του Εμμανουήλ Καρτσωνάκη, Περιφερειακού Διευθυντή Εκπαίδευσης Κρήτης, και Πρόεδρου της Οργανωτικής Επιτροπής του 6ου Διεθνούς Επιστημονικού Συνεδρίου της Π.Δ.Ε. Κρήτης
Η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν αποτελεί πλέον ένα ζήτημα που αφορά μόνο τους ειδικούς ή ένα σενάριο του μακρινού μέλλοντος. Έχει ήδη περάσει στο επίκεντρο των συζητήσεων για την εκπαίδευση, την κοινωνία και τους θεσμούς. Το ερώτημα δεν είναι αν θα επηρεάσει το σχολείο, αλλά πώς και, κυρίως, με ποια κριτήρια η εκπαιδευτική κοινότητα θα πορευτεί μέσα σε αυτή τη νέα πραγματικότητα.
Αυτό ακριβώς το ερώτημα βρέθηκε στο επίκεντρο του 6ου Διεθνούς Επιστημονικού Συνεδρίου της Περιφερειακής Διεύθυνσης Εκπαίδευσης Κρήτης, που πραγματοποιήθηκε στις 13-15 Μαρτίου 2026 στο Ηράκλειο, με θέμα «Η Τεχνητή Νοημοσύνη, η Συναισθηματική Νοημοσύνη και το μέλλον της μάθησης στην Ψηφιακή Εποχή - Επιπτώσεις, Προκλήσεις και Προοπτικές για την Εκπαίδευση». Το συνέδριο δεν αντιμετώπισε την Τεχνητή Νοημοσύνη ως μια παροδική τεχνολογική τάση. Αντίθετα, άνοιξε τη συζήτηση για βαθύτερα ζητήματα: το μέλλον της εκπαίδευσης, τον ρόλο του/της εκπαιδευτικού, τη θέση του μαθητή/της μαθήτριας, αλλά και τα όρια και τις δυνατότητες που διαμορφώνει η νέα ψηφιακή εποχή.
Το συνέδριο δεν περιορίστηκε σε μια απλή παρουσίαση εργαλείων, εφαρμογών ή εντυπωσιακών ψηφιακών δυνατοτήτων, αλλά εστίασε σε πιο ουσιαστικά ζητήματα: τη σχέση του σχολείου με τη γνώση, τις μεταβαλλόμενες συνθήκες της μάθησης, την ανάγκη καλλιέργειας της κριτικής σκέψης και τη διατήρηση του ανθρωποκεντρικού χαρακτήρα της εκπαίδευσης σε μια εποχή επιτάχυνσης και εκτεταμένης ψηφιοποίησης. Το στίγμα αυτό δόθηκε ήδη από την έναρξη των εργασιών, μέσα από τον χαιρετισμό μας εκ μέρους της Περιφερειακής Διεύθυνσης Εκπαίδευσης Κρήτης, όπου τέθηκε με σαφήνεια το βασικό ερώτημα: πώς μπορεί το σχολείο να αξιοποιήσει τη δυναμική της τεχνολογικής καινοτομίας χωρίς να απομακρυνθεί από τον πυρήνα της παιδαγωγικής του αποστολής. Σε αυτή την εύθραυστη ισορροπία -ανάμεσα στην καινοτομία και την ευθύνη, την πρόοδο και το μέτρο- κινήθηκε ουσιαστικά το σύνολο της διοργάνωσης.
Το εύρος του συνεδρίου αποτύπωσε και το βάθος της συζήτησης. Πέντε Κεντρικές Ομιλίες, τρία Στρογγυλά Τραπέζια, εξήντα προφορικές και αναρτημένες ανακοινώσεις, καθώς και καλλιτεχνικά δρώμενα μαθητών/τριών συνέθεσαν μια διοργάνωση με σαφή επιστημονικό προσανατολισμό, αλλά και με ανοιχτό ορίζοντα προς τα ουσιαστικά ερωτήματα της σχολικής ζωής.
Οι κεντρικές ομιλίες έδωσαν τον βασικό τόνο, αναδεικνύοντας τις πολλαπλές διαστάσεις της Τεχνητής Νοημοσύνης. Ο Μιχαήλ Μπλέτσας, Διοικητής της Εθνικής Αρχής Κυβερνοασφάλειας, έφερε στο προσκήνιο το κρίσιμο ζήτημα της ψηφιακής ασφάλειας και αναφέρθηκε στην αυξανόμενη σημασία της παιδείας απέναντι στις προκλήσεις που θέτουν οι ραγδαίες εξελίξεις στην Τεχνητή Νοημοσύνη και στις παραπλανητικές υπερβολές που τις συνοδεύουν. Η Φαίδρα Μονάχου, Επίκουρη Καθηγήτρια στη Σχολή Διοίκησης του Πανεπιστημίου του Γέιλ (Yale School of Management, Yale University), ανέδειξε τις κοινωνικές, ηθικές και θεσμικές προεκτάσεις της Τεχνητής Νοημοσύνης, επισημαίνοντας ότι οι αλλαγές που συντελούνται δεν είναι μόνο τεχνολογικές, αλλά βαθιά πολιτισμικές και κοινωνικές. Από την πλευρά της, η Ελένη Κατσαρού, Καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο Κρήτης τόνισε την παιδαγωγική διάσταση, υπογραμμίζοντας ότι καμία καινοτομία δεν αποκτά ουσιαστικό νόημα, εάν δεν υπηρετεί πραγματικές μορφωτικές ανάγκες.
Στην ίδια κατεύθυνση, η Assimina Gouma, Καθηγήτρια του Παιδαγωγικού Πανεπιστημίου Βιέννης (Pädagogische Hochschule Wien), συνέδεσε τη νέα τεχνολογική πραγματικότητα με τον μετασχηματισμό της διδακτικής εμπειρίας, ενώ η Anne Laurent, Καθηγήτρια Πληροφορικής στο Πανεπιστήμιο του Montpellier, ανέδειξε το εύρος των επιστημονικών και ερευνητικών δυνατοτήτων που διαμορφώνονται σήμερα. Ωστόσο, το μεγαλύτερο ενδιαφέρον δεν εντοπίστηκε μόνο στο περιεχόμενο των επιμέρους εισηγήσεων, αλλά στη μεταξύ τους σύγκλιση. Όλες κατέληξαν σε ένα κοινό συμπέρασμα, ότι η μεγάλη πρόκληση για την εκπαίδευση δεν είναι απλώς η εκμάθηση της χρήσης νέων μέσων, αλλά η διατήρηση, μέσα σε ένα ψηφιακά ενισχυμένο περιβάλλον, της ζωντανής σχέσης με τη σκέψη, τη δημιουργία, την κριτική ικανότητα και τη συνειδητή συμμετοχή του μαθητή/της μαθήτριας.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχαν και τα στρογγυλά τραπέζια, εκεί όπου η επιστημονική γνώση συνάντησε την πολυφωνία και την ανάγκη σύνθεσης. Από το Ινστιτούτο Πληροφορικής του ΙΤΕ συμμετείχαν ο Δημήτρης Πλεξουσάκης, Καθηγητής Επιστήμης Υπολογιστών στο Πανεπιστήμιο Κρήτης και Επικεφαλής του Εργαστηρίου Πληροφοριακών Συστημάτων, ο Δημήτρης Γραμμένος, Κύριος Ερευνητής, η Σταυρούλα Ντοά, Κύρια Ερευνήτρια και ο Αναστάσιος Ρούσσος, Διευθυντής Ερευνών. Από τον πανεπιστημιακό χώρο συμμετείχαν ο Christophe Roche, Professor in Artificial Intelligence, ERA Chair Professor, University of Crete & University Savoie Mont Blanc, France (Emeritus), καθώς και ο Γεώργιος Σιάκας, Επίκουρος Καθηγητής στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης. Στη συζήτηση συμμετείχαν, επίσης, η Αθηνά Κοκκόρη, Σύμβουλος Εκπαίδευσης Πληροφορικής στη Γ΄ Αθήνας, ο Ιωάννης Αναστασάκης, Αντιπεριφερειάρχης Κρήτης στον Τομέα Κλιματικής Αλλαγής και Βιώσιμης Κινητικότητας, καθώς και ο Ευάγγελος Κατής, μέλος της Ερευνητικής Ομάδας του TALOS AI4SSH.
Παράλληλα, ιδιαίτερα σημαντική ήταν η παρουσία των Περιφερειακών Εποπτών Ποιότητας της Εκπαίδευσης: της Μαρίας Καδιανάκη από την Π.Δ.Ε. Κρήτης, της Αρτέμιδος Παπαδημητρίου από την Π.Δ.Ε. Θεσσαλίας, της Ευδοξίας Σακελλαροπούλου από την Π.Δ.Ε. Ηπείρου, της Ευφροσύνης Χαραλαμπίδου από την Π.Δ.Ε. Ανατολικής Μακεδονίας-Θράκης και του Νικολάου Χριστόπουλου από την Π.Δ.Ε. Πελοποννήσου.
Επίσης, την Ακαδημαϊκή Περιφέρεια Οξιτανίας (Occitanie), με την οποία η Περιφερειακή Διεύθυνση Εκπαίδευσης Κρήτης έχει συνάψει μνημόνιο συνεργασίας, εκπροσώπησε ο Alexis Severin.
Εκείνο που έκανε αυτές τις παρεμβάσεις ουσιαστικές ήταν ότι δεν περιορίστηκαν στη θεωρία. Αντίθετα, άγγιξαν ζητήματα που ήδη διαμορφώνουν το παρόν της εκπαίδευσης: την υποστήριξη των μαθητών/τριών σε κρίσιμες αποφάσεις, τη μεταβολή της σχέσης σχολείου και οικογένειας, τη νέα παιδική εμπειρία μέσα στα ψηφιακά περιβάλλοντα, αλλά και τον κίνδυνο η εκπαίδευση γύρω από την Τεχνητή Νοημοσύνη να περιοριστεί σε μια στενή, τεχνική εξοικείωση. Μέσα από τη συζήτηση αναδείχθηκε με σαφήνεια ότι η προσέγγιση αυτών των θεμάτων απαιτεί όχι μόνο τεχνογνωσία, αλλά και έναν σταθερό ηθικό προσανατολισμό.
Ιδιαίτερο βάρος δόθηκε και στα ζητήματα της προσβασιμότητας, της συμπερίληψης και της διαφοροποιημένης διδασκαλίας. Σε μια περίοδο όπου οι τεχνολογικές λύσεις συχνά προβάλλονται ως αυτονόητα ωφέλιμες, το συνέδριο έθεσε ένα πιο απαιτητικό κριτήριο∙ η τεχνολογία αποκτά πραγματικό εκπαιδευτικό νόημα μόνο όταν διευρύνει τις δυνατότητες συμμετοχής όλων των μαθητών/τριών και δεν αναπαράγει τις υπάρχουσες ανισότητες. Σε αυτό το πλαίσιο, η Συναισθηματική Νοημοσύνη επανήλθε στη συζήτηση, όχι ως μια δευτερεύουσα «ήπια δεξιότητα», αλλά ως βασική προϋπόθεση για μια εκπαίδευση που επιδιώκει να παραμείνει δημοκρατική, ουσιαστική και ανθρώπινη.
Ιδιαίτερα πλούσιο ήταν και το περιεχόμενο των εξήντα ανακοινώσεων που παρουσιάστηκαν κατά τη διάρκεια του συνεδρίου. Θέματα όπως η ψυχική ευεξία και το ψηφιακό άγχος, η διαπολιτισμική και συμπεριληπτική εκπαίδευση, η ενεργητική και βιωματική μάθηση, η δημιουργικότητα, η εξατομίκευση της διδασκαλίας, η ενσυναίσθηση, η συνεργασία, η ηθική διάσταση της Τεχνητής Νοημοσύνης, αλλά και η σύνδεσή της με την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση συγκρότησαν ένα πολύπλευρο σώμα προβληματισμού. Η πλούσια θεματολογία δεν καταγράφει μόνο ποικιλία, αλλά αναδεικνύει και πόσο πολυσύνθετο έχει γίνει το ερώτημα για το μέλλον της μάθησης.
Το πρόγραμμα εμπλουτίστηκε με την πραγματοποίηση εθελοντικής ξενάγησης των συνέδρων στον ιστορικό ιστό του Ηρακλείου από την κ. Αθηνά Κυριακάκη- Σφακάκη, πτυχιούχο Ξεναγό- Σ/ο Τραπεζικό –Ιστορικό Συγγραφέα-Ραδιοφωνικό παραγωγό. Τα καλλιτεχνικά δρώμενα των μαθητών/τριών του Προτύπου Γυμνασίου και του Προτύπου Γενικού Λυκείου Ηρακλείου λειτούργησαν ως μια ουσιαστική υπενθύμιση του πυρήνα της εκπαιδευτικής διαδικασίας. Υπενθύμισαν ότι η εκπαίδευση δεν είναι μόνο δεδομένα και τεχνολογικές δυνατότητες, είναι και έκφραση, δημιουργία, φαντασία, σχέση, συναίσθημα. Είναι, με άλλα λόγια, όλα εκείνα που συγκροτούν τον άνθρωπο ως πρόσωπο και όχι ως απλό χρήστη συστημάτων.
Και ίσως αυτό να ήταν το σημαντικότερο κέρδος του συνεδρίου στο Ηράκλειο. Ότι δεν υποτάχθηκε ούτε στον εύκολο ενθουσιασμό για την τεχνολογία ούτε στην αμυντική δυσπιστία απέναντι στις αλλαγές. Επέλεξε μια πιο ώριμη στάση, να δει την Τεχνητή Νοημοσύνη ως μια νέα συνθήκη που απαιτεί γνώση, κρίση, θεσμική υπευθυνότητα και παιδαγωγική εγρήγορση. Να επιμείνει, δηλαδή, ότι η τεχνολογική πρόοδος δεν μπορεί να αποτελεί αυτοσκοπό, αλλά οφείλει να εντάσσεται σε ένα σαφές μορφωτικό και ανθρωπιστικό πλαίσιο.
Το 6ο Διεθνές Επιστημονικό Συνέδριο της Περιφερειακής Διεύθυνσης Εκπαίδευσης Κρήτης άφησε έτσι ένα αποτύπωμα που ξεπερνά τα όρια μιας επιτυχημένης διοργάνωσης. Γιατί στην πραγματικότητα δεν μίλησε μόνο για την τεχνολογία, μίλησε για την ευθύνη της εκπαίδευσης να επιλέξει τι θα κρατήσει στον πυρήνα της σε μια εποχή ραγδαίων μετασχηματισμών, υπογραμμίζοντας ότι το μέλλον της μάθησης δεν θα κριθεί μόνο από την ισχύ των εργαλείων, αλλά από τη δύναμη της παιδαγωγικής σκέψης, της ενσυναίσθησης και της δημοκρατικής συνείδησης.
Όλες οι σημαντικές και έκτακτες ειδήσεις σήμερα
Κακοκαιρία Erminio: Ποια σχολεία κλείνουν
ΚΑΙ ΟΜΩΣ! Το Voucher της ΔΥΠΑ έχει ακόμα λίγες θέσεις ανοικτές για άμεση έναρξη εδώ
Αλλαγή νόμου: ΝΕΑ εξ αποστάσεως Πιστοποίηση Η/Υ για Προσλήψεις Εκπαιδευτικών
