Alfavita Newsroom Νέο πεδίο έρευνας ανοίγουν οι επιστήμονες στη Γενετική, καθώς τα δεδομένα για τις βιολογικές διαφορές μεταξύ των δύο φύλων – με χρωμοσωμική σύσταση ΧΧ και ΧΥ – φαίνεται να επαναπροσδιορίζουν όσα γνωρίζαμε μέχρι σήμερα για την υγεία και την εμφάνιση ασθενειών.
Μία από τις πιο πρόσφατες μελέτες φέρνει στο προσκήνιο τις στατίνες, τα ευρέως χρησιμοποιούμενα φάρμακα για τη μείωση της χοληστερόλης, δείχνοντας ότι οι γυναίκες εμφανίζουν συχνότερα και εντονότερα παρενέργειες σε σύγκριση με τους άνδρες. Οι ερευνητές εκτιμούν πλέον ότι η διαφορά αυτή δεν σχετίζεται αποκλειστικά με τις ορμόνες, όπως αρχικά θεωρούνταν, αλλά ενδέχεται να έχει βαθύτερη γενετική βάση στο ίδιο το χρωμόσωμα Χ.
Η γενετίστρια Δρ. Karen Reue από το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας, σε πειραματικές μελέτες σε ζωικά μοντέλα, διαπίστωσε ότι η αυξημένη ευαισθησία στις στατίνες δεν συνδεόταν με ορμονικούς παράγοντες, αλλά με την παρουσία δύο χρωμοσωμάτων Χ. Σύμφωνα με τα ευρήματα, τα θηλυκά άτομα παρουσίαζαν συχνότερα μεταβολικές και μυϊκές διαταραχές, με ένα συγκεκριμένο γονίδιο, το Kdm5c, να φαίνεται ότι διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στον μεταβολισμό των λιπαρών οξέων.
Νέα προσέγγιση στη βιολογία του φύλου
Τα αποτελέσματα αυτά εντάσσονται σε μια ευρύτερη επιστημονική αναθεώρηση γύρω από τις βιολογικές διαφορές των φύλων, όπου τα χρωμοσώματα Χ και Υ δεν θεωρούνται πλέον απλοί «γενετικοί δείκτες», αλλά ενεργοί ρυθμιστές της υγείας.
Μέχρι πρόσφατα, η επιστημονική κοινότητα απέδιδε τις διαφορές κυρίως στις ορμόνες. Ωστόσο, πλέον εξετάζεται σοβαρά η συμβολή των λεγόμενων «escape genes» – γονιδίων που διαφεύγουν της αδρανοποίησης του ενός Χ στα θηλυκά κύτταρα και συνεχίζουν να εκφράζονται, επηρεάζοντας κρίσιμες βιολογικές λειτουργίες.
Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το γονίδιο TLR7, το οποίο ενισχύει την ανοσολογική απόκριση απέναντι σε ιούς. Η υπερέκφρασή του στις γυναίκες φαίνεται να προσφέρει μεν ισχυρότερη άμυνα έναντι λοιμώξεων, αλλά ταυτόχρονα συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης αυτοάνοσων νοσημάτων, όπως ο συστηματικός ερυθηματώδης λύκος.
Επιπτώσεις στον μεταβολισμό και τις ασθένειες
Αντίστοιχες διαφοροποιήσεις καταγράφονται και στον μεταβολισμό, με το γονίδιο KDM5C να σχετίζεται με αυξημένη αποθήκευση λίπους και υψηλότερο δείκτη μάζας σώματος. Σε πειραματικές συνθήκες, η τροποποίηση της δράσης του οδήγησε σε αυξημένο σχηματισμό «καφέ λίπους», το οποίο καταναλώνει ενέργεια αντί να τη συσσωρεύει.
Οι διαφορές αυτές επεκτείνονται και στον τομέα της ογκολογίας, όπου άνδρες και γυναίκες εμφανίζουν διαφορετικά ποσοστά εμφάνισης και ανταπόκρισης σε θεραπείες. Παράλληλα, η απώλεια του μορίου Xist, που είναι υπεύθυνο για την αδρανοποίηση του ενός χρωμοσώματος Χ, έχει συσχετιστεί με πιο επιθετικές μορφές καρκίνου του μαστού.
Η ηλικία και οι γενετικές αλλαγές
Οι επιστήμονες επισημαίνουν επίσης ότι τα χρωμοσώματα δεν παραμένουν σταθερά κατά τη διάρκεια της ζωής. Με την πάροδο των ετών, ορισμένα κύτταρα μπορεί να χάσουν το χρωμόσωμα Υ ή το ανενεργό Χ, γεγονός που έχει συνδεθεί με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου, καρδιαγγειακών και νευροεκφυλιστικών νοσημάτων.
Οι εξελίξεις αυτές, σύμφωνα με τους ερευνητές, ανοίγουν τον δρόμο για πιο στοχευμένες και εξατομικευμένες θεραπείες, αξιοποιώντας τεχνολογίες όπως η γονιδιακή επεξεργασία και το CRISPR, με στόχο την παρέμβαση σε συγκεκριμένα μοριακά μονοπάτια που σχετίζονται με το φύλο και την υγεία.
Όλες οι σημαντικές ειδήσεις
Ανατροπές στις αναθέσεις μαθημάτων: Τι αλλάζει για χιλιάδες εκπαιδευτικούς
Οι 20 βασικοί συνεργάτες του Αλέξη Τσίπρα - Τα ονόματα
Προκηρύξεις εκπαιδευτικών 2026: Πώς θα δεις πρώτος τους πίνακες μέσω google
