Μιχάλης Τσιλιβάκος 
Στη Βουλή βρέθηκε το ζήτημα της μισθολογικής εξέλιξης των εκπαιδευτικών καλλιτεχνικής εκπαίδευσης και της αναγνώρισης της προϋπηρεσίας τους.
Κατά τη διάρκεια συζήτησης επίκαιρης ερώτησης στη Βουλή, ο Υφυπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, Κώστας Βλάσης, προανήγγειλε τη θεσμοθέτηση του νέου Προεδρικού Διατάγματος, ξεκαθαρίζοντας παράλληλα το τοπίο γύρω από τους όρους αναγνώρισης της καλλιτεχνικής εργασίας στο Δημόσιο.
Ο Υφυπουργός απέρριψε κατηγορηματικά τις αιτιάσεις περί υποβάθμισης των καλλιτεχνικών κλάδων, διευκρινίζοντας ότι η διοίκηση δεν κρίνει με βάση την καλλιτεχνική ιδιότητα, αλλά εφαρμόζει απαρέγκλιτα τις ίδιες νόμιμες προϋποθέσεις που ισχύουν οριζόντια για όλο το Δημόσιο.
Όπως εξήγησε, καθοριστικός παράγοντας είναι το είδος της σύμβασης (εξαρτημένη εργασία έναντι μίσθωσης έργου) και ο φορέας απασχόλησης, επικαλούμενος σχετική γνωμοδότηση του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους.
Παράλληλα, ο κ. Βλάσης αναφέρθηκε στα πρόσφατα νομοθετημένα άρθρα του ν. 5291/2026, με τα οποία θεσπίστηκε η αυτοτελής κατηγορία προσωπικού «Καλλιτεχνικής Εκπαίδευσης» (ΚΕ) σε εναρμόνιση με το Συμβούλιο της Επικρατείας, εξασφαλίζοντας τη μισθολογική και υπηρεσιακή τους εξίσωση με την κατηγορία Τεχνολογικής Εκπαίδευσης (ΤΕ).
Από την πλευρά του, ο βουλευτής της Νέας Αριστεράς, Νάσος Ηλιόπουλος, ανέδειξε συγκεκριμένη περίπτωση εκπαιδευτικού που υπέστη αναδρομική περικοπή αποδοχών και απώλεια μισθολογικών κλιμακίων.
Ο κ. Ηλιόπουλος έκανε λόγο για άνιση και «εκδικητική» μεταχείριση εις βάρος του καλλιτεχνικού κόσμου, υπογραμμίζοντας ότι αν η ίδια προϋπηρεσία είχε αποκτηθεί υπό τεχνική ιδιότητα θα είχε αναγνωριστεί κανονικά, και κάλεσε το Υπουργείο να προχωρήσει σε άμεση νομοθετική θεραπεία.
Ο διάλογος στη Βουλή
ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ (ΝΑΣΟΣ) ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ: Ευχαριστώ, κύριε Πρόεδρε. Κύριε Υπουργέ, θέλω πραγματικά την προσοχή σας σε αυτό το ζήτημα. Η ερώτηση προέκυψε μετά από μια καταγγελία μιας εκπαιδευτικού, η οποία σε ένα βράδυ είδε να τις κρατάνε αναδρομικά 600 ευρώ και να πέφτει και δύο μισθολογικά κλιμάκια, το οποίο σημαίνει ζημιά 80 ευρώ τον μήνα. Για ποιον λόγο; Αυτή η εκπαιδευτικός είναι ταυτόχρονα και μουσικός και ηθοποιός, έχει εργαστεί στο Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδας. Αν είχε εργαστεί ως τεχνικός, θα αναγνωριζόταν η προϋπηρεσία, αλλά επειδή είχε εργαστεί ως ηθοποιός, την ενημέρωσαν ότι δεν αναγνωρίζεται η προϋπηρεσία και γι’ αυτό της κρατάνε τα λεφτά και χάνει και δύο μισθολογικά κλιμάκια. Νομίζω ότι είναι περιττό να αναφερθώ στο ποια είναι και η οικονομική κατάσταση ενός εκπαιδευτικού αυτήν τη στιγμή. Ο κ. Λιβάνιος εδώ σε συζήτηση που είχαμε κάνει είχε παραδεχτεί ότι είναι πάρα πολύ δύσκολο για έναν νεοδιόριστο ή για έναν αναπληρωτή με τον μισθό που παίρνει να καλύψει το ενοίκιο και τα βασικά έξοδα. Ξαναλέω, αυτό ήταν η φράση που είχε πει ο κ. Λιβάνιος, Υπουργός Εσωτερικών.
Θεωρούμε ότι είναι αδιανόητο αυτήν τη στιγμή να περιστέλλεται από εκπαιδευτικούς η μισθολογική τους εξέλιξη. Είναι εκδικητικό να μην αναγνωρίζεται ως προϋπηρεσία για κατάταξη σε μισθολογικά κλιμάκια. Είναι ακατανόητος ο νομικός διαχωρισμός ανάμεσα στη σταδιοδρομία τεχνικών ειδικοτήτων στους ίδιους τους φορείς, δηλαδή στο Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδας, στο Εθνικό Θέατρο, στο ΔΗΠΕΘΕ και να εξαιρείται το καλλιτεχνικό προσωπικό, ηθοποιοί, χορευτές, σκηνοθέτες. Υποβιβάζει επίσης και την αξία της τέχνης μέσα στο σχολείο και μπορούμε να συζητήσουμε για το πόσο κρίσιμο είναι αυτό. Επίσης, εδώ να σας υπενθυμίσω και την αδικία που είχε γίνει με το παράβολο. Την ξέρετε αυτήν την ιστορία με τα 3 ευρώ που δεν είχε τραβηχτεί και μια σειρά από αυτούς τους ανθρώπους τιμωρήθηκαν για τρία χρόνια. Παράβολο, το οποίο πλέον στον ΑΣΕΠ το έχετε πάει στα 15 ευρώ.
Κατανοώ ότι αυτή η υπόθεση συνδέεται και με το ευρύτερο πλαίσιο για τους απόφοιτους δραματικών σχολών από το 2003 και μετά και το νομικό κενό που υπάρχει από τότε, αλλά το ΠΔ που κάνατε κατέρρευσε στο ΣτΕ. Και μάλιστα υπάρχει και μεγάλη μερίδα έμπειρων μουσικών, παραδοσιακών οργάνων, γκάιντες κ.λπ., οι οποίοι έχουν διασώσει την πολιτιστική κληρονομιά και οι οποίοι λογίζονταν μέχρι τώρα ως εμπειροτέχνες ωρομίσθιοι, παρά τις πολυετείς τους σπουδές, η αναγνώριση των οποίων δεν έχει ολοκληρωθεί.
Με βάση αυτά θέλω να σας ρωτήσω πώς αιτιολογείται η προκλητική εξαίρεση του καλλιτεχνικού προσωπικού από την αναγνώριση των ετών προϋπηρεσίας σε δημόσιους φορείς για τη μισθολογική τους εξέλιξη, αν προτίθεστε να κάνετε κάποια άμεση νομοθετική θεραπεία και αν θα προχωρήσει η Κυβέρνηση σε νέο νομοθετικό πλαίσιο αναγνώρισης καλλιτεχνικών σπουδών, μετά και την απόφαση της Ολομέλειας του Συμβουλίου Επικρατείας.
ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ (Βασίλειος Βιλιάρδος): Ευχαριστούμε πολύ, κύριε Ηλιόπουλε. Κύριε Υπουργέ, έχετε τον λόγο.
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΒΛΑΣΗΣ (Υφυπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού): Κύριε Πρόεδρε, κύριε συνάδελφε, πρώτα απ’ όλα να πω ότι αυτό που είπε και ο κ. Λιβάνιος δεν είναι κάτι στο οποίο διαφωνεί κανείς. Σίγουρα είναι η κατάσταση δύσκολη για οποιονδήποτε νεοδιόριστο, αλλά σίγουρα επίσης πολύ καλύτερη από αυτήν που ήταν το 2019. Και αυτό δεν χρειάζεται να το πούμε εμείς, το λένε οι αριθμοί, το λένε οι αυξήσεις στους μισθούς, το λένε οι μειώσεις των φορολογικών δικτύων. Αλλά δεν είναι κουβέντα της παρούσης.
Η συζήτηση σήμερα δεν είναι αν αναγνωρίζει η πολιτεία την αξία της τέχνης. Σαφώς και την αναγνωρίζει. Το ζήτημα είναι πώς η αναγνώρισή της αποτυπώνεται θεσμικά. Η ερώτηση που συζητούμε, λοιπόν, σήμερα συνδέει αρκετά και διαφορετικά μεταξύ τους ζητήματα. Το προσοντολόγιο του δημοσίου, το ειδικό καθεστώς των εκπαιδευτικών, την αναγνώριση καλλιτεχνικών σπουδών και τέταρτον, τη μισθολογική αναγνώριση της προϋπηρεσίας. Για να απαντήσουμε λοιπόν με ακρίβεια, πρέπει να ξεχωρίσουμε αυτά τα τέσσερα πράγματα.
Αρχικά, άλλο είναι το γενικό πλαίσιο προσόντων διορισμού στον ευρύτερο δημόσιο τομέα και άλλο είναι το ειδικό νομοθετικό πλαίσιο που διέπει τους κλάδους, τις ειδικότητες, τα τυπικά προσόντα των εκπαιδευτικών της πρωτοβάθμιας και της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Οι εκπαιδευτικοί εντάσσονται απλώς υπηρεσιακά μηχανικά σε ένα γενικό δημοσιοϋπαλληλικό σχήμα. Υπάρχουν ειδικές διατάξεις, άλλοι κλάδοι, ειδικά προσόντα και ειδική νομοθεσία.
Δύτερον, ως προς τους αποφοίτους δραματικών σχολών στην εκπαίδευση σε κλάδους δραματικής τέχνης, υφίσταται ο κλάδος ΠΕ 91.02 Δραματικής Τέχνης και υφίσταται μεταβατική αντιμετώπιση των παλαιών αποφοίτων ανώτερων σχολών δραματικής τέχνης προ της 10ης Μαρτίου του 2003, λόγω των αλλαγών που συνδέθηκαν με την ένταξη των ΤΕΙ στην ανώτατη εκπαίδευση και στην αναγνώριση ισοτιμίας των τίτλων τους.
Τρίτον, και αυτό είναι κρίσιμο για τη σημερινή συζήτηση, πρόσφατα υπερψηφίστηκαν τα άρθρα 22 έως 24 του ν.5291/2026, με τα οποία η πολιτεία προχώρησε σε μια σαφή θεσμική ρύθμιση για την καλλιτεχνική εκπαίδευση σε πλήρη συμμόρφωση με τις αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας. Με το άρθρο 22 συγκεκριμένα συστήνεται αυτοτελής κατηγορία προσωπικού, η καλλιτεχνική εκπαίδευση ή αλλιώς, επειδή θα το ξαναπούμε, η κατηγορία ΚΕ. Η κατηγορία αυτή αφορά προσωπικό που ασκεί αμιγώς καλλιτεχνικό έργο ή εκπαιδευτικό έργο, με συναφή καλλιτεχνικά αντικείμενα.
Με το άρθρο 23 καθορίζονται τα προσόντα διορισμού ή πρόσληψης στην κατηγορία ΚΕ. Το κράτος αναγνωρίζει τη διακριτή θέση των ανώτερων σχολών καλλιτεχνικής εκπαίδευσης, οι οποίες συνδέονται με την παράγραφο 7 του άρθρου 16 του Συντάγματος.
Και με το άρθρο 24 διασφαλίζεται η υπηρεσιακή και μισθολογική μεταχείριση του προσωπικού ΚΕ. Προβλέπεται ότι για την υπηρεσιακή κατάσταση, την μισθολογική εξέλιξη και τις αποδοχές εφαρμόζονται αναλογικά όσα ισχύουν για την κατηγορία τεχνολογικής εκπαίδευσης, δηλαδή ΤΕ. Προβλέπεται, επίσης, ότι μεταξύ υαπαλλήλων ΤΕ και ΚΕ δεν υπάρχει προβάδισμα, ώστε να υπάρχει σαφής και προβλέψιμη διοικητική ιεραρχία.
Όλα αυτά θα γίνουν πράξη και με το Προεδρικό Διάταγμα που θα βρίσκεται προσεχώς σε ισχύ. Άρα, η εικόνα ότι η πολιτεία αγνοεί θεσμικά τις καλλιτεχνικές σπουδές, προφανώς δεν ανταποκρίνεται στο σημερινό πλαίσιο.
ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ (Βασίλειος Βιλιάρδος): Ευχαριστούμε πολύ, κύριε Υπουργέ. Κύριε Ηλιόπουλε, έχετε τον λόγο.
ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ (ΝΑΣΟΣ) ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ: Κύριε Υπουργέ, να το πω ξανά όσο πιο απλά μπορώ. Μια εκπαιδευτικός ξυπνάει ένα πρωί και μαθαίνει ότι της κρατάνε αναδρομικά 600 ευρώ και ότι τη ρίχνουν δύο μισθολογικά κλιμάκια με ζημιά 80 ευρώ τον μήνα. Ποιο είναι το έγκλημά της; Ότι είχε εργαστεί στο Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος ως ηθοποιός. Αν ήταν τεχνικός, δεν θα είχε χάσει τα δύο μισθολογικά κλιμάκια. Και σας ρωτάω, σας φαίνεται αυτό σωστό; Είναι πολύ απλή ερώτηση, κύριε Υπουργέ. Είμαι σίγουρος ότι αν ήσασταν αναπληρωτής εκπαιδευτικός και ένα πρωί χάνατε 600 ευρώ αναδρομικά και δύο μισθολογικά κλιμάκια, επειδή έχετε εργαστεί στο Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδας ως ηθοποιός, δεν θα ήσασταν καθόλου χαρούμενος. Είναι πάρα πολύ απλή ερώτηση. Πείτε μου αν αυτό το θεωρείτε σωστό ή όχι. Γιατί αν δεν το θεωρείτε σωστό, μπορεί να λυθεί. Αν το θεωρείτε σωστό, μετά δεν μπορείτε να μου λέτε ότι σέβεστε τον κόσμο που υπηρετεί και την εκπαίδευση και την τέχνη και τον πολιτισμό. Ούτε την τέχνη και τον πολιτισμό ούτε την εκπαίδευση σέβεστε, αν αυτό το θεωρείτε σωστό. Και ξέρετε κάτι; Η τέχνη και ο πολιτισμός, ειδικά μέσα στο σχολείο, ειδικά αυτούς τους καιρούς, με όλα αυτά τα οποία βλέπουμε, δεν μπορεί να στηθεί πρώτα απ’ όλα χωρίς σεβασμό στους ανθρώπους. Επίσης, τέχνη και πολιτισμός για το σχολείο σημαίνει ελπίδα, σημαίνει να συγκροτείται ένα εμείς, σημαίνει να συγκροτείται κοινότητα, σημαίνει να συγκροτείται νόημα. Εκτός κι αν θεωρούμε ότι το σχολείο θα είναι απλά κατανάλωση πληροφορίας ή ακόμα χειρότερα κατανάλωση ψηφιακής υπερπληροφορίας. Γιατί αυτό πλέον βλέπουμε και αντιμετωπίζουμε.
Και σας ρώτησα κάτι πάρα πολύ απλό, για το οποίο δεν άκουσα ούτε μια φράση στην πρωτολογία σας. Γιατί προφανώς κι αυτή η ερώτηση συνδέεται και συνολικότερα με το τι γίνεται με τις καλλιτεχνικές σπουδές κι αυτά που απαντήσατε. Και θα δούμε πόσο συμβατά είναι ή όχι με την απόφαση του ΣτΕ. Σε κάθε περίπτωση, δεν σας τιμά το ότι φτιάξετε ένα Π.Δ. το οποίο έπεσε στο ΣτΕ. Δηλαδή δεν είναι και για να πανηγυρίζετε, για να συμφωνήσουμε σ’ αυτό. Όμως, θα ήθελα πραγματικά μια απλή απάντηση από εσάς. Και θα το ξαναπώ για να είναι καθαρό. Γίνεται εκπαιδευτικός που έχει εργαστεί στο Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδας, στο ΔΗΠΕΘΕ, ως ηθοποιός να χάνει μισθολογικά κλιμάκια, να το θεωρούμε αυτό σωστό, να μην αναγνωρίζεται η προϋπηρεσία, αλλά ο ίδιος άνθρωπος αν είχε εργαστεί ως τεχνικός αυτό να αναγνωρίζεται ως προϋπηρεσία; Απαντήστε μου αν αυτό σας φαίνεται ορθό ή όχι. Και στον βαθμό που ελπίζω ότι δεν σας φαίνεται ορθό, θα κάνετε κάτι για να το αλλάξετε.
ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ (Βασίλειος Βιλιάρδος): Ευχαριστούμε πολύ, κύριε συνάδελφε. Κύριε Υπουργέ, έχετε τον λόγο.
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΒΛΑΣΗΣ (Υφυπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού): Κύριε συνάδελφε, πρέπει να διακρίνουμε το θέμα των σπουδών απ’ το θέμα της προϋπηρεσίας. Η μισθολογική αναγνώριση της προϋπηρεσίας δεν γίνεται με βάση μια γενική αξιολογική κρίση για την τέχνη και, βέβαια, κακώς παρουσιάζετε ότι μπορεί να δείχνουμε κάποια εκδικητική εξαίρεση. Η αναγνώριση, λοιπόν, γίνεται με βάση συγκεκριμένες νόμιμες προϋποθέσεις τις οποίες πρέπει να ξεκαθαρίσουμε. Σε ποιον φορέα παρασχέθηκε η εργασία, με ποια νομική σχέση παρασχέθηκε κι αν αυτή η σχέση εμπίπτει στο μισθολογικό πλαίσιο. Πολύ ξεκάθαρο.
Εδώ υπάρχει, λοιπόν, ένα καθαρό στοιχείο. Και σας παραπέμπω στην απάντηση του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους, το 2022, σε ερώτηση της υπηρεσίας μας περί μισθολογικής αναγνώρισης προϋπηρεσίας στο Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδας. Προκύπτει, λοιπόν, ρητά ότι έχει δοθεί θέση σύμφωνα με την οποία μπορεί να αναγνωριστεί προϋπηρεσία εκπαιδευτικού που προσφέρθηκε σε συγκεκριμένους δημόσιους πολιτιστικούς φορείς, όπως το Εθνικό Θέατρο και το ΚΘΒΕ, υπό την κρίσιμη προϋπόθεση ότι πρόκειται για σχέση εξαρτημένης εργασίας και όχι για σύμβαση μίσθωσης έργου. Συνεπώς, δεν υφίσταται θέμα οριζόντιας άρνησης, λόγω της καλλιτεχνικής ιδιότητας, αλλά καθαρά εφαρμογή προϋποθέσεων που διακρίνουν τη νομική μορφή της απασχόλησης.
Ακούστηκε κι από εσάς προηγουμένως ότι υπάρχει και προκλητική εξαίρεση της καλλιτεχνικής προϋπηρεσίας. Όμως, όταν εξετάζουμε τα πραγματικά δεδομένα, καταλαβαίνετε ότι η εικόνα είναι διαφορετική. Η πολιτεία δεν έχει θεσπίσει έναν κανόνα που λέει ότι η καλλιτεχνική εργασία δεν αναγνωρίζεται επειδή είναι καλλιτεχνική. Αντιθέτως, το κρίσιμο ερώτημα είναι αν αυτή η εργασία πληροί τις προϋποθέσεις που ο νόμος θέτει για κάθε προϋπηρεσία που αναγνωρίζεται μισθολογικά στο Δημόσιο. Επομένως, το να παρουσιάζεται η εφαρμογή αυτών των κανόνων ως απαξίωση της τέχνης, σαφώς δεν είναι ακριβές.
Η τέχνη, κύριε συνάδελφε, δεν απαξιώνεται επειδή η διοίκηση ξεχωρίζει την εξαρτημένη εργασία από τη μίσθωση έργου. Είναι δύο διαφορετικά πράγματα. Η διοίκηση απλά εφαρμόζει τον νόμο με τα ίδια κριτήρια που ισχύουν για όλους.
Θέλω, επίσης, να υπογραμμίσω και κάτι ακόμα σε σχέση με την κατηγορία ΚΕ. Οι τίτλοι των Ανώτερων Σχολών Καλλιτεχνικής Εκπαίδευσης αποκτούν συγκεκριμένη θέση στο σύστημα του Δημοσίου. Με την αναλογική εφαρμογή των κανόνων της ΤΕ αποκτούν συγκεκριμένη υπηρεσιακή και μισθολογική μεταχείριση. Με τη μη ύπαρξη προβαδίσματος μεταξύ ΤΕ και ΚΕ διασφαλίζεται καθαρή διοικητική ιεραρχία.
Στους μουσικούς, επίσης, χρειάζεται η ίδια προσοχή. Δεν βρισκόμαστε σε κενό. Υπάρχει ένας κλάδος ΤΕ16, υπάρχει πρόβλεψη για εμπειροτέχνες μουσικούς στα μουσικά σχολεία, υπάρχει αναγνώριση σπουδών και τίτλων παραδοσιακής μουσικής από το Υπουργείο Πολιτισμού.
Σε σχέση τώρα με το ΠΔ8522 και τις αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας είμαστε συγκεκριμένοι. Οι αποφάσεις αφορούν στο γενικό προσοντολόγιο του ευρύτερου δημόσιου τομέα. Επομένως, να μην συγχέουμε την κατάσταση. Δεν βοηθάμε με αυτόν τον τρόπο κανέναν ούτε τους αποφοίτους των καλλιτεχνικών σπουδών, ούτε τους εκπαιδευτικούς, ούτε τη διοίκηση.
Και θα κλείσω το εξής. Εμείς θέλουμε ένα σχολείο, κύριε συνάδελφε, που να έχει μέσα τον πολιτισμό, το θέατρο, τη μουσική, τον χορό, τη δημιουργία, την έκφραση, αλλά αυτό γίνεται με θεσμική αναγνώριση και δεν γίνεται με συνθήματα.
ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ (ΝΑΣΟΣ) ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ: Δεν το έχει καταλάβει κανείς, κύριε Υπουργέ.
ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ (Βασίλειος Βιλιάρδος): Ευχαριστούμε, κύριε Υπουργέ.
Όλες οι σημαντικές ειδήσεις
Πανελλήνιες 2026: Θέματα, Λύσεις, Αποτελέσματα και Bάσεις στο google
Κατσαρίδες στο σπίτι: Τα φυτά που «υπόσχονται» φυσική απώθηση
