Μαρία Δούση Διαρθρωτικές αδυναμίες της αγοράς εργασίας, όπως οι χαμηλές αμοιβές, η παρατεταμένη ανεργία, η δυνατότητα απασχόλησης ακόμη και μετά τη συνταξιοδότηση, αλλά και η επίδραση των νέων τεχνολογιών, τροφοδοτούν την κρίση του ασφαλιστικού συστήματος και ενισχύουν την τάση προς την πρόωρη αποχώρηση από την εργασία. Τα στοιχεία του ΕΦΚΑ είναι ενδεικτικά: από τις περίπου 210.000 αιτήσεις συνταξιοδότησης που κατατέθηκαν το προηγούμενο έτος, σχεδόν το 35% αφορούσε μειωμένη ή πρόωρη σύνταξη.
Η πρόωρη συνταξιοδότηση δεν σημαίνει αποχώρηση σε ιδιαίτερα μικρή ηλικία, καθώς το κατώφλι παραμένει το 62ο έτος για τη γενική ασφάλιση και το 60ό για τους ασφαλισμένους στα Βαρέα και Ανθυγιεινά Επαγγέλματα (ΒΑΕ). Ωστόσο, αφορά ασφαλισμένους που δεν έχουν συμπληρώσει τις προϋποθέσεις για πλήρη σύνταξη, δηλαδή 40 έτη ασφάλισης (μαζί με πλασματικά) ή, στην περίπτωση των ΒΑΕ, 35 έτη συνολικά εκ των οποίων 25 σε βαρέα ένσημα.
Στην πράξη, η ανεργία είναι ο βασικός παράγοντας που στερεί από χιλιάδες ασφαλισμένους τη δυνατότητα πλήρων συνταξιοδοτικών απολαβών, ωθώντας τους να εξασφαλίσουν έστω και μια μειωμένη παροχή προκειμένου να καλύψουν βασικές ανάγκες διαβίωσης.
Για τη χορήγηση μειωμένης σύνταξης απαιτείται η συμπλήρωση συγκεκριμένου αριθμού ενσήμων στην περίοδο πριν από την αίτηση συνταξιοδότησης. Για τους παλαιούς ασφαλισμένους (πριν το 1993) απαιτούνται 500 ένσημα την τελευταία πενταετία, με κλιμακωτή προσαύξηση ανά έτος. Για τους νεότερους ασφαλισμένους και όσους προέρχονται από τα πρώην ειδικά ταμεία ΔΕΚΟ και τραπεζών, αρκούν 750 ένσημα συνολικά, χωρίς προϋπόθεση ετήσιας κατανομής. Στην περίπτωση των ΒΑΕ ή των οικοδομικών επαγγελμάτων, απαιτούνται 1.000 ένσημα την τελευταία 17ετία, με εναλλακτική δυνατότητα κάλυψης είτε της γενικής προϋπόθεσης των 500 ενσήμων είτε των 1.000 ΒΑΕ.
Η επιλογή της πρόωρης εξόδου συνοδεύεται από μόνιμη μείωση στην εθνική σύνταξη. Το πέναλτι ανέρχεται σε 6% για κάθε έτος που υπολείπεται μέχρι το 67ο έτος ηλικίας και υπολογίζεται αποκλειστικά με βάση τον χρόνο πρόωρης αποχώρησης, ανεξαρτήτως των ετών ασφάλισης. Έτσι, συνταξιοδότηση στο 62ο έτος με λιγότερα από 40 έτη ασφάλισης συνεπάγεται συνολική μείωση 30% στην εθνική σύνταξη των 446 ευρώ, δηλαδή απώλεια περίπου 134 ευρώ μηνιαίως εφ’ όρου ζωής. Η μείωση δεν αναστρέφεται με τη συμπλήρωση του 67ου έτους.
Αντίστοιχα, με 15 έτη ασφάλισης –που αποτελεί το ελάχιστο όριο συνταξιοδότησης– η εθνική σύνταξη διαμορφώνεται στα 402 ευρώ και η μείωση φτάνει τα 120 ευρώ. Σε απόλυτους αριθμούς, η απώλεια ανέρχεται σε περίπου 26,8 ευρώ για κάθε έτος πρόωρης εξόδου για όσους έχουν τουλάχιστον 20 έτη ασφάλισης και σε 24 ευρώ για την 15ετία.
Ειδική μεταχείριση προβλέπεται για τα ΒΑΕ, όπου η αποχώρηση στο 60ό έτος με 35ετία συνεπάγεται πέναλτι 12%, δηλαδή περίπου 53,5 ευρώ τον μήνα. Εξαίρεση αποτελούν οι οικοδόμοι, οι οποίοι μπορούν να συνταξιοδοτηθούν στο 60ό έτος χωρίς μείωση λόγω πρόωρης εξόδου, με το τελικό ποσό της σύνταξης να υπολογίζεται αναλογικά βάσει των ετών ασφάλισης και των προβλεπόμενων προσαυξήσεων για βαρέα ή οικοδομικά ένσημα.
Όλες οι σημαντικές και έκτακτες ειδήσεις σήμερα
Πώς τα χρήματά σας «φεύγουν» αθόρυβα από τον τραπεζικό σας λογαριασμό
Σπίτι με 50 ευρώ το μήνα για δημόσιους υπαλλήλους: Το νέο πρόγραμμα που αλλάζει τα δεδομένα
