγχοι, αλλά διαφορετική αξιολόγηση: μεγαλύτερη έμφαση σε προφορικές εξετάσεις, σε εργασίες που βασίζονται σε προσωπικό αναστοχασμό, σε τεκμηρίωση της μαθησιακής διαδικασίας και όχι μόνο στο τελικό κείμενο. Όχι επειδή αυτά είναι «πιο αυθεντικά», αλλά επειδή είναι πολύ πιο δύσκολο να προσποιηθείς ότι σκέφτεσαι.
ΚΟΙΝΟ ΣΤΟΙΧΕΙΟ; Κανένα από αυτά τα ιδρύματα δεν περίμενε το τέλειο εργαλείο ανίχνευσης. Ξεκίνησαν από την παραδοχή ότι η τεχνητή νοημοσύνη δεν είναι μια παρέκκλιση που θα περάσει, αλλά το νέο περιβάλλον μέσα στο οποίο πρέπει να λειτουργεί η ανώτατη εκπαίδευση.
ΕΜΕΙΣ, ΑΝΤΙΘΕΤΑ, μοιάζουμε να επενδύουμε ξανά σε μια γνώριμη ψευδαίσθηση: ότι χωρίς κανόνες, αλλά με λίγη απειλή, το πρόβλημα θα εξαφανιστεί. Εναλλακτικά, θα κάνουμε τα στραβά μάτια. Δεν εξαφανίστηκε με τη λογοκλοπή. Δεν θα εξαφανιστεί ούτε τώρα.
Το πραγματικό κόστος
ΌΤΑΝ ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΟΥΝ οδηγίες και συνέπειες, το μήνυμα είναι σαφές – ακόμα κι αν δεν το θέλουμε: «Κάνε ό,τι μπορείς, να περάσεις».
ΚΑΙ ΤΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ; Χαμένα χρόνια σπουδών, ανεκπαίδευτοι απόφοιτοι, παντελής έλλειψη αξιοκρατίας, πτυχία που δείχνουν λιγότερο τι ξέρεις και περισσότερο τι απέφυγες. Η τεχνητή νοημοσύνη απλώς φωτίζει το πρόβλημα που υπάρχει εδώ και χρόνια. Δεν το δημιουργεί.
Χωρίς περιστροφές
ΊΣΩΣ, ΛΟΙΠΟΝ, ήρθε η στιγμή να τεθούν δημόσια, καθαρά, χωρίς περιστροφές, ερωτήσεις σε αυτούς που έχουν θεσμική ευθύνη:
- Τι μάθαμε πραγματικά από την καθυστέρηση είκοσι ετών με τη λογοκλοπή;
- Ποιος αποφασίζει τι είναι παράβαση και ποια είναι η συνέπεια;
- Γιατί δεν υπάρχουν τρία χρόνια μετά εθνικές οδηγίες για τη χρήση TN στην ανώτατη εκπαίδευση;
- Και τελικά: τι ακριβώς πιστοποιεί σήμερα ένα πανεπιστημιακό πτυχίο; Γιατί αν η απάντηση είναι «δεν έχουμε αποφασίσει ακόμα», τότε έχουμε ήδη αποφασίσει – απλώς σιωπηλά.
* Καθηγητής στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο, με αντικείμενο τις Νέες Τεχνολογίες. Σπούδασε και εργάστηκε σε 13 πανεπιστήμια σε Αμερική, Αυστραλία, Κύπρο και Ελλάδα
Όλες οι σημαντικές και έκτακτες ειδήσεις σήμερα
ΣΟΚ στην Καλλιθέα: Καθηγήτρια Γυμνασίου συνελήφθη για διακίνηση ναρκωτικών σε μαθητές
Πίνακες εκπαιδευτικών ΑΣΕΠ: Το «στοίχημα» για τη Μεγάλη Εβδομάδα
Αλλαγή νόμου: ΝΕΑ εξ αποστάσεως Πιστοποίηση Η/Υ για Προσλήψεις Εκπαιδευτικών
