Λεωνίδας Βουρλιώτης Ζούμε στα σχολεία έναν μικρό, καθημερινό παραλογισμό. Όχι θεαματικό, όχι κραυγαλέο — αλλά βαθιά αποκαλυπτικό για το πώς αντιλαμβανόμαστε πλέον το σχολείο, το παιδί και τον ρόλο του εκπαιδευτικού.
Γονείς που στέκονται έξω από τα κάγκελα την ώρα του διαλείμματος. Παρατηρούν, αγωνιούν, καταγράφουν. Και μόλις το κουδούνι χτυπήσει, ακολουθεί το τηλεφώνημα στον διευθυντή: «Τα παιδιά έτρεχαν και οι δάσκαλοι δεν έκαναν τίποτα».
Η φράση ακούγεται σχεδόν αυτονόητη. Μέχρι να σταθεί κανείς για λίγο στη λογική της.
Τι ακριβώς θα έπρεπε να κάνουν οι εκπαιδευτικοί;
Πώς σταματάς 200 ή 300 παιδιά που βγαίνουν ταυτόχρονα στο προαύλιο;
Και, ίσως το πιο ουσιαστικό: γιατί να τα σταματήσεις;
Το διάλειμμα δεν είναι κενό χρόνου
Ένα παιδί έχει μόλις παραμείνει καθισμένο για μία ή μιάμιση ώρα. Έχει συγκεντρωθεί, έχει προσπαθήσει, έχει αυτοπειθαρχήσει. Το σώμα του ζητά κίνηση. Ο εγκέφαλός του ζητά αποφόρτιση.
Το διάλειμμα δεν είναι απλώς «παύση μαθήματος». Είναι βιολογική ανάγκη. Είναι ψυχολογική εκτόνωση. Είναι κοινωνική αλληλεπίδραση.
Το τρέξιμο, το παιχνίδι, η αυθόρμητη κίνηση δεν αποτελούν απειλή για τη σχολική ζωή. Αποτελούν μέρος της.
Κι όμως, σταδιακά, δημιουργείται μια παράδοξη συνθήκη:
Το παιδί ενθαρρύνεται να τρέχει στα απογευματινά πάρκα, στα γήπεδα, στις δραστηριότητες. Και πολύ σωστά.
Αλλά μέσα στο σχολείο — στον χώρο δηλαδή όπου περνά το μεγαλύτερο μέρος της ημέρας του — η ίδια ακριβώς συμπεριφορά αντιμετωπίζεται ως πρόβλημα.
Για ένα παιδί, αυτή η αντίφαση δεν εξηγείται εύκολα. Για έναν εκπαιδευτικό, γίνεται καθημερινή πίεση.
Η ψευδαίσθηση του απόλυτου ελέγχου
Στο βάθος αυτής της στάσης κρύβεται μια σύγχρονη αγωνία: η απαίτηση για απόλυτη ασφάλεια.
Κάθε πτώση θεωρείται αποτυχία επιτήρησης.
Κάθε γρατζουνιά ερμηνεύεται ως πλημμελής εφημερία.
Κάθε ατύχημα αναζητά υπεύθυνο.
Όμως το σχολείο δεν είναι αποστειρωμένο περιβάλλον. Είναι ζωντανός οργανισμός. Είναι χώρος κίνησης, παιχνιδιού, έντασης, ενέργειας.
Κανένας εκπαιδευτικός — όσο προσεκτικός, όσο υπεύθυνος — δεν διαθέτει «μαγικό ραβδί» ώστε να ακινητοποιήσει ταυτόχρονα εκατοντάδες παιδιά.
Και ίσως δεν θα έπρεπε καν να το επιδιώκει.
Γιατί ένα σχολείο χωρίς τρέξιμο, χωρίς φωνές, χωρίς αυθορμητισμό, θα ήταν ένα σχολείο σιωπηλό, φοβισμένο, αφύσικο.
Το πραγματικό ζήτημα δεν είναι η κίνηση
Η λύση δεν βρίσκεται στην καταστολή της παιδικής φύσης. Βρίσκεται στον σχεδιασμό ενός σχολείου που την αντέχει.
Θωρακισμένοι χώροι
Σύγχρονα προστατευτικά υλικά σε δάπεδα, σκάλες, γωνίες, επιφάνειες. Υποδομές σχεδιασμένες για κίνηση, όχι για ακινησία.
Μεγαλύτερες σχολικές εγκαταστάσεις
Όταν εκατοντάδες παιδιά συνυπάρχουν σε περιορισμένο προαύλιο, οι συγκρούσεις δεν είναι θέμα συμπεριφοράς — είναι θέμα φυσικής.
Μόνιμη παρουσία νοσηλευτικού προσωπικού
Τα μικροατυχήματα είναι μέρος της παιδικής ζωής. Η άμεση, επαγγελματική αντιμετώπισή τους μειώνει τον φόβο, την ένταση, την υπερδραματοποίηση.
Ρεαλιστική προσέγγιση της ασφάλειας
Ασφάλεια δεν σημαίνει απουσία κίνησης. Σημαίνει διαχείριση κινδύνου σε ένα φυσιολογικό, ζωντανό περιβάλλον.
Τα παιδιά δεν ξεκινούν από το μηδέν
Οι εκπαιδευτικοί παραλαμβάνουν παιδιά έξι ετών. Παιδιά που ήδη τρέχουν, ήδη παίζουν, ήδη κινούνται.
Και αυτό είναι το σωστό.
Το λάθος δεν είναι το τρέξιμο στο σχολείο. Το λάθος είναι η προσδοκία ότι το σχολείο πρέπει να αναστείλει ό,τι φυσικά χαρακτηρίζει την παιδική ηλικία.
Ένα σχολείο ζωντανό ή ένα σχολείο φοβισμένο;
Ίσως, τελικά, το ερώτημα δεν αφορά μόνο το διάλειμμα.
Αφορά το μοντέλο σχολείου που θέλουμε. Ένα σχολείο όπου τα παιδιά κινούνται, γελούν, πέφτουν, σηκώνονται, μαθαίνουν — και μέσα από το παιχνίδι;
Ή ένα σχολείο διαρκούς επιτήρησης, άγχους, περιορισμού, φόβου ευθύνης;
Η εκπαίδευση δεν είναι μόνο μετάδοση γνώσης. Είναι εμπειρία ζωής. Και η παιδική ζωή έχει κίνηση.
Αντί λοιπόν να ζητάμε από τους εκπαιδευτικούς να σταματήσουν το τρέξιμο, ίσως ήρθε η ώρα να ζητήσουμε από την Πολιτεία να σχεδιάσει σχολεία που μπορούν να το φιλοξενήσουν.
Γιατί ένα παιδί που τρέχει στο προαύλιο δεν είναι πρόβλημα πειθαρχίας. Είναι απλώς… παιδί.
Σημείωση: Το άρθρο είναι εμπνευσμένο από το ενα σχόλιο στο fb "Κολπάκια ορθογραφίας" με τίτλο Οι δάσκαλοι κάνουν κακή εφημερία. Αφήνουν τα παιδιά να τρέχουν...
Όλες οι σημαντικές και έκτακτες ειδήσεις σήμερα
Voucher 750 ευρώ σε εργαζόμενους του ιδιωτικού τομέα - Ανοίγουν οι αιτήσεις
