Χρήστος Κάτσικας Έχει αρχίσει η αντίστροφη πορεία για την ανακοίνωση από το υπουργείο Παιδείας του αριθμού των μονίμων διορισμών εκπαιδευτικών για το 2026, σηματοδοτώντας μια κρίσιμη καμπή για χιλιάδες υποψηφίους αλλά και για τη συνολική λειτουργία του δημόσιου σχολείου. Το χρονοδιάγραμμα που έδωσε η Βιβή Χαραλαμπογιάννη επιβεβαιώνει ότι η διαδικασία βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη, χωρίς ωστόσο να αποσαφηνίζει τον τελικό αριθμό προσλήψεων.
Και εδώ ακριβώς βρίσκεται η ουσία: δεν είναι μόνο «πόσοι» θα διοριστούν, αλλά «πού» και «πώς» θα καλυφθούν τα κενά που παραμένουν επίμονα στο εκπαιδευτικό σύστημα.
Ο κανόνας «1 προς 1» και οι πραγματικές του διαστάσεις
Κεντρικό ρόλο στον σχεδιασμό των διορισμών παίζει ο κανόνας «1 προς 1», σύμφωνα με τον οποίο κάθε αποχώρηση από το Δημόσιο μπορεί να αντικαθίσταται από μία πρόσληψη. Στην πράξη, όμως, η εφαρμογή του είναι πιο σύνθετη.
Η αναλογία δεν αφορά απαραίτητα την ίδια υπηρεσία ή ειδικότητα. Αυτό σημαίνει ότι ακόμη κι αν αυξάνονται οι αποχωρήσεις εκπαιδευτικών –όπως συμβαίνει τα τελευταία χρόνια– δεν είναι δεδομένο ότι οι διορισμοί θα καλύψουν ακριβώς τα ίδια κενά στο σχολείο. Το αποτέλεσμα είναι ένα σύστημα που προσπαθεί να ισορροπήσει ανάμεσα στις συνολικές ανάγκες του Δημοσίου και στις ειδικές απαιτήσεις της εκπαίδευσης.
Να το ξαναπούμε. Η συζήτηση για νέους διορισμούς εκπαιδευτικών δείχνει να φτάνει σε ένα σαφές –και όχι ιδιαίτερα αισιόδοξο– όριο. Με τα σημερινά δεδομένα, η υπέρβαση του κανόνα «1 προς 1» (μία πρόσληψη για κάθε αποχώρηση) δεν φαίνεται ρεαλιστική χωρίς σοβαρές ανατροπές στον προγραμματισμό.
Για να υπάρξουν περισσότεροι διορισμοί, οι επιλογές είναι ουσιαστικά δύο: είτε να περικοπούν κονδύλια από άλλες δράσεις –κάτι που μοιάζει δύσκολο, δεδομένου ότι ήδη «τρέχουν» προκηρύξεις και δεσμεύσεις– είτε να επαναληφθεί η πρακτική της μετατροπής πιστώσεων αναπληρωτών σε θέσεις μόνιμων διορισμών.
Ωστόσο, το δεύτερο σενάριο φαίνεται να έχει φθαρεί. Η εμπειρία των τελευταίων ετών –και ιδιαίτερα της φετινής χρονιάς– άφησε πίσω της λειτουργικά κενά και πιέσεις στα σχολεία, καθώς η μείωση των αναπληρωτών δεν συνοδεύτηκε από άμεση κάλυψη όλων των αναγκών. Αυτό έχει δημιουργήσει επιφυλάξεις ακόμη και εντός της διοίκησης για την επανάληψη του ίδιου μοντέλου.
Το αποτέλεσμα είναι ένα γνώριμο αδιέξοδο: από τη μία, η ανάγκη για ενίσχυση του μόνιμου προσωπικού και σταθερότητα στα σχολεία· από την άλλη, οι δημοσιονομικοί περιορισμοί και οι ισορροπίες του συστήματος.
Σε αυτό το πλαίσιο, η επόμενη χρονιά προμηνύεται ως μια χρονιά «συγκράτησης» και όχι επέκτασης.
Πόσοι διορισμοί αναμένονται
Οι πρώτες εκτιμήσεις τοποθετούν τους διορισμούς για το 2026 σε επίπεδα περίπου των 5.500 θέσεων, χωρίς να αποκλείονται διαφοροποιήσεις. Αν επιβεβαιωθεί αυτό το εύρος, θα πρόκειται για έναν ακόμη κύκλο προσλήψεων, σε συνέχεια των περίπου 46.000 μόνιμων διορισμών που έχουν πραγματοποιηθεί από το 2020 μέχρι σήμερα.
Ωστόσο, για την εκπαιδευτική κοινότητα, το ζητούμενο παραμένει αν οι αριθμοί αυτοί επαρκούν για να περιοριστεί ουσιαστικά η εξάρτηση από τους αναπληρωτές. Και η πραγματικότητα βοά: Δεν επαρκούν!
Η πορεία των μόνιμων διορισμών στην εκπαίδευση (2019–2027)
Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, 46.000 περίπου εκπαιδευτικοί έχουν διοριστεί μόνιμοι συνολικά από το σχολικό έτος 2020-2021 έως και το τρέχον 2025-2026, βάσει του νόμου 4589/2019 (Α΄13).
Για το σχολικό έτος 2025-2026:
10.000 διορισμοί εκπαιδευτικών
- Εκπαιδευτικοί Γενικής Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης: 3.937
- Εκπαιδευτικοί Γενικής Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης: 1.620
- Εκπαιδευτικοί Κλάδου ΠΕ79 Μουσικών Σχολείων Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης: 170
- Εκπαιδευτικοί Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης ΕΑΕ: 1.993
- Εκπαιδευτικοί Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης ΕΑΕ: 1.280
- ΕΕΠ-ΕΒΠ: 1.000
Για το σχολικό έτος 2024-2025:
8.763 νέοι διορισμοί:
3.257 στην Πρωτοβάθμια (2.918 Γενική / 339 ΕΑΕ)
5.506 στη Δευτεροβάθμια (4.850 Γενική / 656 ΕΑΕ)
Για την τετραετία 2020-2024:
27.092 διορισμοί:
15.146 Πρωτοβάθμια (12.755 Γενική / 2.391 ΕΑΕ)
11.946 Δευτεροβάθμια (9.598 Γενική / 2.348 ΕΑΕ)
Νέα δεδομένα με τα προσόντα και τα πτυχία
Παράλληλα, το νέο θεσμικό πλαίσιο εισάγει αλλαγές στα προσόντα διορισμού, αναγνωρίζοντας επιπλέον πτυχία και τμήματα. Πρόκειται για μια εξέλιξη που ανοίγει τον δρόμο σε περισσότερους αποφοίτους να διεκδικήσουν θέση στη δημόσια εκπαίδευση.
Ενδεικτικά, επεκτείνεται η λίστα των αποδεκτών τίτλων για φιλολόγους (ΠΕ02), καλλιτεχνικά (ΠΕ08), οικονομία (ΠΕ80) και ειδικότητες όπως η διατροφή. Η διεύρυνση αυτή αντιμετωπίζεται θετικά από πολλούς, καθώς αποκαθιστά αδικίες προηγούμενων ετών, ωστόσο ταυτόχρονα εντείνει τον ανταγωνισμό μεταξύ υποψηφίων.
Το ευρύτερο πλαίσιο προσλήψεων
Οι διορισμοί στην εκπαίδευση εντάσσονται σε έναν ευρύτερο σχεδιασμό προσλήψεων στο Δημόσιο, που περιλαμβάνει χιλιάδες θέσεις για πτυχιούχους, αποφοίτους δευτεροβάθμιας και υποχρεωτικής εκπαίδευσης, καθώς και άτομα με αναπηρία.
Αυτό σημαίνει ότι η «πίτα» των προσλήψεων μοιράζεται σε πολλούς τομείς, γεγονός που επηρεάζει άμεσα και τον τελικό αριθμό διορισμών εκπαιδευτικών.
Το μεγάλο ερώτημα: θα καλυφθούν τα κενά;
Παρά τα θετικά βήματα των τελευταίων ετών, η πραγματικότητα στα σχολεία παραμένει απαιτητική. Κενά σε βασικές ειδικότητες, καθυστερήσεις στην κάλυψη θέσεων και αυξημένες ανάγκες σε ειδική αγωγή συνεχίζουν να πιέζουν το σύστημα.
Οι επικείμενες ανακοινώσεις δεν θα κρίνουν μόνο τον αριθμό των διορισμών, αλλά και την κατεύθυνση της εκπαιδευτικής πολιτικής: θα δοθεί προτεραιότητα στις πραγματικές ανάγκες των σχολείων ή θα συνεχιστεί μια ισορροπία «λογιστικού τύπου»;
Η στιγμή της αλήθειας
Για χιλιάδες εκπαιδευτικούς, η αναμονή φτάνει στο πιο κρίσιμο σημείο της. Για το δημόσιο σχολείο, όμως, το διακύβευμα είναι μεγαλύτερο: η ποιότητα, η σταθερότητα και η συνέχεια της εκπαιδευτικής διαδικασίας.
Γιατί στο τέλος, πίσω από κάθε αριθμό διορισμού, υπάρχει μια τάξη που περιμένει να λειτουργήσει χωρίς κενά. Και αυτό είναι το πραγματικό μέτρο επιτυχίας κάθε εκπαιδευτικής πολιτικής.
