Μιχάλης Τσιλιβάκος Η τελευταία ετήσια έκθεση της Εθνικής Αρχής Ανώτατης Εκπαίδευσης (ΕΘΑΑΕ) για το 2024 έρχεται να φωτίσει με τον πλέον διαφωτιστικό τρόπο το πραγματικό βάρος που δίνει η ελληνική κυβέρνηση στην Έρευνα της Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης.
Από τα στοιχεία προκύπτει ότι η Ελλάδα παραμένει πολύ πίσω σε κρίσιμους δείκτες, τόσο σε ό,τι αφορά την αναλογία φοιτητών και διδασκόντων, όσο και στη δυναμική της ερευνητικής παραγωγής.
Διδασκόντες και φοιτητές: Η Ελλάδα στην κορυφή… της ανισορροπίας
Σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat για το 2023, η καλύτερη αναλογία φοιτητών ανά διδάσκοντα στην Ευρώπη παρατηρείται στο Λουξεμβούργο (4:1), ενώ ακολουθούν η Μάλτα και η Νορβηγία (9:1).
Στον αντίποδα, χώρες όπως η Κύπρος (25:1), το Βέλγιο (22:1) και η Ιταλία (20:1) εμφανίζουν υψηλότερη αναλογία, όμως η Ελλάδα ξεχωρίζει με 49 φοιτητές ανά διδάσκοντα, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία που υπολογίζουν το σύνολο των εγγεγραμμένων φοιτητών.
Ωστόσο, η εικόνα βελτιώνεται αν λάβουμε υπόψη τους ενεργούς φοιτητές: τότε η αναλογία πέφτει σε 33:1, σύμφωνα με στοιχεία της ΕΘΑΑΕ και του ΟΠΕΣΠ, υπολογιζόμενη από τα μέλη του μόνιμου διδακτικού προσωπικού (ΔΕΠ, ΕΔΙΠ, ΕΕΠ, ΕΤΕΠ) χωρίς το Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο.
Η υπεράριθμη φοιτητική βάση, ιδιαίτερα στους μη ενεργούς φοιτητές, καθώς και η δυσμενής αναλογία ανδρών/γυναικών στο διδακτικό προσωπικό (62,3% άνδρες, 37,7% γυναίκες, έναντι ευρωπαϊκού μέσου όρου 55,3%/44,7%) αποτυπώνει με σαφήνεια τις ελλείψεις της ελληνικής Τριτοβάθμιας.
Ερευνητική δραστηριότητα: Ανάκαμψη ή στασιμότητα;
Παρά την αύξηση της τελευταίας δεκαετίας, η ερευνητική δραστηριότητα στην Ελλάδα δείχνει σημάδια στασιμότητας το 2024.
Σύμφωνα με στοιχεία της Scimago, ο αριθμός των δημοσιεύσεων σε περιοδικά με κριτές αυξήθηκε την περίοδο 2014–2024 κατά 40,2%, φτάνοντας τις 27.650 δημοσιεύσεις, μια ελαφρά μείωση σε σχέση με το 2023 που κατέγραψε 27.719.
Στην ευρωπαϊκή κατάταξη, η Ελλάδα βρίσκεται στη 17η θέση μεταξύ 51 χωρών για τον συνολικό αριθμό δημοσιεύσεων, πίσω από χώρες όπως το Ηνωμένο Βασίλειο (252.604), η Γερμανία (206.323) και η Ιταλία (162.794), αλλά πάνω από τη Φινλανδία (27.413) και την Ουκρανία (22.713).
Ο δείκτης αναφορών ανά δημοσίευση δείχνει ότι η Ελλάδα κατατάσσεται στη 16η θέση με 1,15 αναφορές ανά δημοσίευση, ξεπερνώντας χώρες όπως η Γερμανία (1,04) και η Γαλλία (1,05), και βρίσκεται σε κοντινή απόσταση από το Ηνωμένο Βασίλειο (1,17).
Όμως, η αποδοτικότητα ανά ερευνητή παραμένει χαμηλή: με 0,51 δημοσιεύσεις ανά ερευνητή το 2023, η Ελλάδα βρίσκεται στην 21η θέση στην Ευρώπη, υπολειπόμενη σημαντικά από χώρες όπως η Κύπρος (3,34) και η Μάλτα (1,22).
Ενδεικτικό είναι ότι από το 2014 μέχρι το 2023 καταγράφεται μείωση 22,7% στην αναλογία δημοσιεύσεων ανά ερευνητή (από 0,66 σε 0,51).
Τα στοιχεία της ΕΘΑΑΕ και της Eurostat αποκαλύπτουν με καθαρότητα τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η ελληνική Τριτοβάθμια Εκπαίδευση: υψηλή αναλογία φοιτητών/διδασκόντων, που περιορίζει την ποιότητα της διδασκαλίας, μη ισορροπημένη διάρθρωση φύλου στο διδακτικό προσωπικό και σημαντική στασιμότητα στην παραγωγικότητα και στην ερευνητική αποδοτικότητα των πανεπιστημίων.
Όλες οι σημαντικές ειδήσεις
Πίνακες εκπαιδευτικών: Οι καλύτερες ώρες για την αίτηση στο ΑΣΕΠ
Προκηρύξεις εκπαιδευτικών 2026: Πώς θα δεις πρώτος τους πίνακες μέσω google
