Χρήστος Κάτσικας Υπάρχουν στιγμές που διάσπαρτα γεγονότα, φαινομενικά άσχετα μεταξύ τους, αρχίζουν να συνθέτουν μια ενιαία εικόνα. Όχι μέσα από θεωρίες ή συνθήματα, αλλά μέσα από την ίδια την καθημερινότητα. Από τα αμφιθέατρα των πανεπιστημίων μέχρι τις σχολικές αυλές, κάτι φαίνεται να μετακινείται σιωπηλά. Και αυτή η μετακίνηση γεννά ένα ερώτημα που δύσκολα αποφεύγεται: πρόκειται για απλή δυσλειτουργία ή για μια βαθύτερη αλλαγή στον χαρακτήρα της δημόσιας εκπαίδευσης;
Πανεπιστήμια χωρίς βιβλία… μέχρι τα μέσα του εξαμήνου
Ας ξεκινήσουμε από κάτι που μοιάζει μικρό, σχεδόν τεχνικό: τα φοιτητικά συγγράμματα. Το εαρινό εξάμηνο του 2026 ξεκίνησε στις 16 Φεβρουαρίου. Οι φοιτητές μπήκαν στις αίθουσες, τα μαθήματα άρχισαν, οι απαιτήσεις έτρεξαν από την πρώτη κιόλας εβδομάδα. Κι όμως, μέχρι τις 19 Μαρτίου το βασικό εργαλείο μελέτης –το σύγγραμμα– δεν ήταν καν διαθέσιμο προς δήλωση. Και από εκείνη τη στιγμή, μια νέα αναμονή: δέκα, δεκαπέντε ημέρες, ίσως και περισσότερες.
Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι χιλιάδες φοιτητές περνούν σχεδόν το μισό εξάμηνο χωρίς το βασικό τους βιβλίο.
Δεν είναι μια απλή καθυστέρηση. Είναι ένα κενό μέσα στη μαθησιακή διαδικασία. Είναι η αίσθηση ότι ξεκινάς έναν αγώνα χωρίς τα απαραίτητα εργαλεία. Οι σημειώσεις στις ψηφιακές πλατφόρμες βοηθούν, αλλά δεν αρκούν. Δεν μπορούν να αντικαταστήσουν τη συνοχή, το βάθος και τη μεθοδικότητα ενός ολοκληρωμένου συγγράμματος.
Και τότε γεννιέται ένα εύλογο ερώτημα: αν τα βιβλία φτάνουν όταν το εξάμηνο σχεδόν τελειώνει, ποια είναι πραγματικά η αξία τους;
Όταν τα φροντιστήρια «εισβάλλουν» στο δημόσιο σχολείο ή όταν η επιτυχία ενός παιδιού γίνεται «ευκαιρία»
Από την άλλη πλευρά του εκπαιδευτικού χάρτη, στο δημόσιο σχολείο, εμφανίζεται μια διαφορετική αλλά εξίσου ανησυχητική εικόνα. Μια μαθήτρια που διακρίνεται σε έναν απαιτητικό μαθηματικό διαγωνισμό δεν ζει μόνο τη χαρά της επιτυχίας. Βρίσκεται αντιμέτωπη με μια «πρόταση»: δωρεάν προετοιμασία από ιδιωτικό φροντιστήριο.
Μπορεί να μοιάζει με επιβράβευση. Δεν είναι.
Είναι μια πρακτική που μετατρέπει την επιτυχία σε προϊόν. Που βλέπει τον μαθητή όχι ως άνθρωπο, αλλά ως μελλοντική «διαφήμιση». Και το πιο ανησυχητικό δεν είναι μόνο η πρόταση. Είναι το πώς βρέθηκαν τα στοιχεία επικοινωνίας. Ποιος τα διέθεσε; Με ποια νομιμοποίηση;
Κάπου εκεί, η γραμμή ανάμεσα στην παιδαγωγική και την αγορά γίνεται επικίνδυνα θολή.
Όταν η φωνή των γονιών, που μιλούν όταν κάτι πάει στραβά, ποινικοποιείται!
Και ενώ όλα αυτά συμβαίνουν, μια τρίτη εικόνα έρχεται να συμπληρώσει το παζλ. Ένα παιδί παθαίνει ηλεκτροπληξία μέσα στο σχολείο του. Ένα γεγονός που από μόνο του θα έπρεπε να κινητοποιήσει άμεσα, καθαρά, χωρίς περιστροφές. Αντί γι’ αυτό, ακολουθεί κάτι εξίσου ανησυχητικό: η αποστολή εξώδικων σε γονείς που μίλησαν.
Όχι, δεν είναι μια απλή διαφωνία. Είναι ένα μήνυμα.
Ότι η φωνή μπορεί να γίνει «ενοχλητική». Ότι η διεκδίκηση μπορεί να έχει κόστος. Ότι η ευθύνη μπορεί να μετατοπιστεί από το πρόβλημα σε αυτόν που το αναδεικνύει.
Κι όμως, οι Σύλλογοι Γονέων δεν υπάρχουν για να σιωπούν. Υπάρχουν για να μιλούν όταν κάτι δεν πάει καλά. Όταν τα σχολεία δεν είναι ασφαλή. Όταν τα παιδιά κινδυνεύουν. Όταν η πραγματικότητα δεν μπορεί να καλυφθεί με ανακοινώσεις.
Μια ανησυχητική σύγκλιση
Αν δει κανείς αυτά τα τρία γεγονότα μαζί –την καθυστέρηση στα πανεπιστημιακά συγγράμματα, την «είσοδο» των φροντιστηρίων στο δημόσιο σχολείο, την πίεση προς τους γονείς που διαμαρτύρονται– θα διαπιστώσει ότι δεν είναι τυχαία.
Συνδέονται. Συνδέονται μέσα από έναν κοινό παρονομαστή: τα κενά της δημόσιας εκπαίδευσης.
Όταν ο φοιτητής δεν έχει τα βιβλία του στην ώρα τους, αναζητά αλλού βοήθεια. Όταν ο μαθητής και η οικογένειά του αισθάνονται ότι το σχολείο δεν επαρκεί, στρέφονται αναγκαστικά στα φροντιστήρια. Όταν οι γονείς βλέπουν προβλήματα και δεν βρίσκουν ανταπόκριση, υψώνουν τη φωνή τους – και συχνά βρίσκονται αντιμέτωποι με αντιδράσεις.
Και κάπως έτσι, η ιδιωτική πρωτοβουλία δεν εμφανίζεται απλώς ως επιλογή. Εμφανίζεται ως λύση.
Ίσως εκεί βρίσκεται το πιο κρίσιμο σημείο της συζήτησης. Η εκπαίδευση δεν είναι μια αγορά όπως όλες οι άλλες. Δεν μπορεί να λειτουργεί με όρους «προσφοράς» και «ζήτησης». Δεν μπορεί η ποιότητά της να εξαρτάται από την οικονομική δυνατότητα του κάθε μαθητή ή φοιτητή.
Η εκπαίδευση είναι δημόσιο αγαθό. Και ως τέτοιο, οφείλει να παρέχεται ισότιμα, ουσιαστικά και με συνέπεια.
Οι δυσλειτουργίες δεν είναι απλώς τεχνικά ζητήματα. Όταν επαναλαμβάνονται, όταν γίνονται κανονικότητα, τότε αποκτούν άλλο νόημα. Διαμορφώνουν αντιλήψεις. Κατευθύνουν επιλογές. Αλλάζουν ισορροπίες.
Και ίσως το πιο ανησυχητικό δεν είναι τα ίδια τα προβλήματα. Είναι ότι αρχίζουμε να τα συνηθίζουμε.
Όμως η εκπαίδευση δεν αντέχει τη συνήθεια στην υποβάθμιση. Αν θέλουμε σχολεία που προστατεύουν, πανεπιστήμια που στηρίζουν και ένα σύστημα που εμπνέει εμπιστοσύνη, τότε η συζήτηση δεν μπορεί να μένει στην επιφάνεια. Χρειάζεται να δούμε το σύνολο. Να αναγνωρίσουμε τις συνδέσεις. Να απαντήσουμε στο βασικό ερώτημα: Θέλουμε μια εκπαίδευση για όλους ή μια εκπαίδευση που σταδιακά θα γίνεται προνόμιο;
Γιατί η απάντηση σε αυτό δεν αφορά μόνο το σήμερα. Αφορά το μέλλον μιας ολόκληρης κοινωνίας.
Όλες οι σημαντικές και έκτακτες ειδήσεις σήμερα
Voucher 750€: Βγήκε το Μητρώο Ωφελουμένων - Μάθετε αν είστε μέσα και ξεκινήστε
Αλλαγή νόμου: ΝΕΑ εξ αποστάσεως Πιστοποίηση Η/Υ για Προσλήψεις Εκπαιδευτικών
