Χρήστος Κάτσικας Κάθε χρόνο οι κατατακτήριες εξετάσεις αποτελούν για εκατοντάδες ανθρώπους κάτι πολύ περισσότερο από μια διαδικασία επιλογής. Είναι η δεύτερη ευκαιρία. Η σιωπηλή υπόσχεση ότι η εκπαίδευση δεν έχει ηλικιακά όρια, ότι η ζωή μπορεί να αλλάξει πορεία, ότι ένας τίτλος σπουδών μπορεί να ξαναγραφτεί.
Φέτος, όμως, για πολλούς υποψηφίους αυτή η υπόσχεση μοιάζει να σκοντάφτει στη γραφειοκρατία.
Σύμφωνα με καταγγελίες που φτάνουν από διάφορα πανεπιστήμια, η εφαρμογή του νέου νομοθετικού πλαισίου για τις κατατακτήριες εξετάσεις δεν οδήγησε στην αναμενόμενη αύξηση των θέσεων, αλλά – παραδόξως – σε μείωσή τους. Υποψήφιοι που προετοιμάζονταν επί μήνες, συχνά ισορροπώντας ανάμεσα σε εργασία, οικογενειακές υποχρεώσεις και διάβασμα, βλέπουν τον αριθμό των διαθέσιμων θέσεων να συρρικνώνεται.
Και μαζί του, να συρρικνώνεται και η ελπίδα.
Η μεγάλη αντίφαση
Ο νέος νόμος, όπως επισημαίνουν οι υποψήφιοι, προέβλεπε διεύρυνση των δυνατοτήτων πρόσβασης. Στην πράξη, ωστόσο, εμφανίζεται μια εικόνα ασυνέπειας:
– Σε ορισμένα ΑΕΙ οι θέσεις παραμένουν σταθερές
– Σε άλλα αυξάνονται οριακά
– Σε αρκετά μειώνονται αισθητά
Το αποτέλεσμα; Ένα τοπίο θολό, άνισο και απολύτως απρόβλεπτο.
Η έννοια της «ίσης μεταχείρισης», θεμελιώδης σε κάθε εκπαιδευτική διαδικασία, μοιάζει να δοκιμάζεται. Δεν πρόκειται για μια τεχνική λεπτομέρεια. Πρόκειται για ανθρώπινες ζωές, για σχέδια ετών, για αποφάσεις που συχνά συνοδεύονται από προσωπικές θυσίες.
Οι αόρατοι πρωταγωνιστές
Πίσω από τους αριθμούς υπάρχουν ιστορίες.
- Η εργαζόμενη μητέρα που διαβάζει τα βράδια.
- Ο απόφοιτος που αναζητά επαγγελματική διέξοδο.
- Ο άνθρωπος που θέλει να αλλάξει αντικείμενο, να ξεκινήσει ξανά.
Οι κατατακτήριες δεν είναι «παράκαμψη». Είναι θεσμοθετημένος δρόμος. Ένας μηχανισμός κοινωνικής κινητικότητας. Ένα εργαλείο επανεκκίνησης.
Όταν ο αριθμός των θέσεων μεταβάλλεται απρόβλεπτα ή ερμηνεύεται διαφορετικά από ίδρυμα σε ίδρυμα, η ανασφάλεια γίνεται κυρίαρχο συναίσθημα.
Και η εκπαίδευση δεν μπορεί να λειτουργεί με όρους λαχειοφόρου αγοράς.
Το ζήτημα της ερμηνείας
Η ουσία του προβλήματος, όπως περιγράφεται από τους υποψηφίους, φαίνεται να βρίσκεται όχι στον ίδιο τον νόμο, αλλά στην ερμηνεία και την εφαρμογή του.
Πώς υπολογίζονται οι θέσεις;
Ποια βάση λαμβάνεται υπόψη;
Γιατί υπάρχουν τόσο μεγάλες αποκλίσεις μεταξύ ιδρυμάτων;
Σε ένα εκπαιδευτικό σύστημα που συχνά καλείται να πείσει για τη διαφάνεια και τη δικαιοσύνη του, τέτοιες ασάφειες δεν είναι απλώς διοικητικό θέμα. Είναι ζήτημα εμπιστοσύνης.
Το παράθυρο της διόρθωσης
Η συγκυρία είναι κρίσιμη. Τα αποτελέσματα συνεχίζουν να εκδίδονται. Οι διαδικασίες βρίσκονται σε εξέλιξη.
Αυτό σημαίνει ότι υπάρχει ακόμη χρόνος για μια διορθωτική παρέμβαση από το Υπουργείο Παιδείας Θρησκευμάτων και Αθλητισμού. Μια ξεκάθαρη διευκρίνιση, μια ομοιόμορφη οδηγία προς τα ΑΕΙ, μια ερμηνευτική αποσαφήνιση θα μπορούσε να επαναφέρει την αίσθηση σταθερότητας.
Γιατί το διακύβευμα δεν είναι αριθμητικό. Είναι βαθιά παιδαγωγικό.
Οι κατατακτήριες εξετάσεις εξακολουθούν να συμβολίζουν μια κοινωνία που – τουλάχιστον θεσμικά – αφήνει ανοιχτές πόρτες.
Το ζητούμενο δεν είναι απλώς να «διορθωθεί» μια στρέβλωση. Το ζητούμενο είναι να ενισχυθεί αυτή η πόρτα. Να γίνει πιο καθαρή, πιο προβλέψιμη, πιο δίκαιη. Γιατί κάθε δεύτερη ευκαιρία που λειτουργεί σωστά δεν είναι μόνο ατομική δικαίωση. Είναι κοινωνική επένδυση.
Όλες οι σημαντικές και έκτακτες ειδήσεις σήμερα
Voucher 750 ευρώ σε εργαζόμενους του ιδιωτικού τομέα - Ανοίγουν οι αιτήσεις
