Η εξάρτησή μας από την τεχνητή νοημοσύνη (AI) αυξάνεται συνεχώς, με εφαρμογές που κυμαίνονται από την εργασία μας μέχρι καθημερινές δραστηριότητες. Ωστόσο, οι ειδικοί προειδοποιούν ότι αυτή η τάση μπορεί να έχει σοβαρές συνέπειες για τη γνωστική μας λειτουργία.
Η Nataliya Kosmyna, ερευνήτρια στο MIT, παρατήρησε ότι οι συνοδευτικές επιστολές υποψηφίων γίνονται όλο και πιο ομοιόμορφες και μακροσκελείς, γεγονός που την οδήγησε να εξετάσει πώς η εξάρτηση από την AI επηρεάζει τη διαδικασία σκέψης και μάθησης.
Για να ερευνήσει το φαινόμενο, η Kosmyna και η ομάδα της στο MIT Media Lab πραγματοποίησαν μια μελέτη με 54 φοιτητές, οι οποίοι χωρίστηκαν σε τρεις ομάδες. Η πρώτη ομάδα χρησιμοποίησε το ChatGPT, η δεύτερη την αναζήτηση Google χωρίς AI, και η τρίτη βασίστηκε αποκλειστικά στις δικές τους γνώσεις.
Τα αποτελέσματα ήταν εντυπωσιακά: οι φοιτητές που χρησιμοποίησαν το ChatGPT παρουσίασαν έως και 55% λιγότερη εγκεφαλική δραστηριότητα σε σύγκριση με εκείνους που εργάστηκαν χωρίς τεχνολογία. Οι περιοχές του εγκεφάλου που σχετίζονται με τη δημιουργικότητα και την επεξεργασία πληροφοριών υπολειτουργούσαν, ενώ οι χρήστες AI δεν μπορούσαν να ανακαλέσουν καν τι είχαν γράψει.

Γνωστική Εξασθένηση
Μια άλλη έρευνα από το Πανεπιστήμιο της Πενσυλβάνια αποκάλυψε ότι οι άνθρωποι τείνουν να αποδέχονται άκριτα τις πληροφορίες που παρέχει η AI, παρακάμπτοντας τη δική τους διαίσθηση. Παράλληλα, έρευνα από το Πανεπιστήμιο του Μπέρκλεϊ εξέτασε τη χρήση της AI για προβλέψεις, δείχνοντας ότι οι φοιτητές απλώς αντέγραφαν τις απαντήσεις της AI χωρίς επεξεργασία, με ελάχιστη γνωστική προσπάθεια.
Η Vivienne Ming, κύρια συγγραφέας της έρευνας, εξέφρασε ανησυχία για τη μακροπρόθεσμη υγεία του εγκεφάλου, καθώς η μειωμένη δραστηριότητα κυμάτων γάμμα έχει συνδεθεί με γνωστική εξασθένηση και άνοια αργότερα στη ζωή.
Προτάσεις για Υγιή Χρήση της AI
Οι ερευνητές προτείνουν ότι η λύση δεν είναι η πλήρης απόρριψη της τεχνολογίας, αλλά η δημιουργία μιας «υβριδικής νοημοσύνης» όπου ο άνθρωπος διατηρεί τον έλεγχο της σκέψης. Για να αποφευχθεί η γνωστική παρακμή, οι ειδικοί προτείνουν:
- Προτεραιότητα στη σκέψη και θεμελίωση γνώσεων: Πρέπει πρώτα να σκεφτόμαστε και να μαθαίνουμε μόνοι μας, ώστε να χτίζονται γερές βάσεις, και μετά να χρησιμοποιούμε την AI.
- Χρησιμοποιήστε την AI σαν να είναι ο ανταγωνιστής σας: Τα γλωσσικά μοντέλα τείνουν να συμφωνούν με ό,τι λέμε. Αν τους δώσετε όμως ρητή οδηγία, μπορούν να λάβουν τον ρόλο του «αντιπάλου» που αμφισβητεί τις ιδέες μας, αναγκάζοντάς μας να τις υπερασπιστούμε και να τις βελτιώσουμε.
- Το πλαίσιο και όχι η πλήρης εικόνα: Ζητάμε από την AI να μας παρέχει μόνο το πλαίσιο ή να μας κάνει ερωτήσεις, αντί να δίνει έτοιμες απαντήσεις.
Όλες οι σημαντικές ειδήσεις
ΑΣΕΠ: Προ των πυλών τρεις νέοι διαγωνισμοί με 5.200 θέσεις
Νέο market pass για 40 ευρώ κάθε μήνα χωρίς αίτηση
Προκηρύξεις εκπαιδευτικών 2026: Πώς θα δεις πρώτος τους πίνακες μέσω google
Alfavita Newsroom