Μια λέξη που ξένισε πολλούς
Όπως επισημαίνει ο καθηγητής, η λέξη "απεύθυνση" προκάλεσε απορία σε αρκετούς ομιλητές της ελληνικής γλώσσας, καθώς δεν ανήκει στις καθιερωμένες και ευρέως χρησιμοποιούμενες λέξεις της καθημερινότητας. Πολλοί αναρωτήθηκαν αν πρόκειται για υπαρκτό όρο ή για έναν νεολογισμό που εμφανίστηκε τα τελευταία χρόνια.
Παρά το γεγονός ότι η λέξη ακούγεται νέα, δεν είναι εντελώς άγνωστη στην ιστορία της ελληνικής γλώσσας. Ο τύπος "ἀπεύθυνσις" απαντά ήδη από τα βυζαντινά χρόνια, αλλά με διαφορετικό νόημα, σχετικό με τη διευθέτηση, την τακτοποίηση ή την προσαρμογή.
Γιατί δημιουργούνται επιφυλάξεις
Ο Γιώργος Μπαμπινιώτης εξηγεί ότι, από καθαρά μορφολογική άποψη, ο σχηματισμός της λέξης δεν είναι λανθασμένος. Όπως υπάρχουν οι λέξεις "διεύθυνση" από το "διευθύνω" και "κατεύθυνση" από το "κατευθύνω", έτσι θεωρητικά μπορεί να σχηματιστεί και η "απεύθυνση" από το "απευθύνω".
Ωστόσο, το γεγονός ότι ένας τύπος μπορεί να δημιουργηθεί γραμματικά δεν σημαίνει απαραίτητα ότι έχει γίνει αποδεκτός από το σύνολο των ομιλητών. Σύμφωνα με τον καθηγητή, η συγκεκριμένη λέξη εξακολουθεί να ακούγεται παράξενη σε πολλούς και δεν έχει ακόμη αποκτήσει την απαραίτητη διάδοση ώστε να θεωρείται πλήρως καθιερωμένη.
Τι δείχνουν τα λεξικά
Ο γνωστός λεξικογράφος επισημαίνει ότι τα περισσότερα μεγάλα ελληνικά λεξικά περιλαμβάνουν το ρήμα "απευθύνω", όχι όμως και το ουσιαστικό "απεύθυνση". Αυτό, κατά την άποψή του, δείχνει ότι η λέξη δεν έχει ακόμη εδραιωθεί σε βαθμό που να δικαιολογεί την πλήρη λεξικογραφική καταγραφή της.
Παρότι η χρήση της εμφανίζεται σε διαδικτυακά κείμενα και αναζητήσεις, η παρουσία μιας λέξης στο διαδίκτυο δεν αρκεί από μόνη της για να θεωρηθεί ευρέως αποδεκτή.
Η προτίμηση στο ρήμα
Ο Μπαμπινιώτης θεωρεί πως, στη συγκεκριμένη περίπτωση, είναι πιο φυσικό να χρησιμοποιείται το ρήμα παρά το ουσιαστικό. Για παράδειγμα, η φράση "απευθύνω ένα κάλεσμα" ακούγεται πιο οικεία και κατανοητή από τη διατύπωση "απεύθυνση ενός καλέσματος".
Μάλιστα, όταν η λέξη συνοδεύεται από περισσότερους προσδιορισμούς, όπως στη φράση "απεύθυνση πλατιού καλέσματος", η έκφραση γίνεται ακόμη πιο δύσχρηστη και απομακρύνεται περισσότερο από αυτό που οι περισσότεροι ομιλητές θεωρούν φυσική χρήση της γλώσσας.
Μπορεί να καθιερωθεί στο μέλλον;
Παρά τις επιφυλάξεις του, ο καθηγητής δεν αποκλείει το ενδεχόμενο η λέξη να εδραιωθεί μελλοντικά. Όπως συμβαίνει συχνά με τους νεολογισμούς, η ευρεία χρήση είναι εκείνη που τελικά καθορίζει αν ένας όρος θα ενσωματωθεί στο λεξιλόγιο μιας γλώσσας.
Ο ίδιος δηλώνει ότι προς το παρόν θα απέφευγε τη χρήση της λέξης, ώστε να μη δημιουργεί αμηχανία ή σύγχυση στους συνομιλητές και τους αναγνώστες του. Εάν όμως η λέξη αποκτήσει ευρύτερη αποδοχή με την πάροδο του χρόνου, τότε θα μπορούσε να θεωρηθεί πλέον καθιερωμένη.
Η αξία του γλωσσικού διαλόγου
Πέρα από τη διαφωνία για τη συγκεκριμένη λέξη, ο Γιώργος Μπαμπινιώτης θεωρεί θετικό το γεγονός ότι τέτοια ζητήματα προκαλούν δημόσιο διάλογο. Η συζήτηση γύρω από τις λέξεις, τη χρήση τους και την εξέλιξη της γλώσσας δείχνει ότι εξακολουθεί να υπάρχει ενδιαφέρον για ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία της πολιτισμικής και γλωσσικής μας ταυτότητας.
