Στη συλλογική συνείδηση, η λέξη «ασφάλεια» ήταν για δεκαετίες ταυτισμένη αποκλειστικά με την αστυνόμευση ή την εθνική άμυνα. Ωστόσο, αν αναρωτηθούμε τι είναι αυτό που πραγματικά προκαλεί ανασφάλεια στον πολίτη σήμερα, η απάντηση κρύβεται πολύ πιο βαθιά από το αίσθημα προστασίας πίσω από μια κλειδωμένη πόρτα.
Η πραγματική ανασφάλεια σήμερα είναι η αγωνία του νέου αν θα μπορέσει να βρει σπίτι με προσιτό ενοίκιο ή αν η στεγαστική κρίση θα τον κρατήσει στο πατρικό του μέχρι τα 40. Είναι η αγωνία του γονιού αν το παιδί του στο δημόσιο σχολείο λαμβάνει τα εφόδια που χρειάζεται ή αν η παραπαιδεία (φροντιστήρια και ιδιαίτερα) είναι μονόδρομος. Είναι ο φόβος του συνταξιούχου αν θα βρει γιατρό στο δημόσιο νοσοκομείο ή το κέντρο υγείας, κι αν θα περιμένει μήνες σε μια λίστα αναμονής για εξέταση ή χειρουργείο. Είναι το άγχος του νοικοκυριού μπροστά στους λογαριασμούς του ρεύματος, των καυσίμων, του σούπερ μάρκετ. Είναι ο φόβος του πολίτη αν οι υποδομές της πόλης του θα αντέξουν στην επόμενη κακοκαιρία. Είναι το άγχος του εργαζόμενου αν η Τεχνητή Νοημοσύνη θα τον καταστήσει περιττό, χωρίς ένα κράτος να εγγυάται την επανακατάρτισή του. Η ασφάλεια στην εποχή μας δεν είναι τίποτα λιγότερο από ένα ισχυρό, ανθεκτικό και προνοητικό Κοινωνικό Κράτος.
Το Κράτος ως εγγυητής και όχι ως παρατηρητής
Ένα σύγχρονο κοινωνικό μοντέλο δεν μπορεί να αντιμετωπίζει το κράτος ως έναν απλό «τροχονόμο» των δυνάμεων της αγοράς. Όταν η Υγεία, η Παιδεία, η Στέγη και η Ενέργεια αντιμετωπίζονται αποκλειστικά ως εμπορεύματα, η κοινωνική συνοχή διαρρηγνύεται.
1. Υγεία: Η ασφάλεια της πρόληψης και της ψηφιακής πρόσβασης
Πραγματική ασφάλεια σημαίνει ένα ΕΣΥ στελεχωμένο, με αξιοπρεπείς μισθούς που σταματούν τη φυγή των γιατρών μας στο εξωτερικό. Σημαίνει όμως και ψηφιακή υγεία: να έχει κάθε πολίτης έναν πλήρη ψηφιακό φάκελο και πρόσβαση σε τηλεϊατρική και πρωτοβάθμια φροντίδα στη γειτονιά του, ώστε η πρόσβαση στη θεραπεία να εξαρτάται από τον ΑΜΚΑ και όχι από το υπόλοιπο του τραπεζικού του λογαριασμού.
2. Παιδεία: Η αφετηρία των ίσων ευκαιριών στην ψηφιακή εποχή
Η ασφάλεια ξεκινά από το σχολείο. Σήμερα, η «δωρεάν παιδεία» στην Ελλάδα επιβαρύνει το νοικοκυριό τρεις φορές περισσότερο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο (3,4% έναντι 1%). Ένα οραματικό σχέδιο απαιτεί γενναία αύξηση της δημόσιας χρηματοδότησης στο 5% του ΑΕΠ, ώστε το δημόσιο σχολείο να παρέχει απρόσκοπτα τη γνώση και τις δεξιότητες της νέας εποχής: γενικές γνώσεις, συνολική εκπαίδευση, ξένες γλώσσες, ψηφιακές δεξιότητες και κριτική σκέψη απέναντι στις νέες τεχνολογίες, χωρίς την ανάγκη της «παραπαιδείας».
3. Στέγαση: Το νέο κοινωνικό μέτωπο
Δεν υπάρχει ασφάλεια χωρίς στέγη. Το 2026, η πολιτική της στέγης πρέπει να αποτελεί τον τέταρτο πυλώνα του κοινωνικού κράτους. Με τη δημιουργία ενός προγράμματος κατασκευής κοινωνικών κατοικιών, τον έλεγχο της βραχυχρόνιας μίσθωσης και τη στήριξη των νέων ζευγαριών, το κράτος οφείλει να εγγυηθεί ότι το δικαίωμα στην κατοικία δεν θα θυσιάζεται στον βωμό της τουριστικής υπερανάπτυξης.
4. Βασικάαγαθά και κλιματική ανθεκτικότητα
Το ρεύμα, το νερό και η προστασία από την κλιματική κρίση είναι προϋποθέσεις επιβίωσης. Σε μια εποχή βίαιων διακυμάνσεων, το κράτος οφείλει να έχει τον στρατηγικό έλεγχο των δικτύων ενέργειας και να επενδύει σε υποδομές ανθεκτικότητας (αντιπλημμυρικά, δασοπροστασία). Ασφάλεια σημαίνει να ξέρεις ότι το κράτος δεν θα «τρέχει» κατόπιν εορτής, ούτε θα αρκείτε στο να στέλνει ειδοποιήσεις στα κινητά των πολιτών αλλά θα έχει θωρακίσει την καθημερινότητά μας.
Η Σύγχρονη Προοδευτική πρόταση
Πολλοί αναρωτιούνται αν αυτά είναι εφικτά. Η απάντηση είναι ότι πρόκειται για ζήτημα πολιτικών προτεραιοτήτων. Η σημερινή κυβερνητική πολιτική επιλέγει συνειδητά την αποδυνάμωση του δημόσιου χώρου. Η εναλλακτική πρόταση, αυτή που εκφράζει μια Σύγχρονη Προοδευτική Διακυβέρνηση, είναι ένας ρεαλιστικός οδικός χάρτης που τοποθετεί τον άνθρωπο πάνω από τα υπερκέρδη.
Σημαίνει:
- Δίκαιη ανακατανομή των πόρων (π.χ. από τα υπερκέρδη των εταιρειών ενέργειας και των τραπεζών στη στήριξη των δημόσιων υποδομών και των ασθενέστερων οικονομικά πολιτών).
- Ψηφιακή δικαιοσύνη: Προστασία των εργασιακών δικαιωμάτων στην εποχή των αλγορίθμων.
- Θεσμική θωράκιση του κράτους δικαίου και της διαφάνειας.
Το «Δίχτυ» προστασίας μας
Ασφάλεια, τελικά, σημαίνει να μην νιώθεις μόνος σου απέναντι στις κρίσεις - είτε αυτές είναι οικονομικές, είτε κλιματικές, είτε τεχνολογικές. Σημαίνει να ζεις σε μια κοινωνία που το κράτος σου προσφέρει ένα στέρεο «δίχτυ» για να δημιουργήσεις, να ονειρευτείς και να σταθείς στα πόδια σου.
Αυτή η διεκδίκηση για ένα ευνομούμενο, κοινωνικό κράτος δεν είναι πολυτέλεια. Είναι η αυτονόητη προϋπόθεση για μια δημοκρατία που σέβεται τους πολίτες της στο σήμερα και το αύριο. Είναι το κοινό μας μέλλον.
Γιώργος Τρούλης
Ταμίας του Δ.Σ. της Διδασκαλικής Ομοσπονδίας Ελλάδας
Αντιπρόεδρος στο Ν.Τ. ΑΔΕΔΥ Ρεθύμνου
Όλες οι σημαντικές ειδήσεις
Πίνακες εκπαιδευτικών: Οι καλύτερες ώρες για την αίτηση στο ΑΣΕΠ
Προκηρύξεις εκπαιδευτικών 2026: Πώς θα δεις πρώτος τους πίνακες μέσω google
