Απόφοιτοι, Παν. Δυτ. Αττικής και Πρυτάνεις: Η ουσία του όλου θέματος
Γιώργος Κ. Βαρελίδης, Πρόεδρος Τμήματος Πολιτικών Μηχανικών ΑΕΙ Πειραιά Τ.Τ. Δ/ντής ΠΜΣ «Εφαρμοσμένες Πολιτικές & Τεχνικές Προστασίας Περιβάλλοντος»

Δεν υπάρχει αμφιβολία, ότι το ΠΔΑ συνιστά μια αναγκαία αναπτυξιακή διόρθωση για τα ΑΕΙ της χώρας, η οποία έχει ωριμάσει σταδιακά μέσα από νομικές και ακαδημαϊκές διεργασίες δεκαετιών. Επίσης, όπως ήδη επισημάνθηκε (βλ. τα εύστοχα άρθρα του Αντιπρύτανη ΑΕΙ Πειραιά Τ.Τ. Σάββα Βασιλειάδη και του Κοσμήτορα ΤΕΙ Αθήνας Νικήτα Χιωτίνη), πρόκειται για ένα διαρθρωτικό εκσυγχρονισμό που ήδη καθυστέρησε και υπαγορεύεται από τις επιστημονικές, τεχνολογικές και κοινωνικές εξελίξεις. Τα ΤΕΙ με τη σημερινή τους μορφή δεν είναι πλήρως κατανοητά από το διεθνή ακαδημαϊκό χώρο και θα πρέπει ο αυτοπροσδιορισμός τους να ευθυγραμμιστεί με την ευρωπαϊκή πραγματικότητα. Το όλο εγχείρημα υπακούει συνεπώς σε μια «στρατηγική ανάπτυξης», που η σκοπιμότητά της είναι τόσο προφανής που δεν χρειάζονται «μελέτες σκοπιμότητας» για να την τεκμηριώσεις (βλ. τις σχετικές υποδείξεις της Συνόδου Πρυτάνεων προς το Υπουργείο).

Αντίθετα, μετά την ίδρυση του ΠΔΑ, απαιτούνται μελέτες επίλυσης των πολλαπλών κοινωνικών, επαγγελματικών και αναπτυξιακών προβλημάτων που προκάλεσε η – πρωτοφανής για ευρωπαϊκή χώρα – περιθωριοποίηση πολλών ειδικοτήτων ΤΕΙ, υπό την πίεση συντεχνιακών και πελατειακών ομάδων (ΤΕΕ, πολυτεχνεία, σύλλογοι μηχανικών κ.ά.), που έχουν πολύ καλύτερη πρόσβαση στα κέντρα λήψης αποφάσεων. Ενδιαφέρον επιπλέον, θα είχε και το να διερευνηθούν τα τοπικιστικά – πελατειακά κριτήρια που οδήγησαν τη «στρατηγική ανάπτυξης» και ίδρυσης των περιφερειακών ΑΕΙ της χώρας (πανεπιστημιακών και τεχνολογικών).

Πτυχιούχοι των ΑΕΙ Τεχνολογικού Τομέα και ΠΔΑ

Ωστόσο, η υπέρμετρη ακαδημαϊκή ομφαλοσκόπηση που έχει αναπτυχθεί κατά το δημόσιο διάλογο για το ΠΔΑ, είναι μεν κατανοητή (συμβαίνει και στον υπογράφοντα) αλλά δεν αφορά τους δεκάδες χιλιάδες αποφοίτους μας.  Επίσης, για τους πρώην φοιτητές μας, παραμένουμε πάντα οι καθηγητές τους που στηρίζουμε τα δίκαια αιτήματα των πτυχιούχων – πόσο μάλλον όταν δεν έχουν κανέναν άλλο να μιλήσει εκ μέρους τους σε συλλογικό και θεσμικό επίπεδο (πλην του συλλόγου αποφοίτων ΑΕΙ Πειραιά ΤΤ).  

Εάν δούμε λοιπόν τα πράγματα (όπως οφείλουμε) και από τη σκοπιά του πτυχιούχου, θα πρέπει να σταθούμε προσεκτικά στα εξής:

1.  Ακαδημαϊκή υπόσταση των πτυχιούχων και ΠΔΑ

Ενώ τα ΤΕΙ έχουν νομοθετηθεί ως ΑΕΙ Τεχνολογικού Τομέα από το 2001 (ανήκουν δηλ. στον ενιαίο χώρο των ΑΕΙ της χώρας επί 17 έτη), έχει κυριαρχήσει απόλυτα η εκτός νοήματος (και εκτός νομιμότητας) αναφορά σε "ΑΕΙ - ΤΕΙ", η οποία δηλώνει προς κάθε αποδέκτη ότι τα ΤΕΙ είναι κάτι άλλο σε σχέση με τα ΑΕΙ.  Η περιγραφή "ΑΕΙ - ΤΕΙ" γίνεται όχι μόνο από όλα τα media (χωρίς εξαίρεση), όχι μόνο από σχεδόν όλους τους υπουργούς παιδείας και από όλους τους άλλους υπουργούς, όχι μόνο από δελτία τύπου υπουργείων, υπηρεσιακούς παράγοντες, πρωθυπουργούς, βουλευτές κ.λπ. αλλά – το χειρότερο – διατυπώνεται με μνημειώδη επιπολαιότητα σε εγκυκλίους και έγγραφα υπουργείων, σε νόμους και υπουργικές αποφάσεις, σε γραπτές οδηγίες Υπουργείων (και του ΥΠΕΠΘ) και σε πολλές από τις χιλιάδες προκηρύξεις και προσκλήσεις του στενού και του ευρύτερου δημόσιου τομέα, εκθέτοντας τη δημόσια διοίκηση της χώρας σε παράνομες διατυπώσεις και προκαλώντας αμέτρητα καθημερινά προβλήματα στους πτυχιούχους ΤΕΙ.

Επιπλέον, οι απόφοιτοί μας – παρά τη νομική πρόβλεψη – είναι de facto αποκλεισμένοι από αρκετά μεταπτυχιακά πολυτεχνείων και – κυρίως – από σχεδόν κάθε δυνατότητα εκπόνησης διδακτορικής διατριβής στην Ελλάδα, παρά μόνο εάν κάποιος φίλος ή συγγενής τους είναι ο Καθηγητής που θα εισηγηθεί το διδακτορικό τους. Πρόσφατα, πρώην (διακεκριμένος) φοιτητής μας με διδακτορικό και 1ο μεταπτυχιακό τίτλο από Παν/μιο της Αγγλίας δεν έγινε δεκτός σε μεταπτυχιακό πολυτεχνικής σχολής της περιφέρειας, λόγω του ακαδημαϊκού «γενεαλογικού του δέντρου». Ας σημειωθεί, ότι το "ΑΕΙ - ΤΕΙ" διατυπώνεται συστηματικά και από φοιτητικές παρατάξεις των ΤΕΙ και από πολλούς συναδέλφους. Η ακαδημαϊκή δυσφήμιση των ΤΕΙ υπήρξε τόσο καθολική, ώστε και οι ίδιοι οι απόφοιτοι πιστεύουν (αρκετοί) ότι είναι κάτι διαφορετικό από απόφοιτοι ΑΕΙ.    

Η ευθύνη όλων των ΤΕΙ της χώρας (πλην ΑΕΙ Πειραιά ΤΤ) είναι προφανής.  Είναι χαρακτηριστικό, ότι, όταν το «ΤΕΙ Πειραιά» (επιχειρώντας να «σπάσει» το δυσφημιστικό προσδιορισμό και εκμεταλλευόμενο τη δυνατότητα που έδινε η νομοθεσία) προχώρησε στη μετονομασία του σε «ΑΕΙ Πειραιά ΤΤ» (2014), κανένα άλλο ΤΕΙ της χώρας δεν θέλησε να μετονομαστεί κατά αντίστοιχο τρόπο, παρότι ήταν μια απλή κανονιστική ρύθμιση στα πλαίσια του αυτοδιοίκητου.

Πως αλήθεια, αυτός ο απόφοιτος, μετά από τον πολυετή ευτελισμό της ακαδημαϊκής του ιδιότητας (με την ανοχή μας) και τον καταιγισμό των παράνομων διατυπώσεων και πρακτικών της διοίκησης, μπορεί να μείνει ψύχραιμος απέναντι σε μια ιστορική εξέλιξη (νομοσχέδιο για ΠΔΑ) που βλέπει – σε πρώτη ανάγνωση – ότι δεν περιλαμβάνει αναφορά σε δυνατότητα αντιστοίχισης του 4ετούς πτυχίου ΑΕΙ με το νέο επίσης 4ετές πτυχίο ΑΕΙ;  Πόσο μάλλον όταν γνωρίζει, ότι στο παρελθόν τέτοιες αντιστοιχίσεις έχουν πάντοτε προβλεφθεί ακόμα και με την πανεπιστημιοποίηση 2ετών κύκλων σπουδών(!) και βέβαια, με τη μετάβαση από τα ΚΑΤΕΕ στα ΤΕΙ (1983), παρά τις μεγάλες διαφορές που υπήρχαν στο τότε ρυθμιστικό πλαίσιο του διάδοχου φορέα. 

2.  Επάγγελμα, πτυχιούχοι και ΠΔΑ

Η επιπολαιότητα που περιγράφθηκε στο επίπεδο της ακαδημαϊκού προσδιορισμού των αποφοίτων ΤΕΙ, στο επαγγελματικό επίπεδο έχει εξελιχθεί σε μια πρωτοφανούς κλίμακας και διάρκειας συστηματική "κακοποίηση" για δεκάδες χιλιάδες επαγγελματίες σε συγκεκριμένες ειδικότητες, οι οποίες – επί 3 δεκαετίες – δεν έχουν κανένα πλαίσιο άσκησης του επαγγέλματός τους, ιδιαίτερα στα ιδιωτικά έργα (π.χ. ειδικότητες πολιτικών μηχανικών, τοπογράφων κ.ά.), και η απασχόλησή τους εναπόκειται στις αγαθές ή μη προθέσεις του κάθε υπαλλήλου ή της κάθε υπηρεσίας. Στο δε δημόσιο, ως υπάλληλοι, βιώνουν καθημερινά τον ακατανόητο ρατσισμό του Τ.Ε. και Π.Ε., ανεξάρτητα από το εάν έχουν μεταπτυχιακούς ή διδακτορικούς τίτλους σπουδών.

Η κατάσταση αυτή βασίζεται σε σωρεία παραβιάσεων εκ μέρους της ελληνικής πολιτείας βασικών αρχών των διεθνών συνθηκών και του ευρωπαϊκού δικαίου, του συντάγματος και του παράγωγου ελληνικού δικαίου ή της δικαστηριακής νομολογίας. Η περίπτωση των επαγγελματικών δικαιωμάτων πτυχιούχων ΤΕΙ, ιδιαίτερα σε ορισμένες ειδικότητες, αποτελούν μία από τις μαζικότερες και πιο μακρόχρονες παραβιάσεις κοινωνικών δικαιωμάτων που παρατηρούνται σήμερα στον αναπτυγμένο ευρωπαϊκό πυρήνα, η οποία, εάν φτάσει ποτέ στα διεθνή fora με μια καλή νομική τεκμηρίωση, θα σηματοδοτήσει διασυρμό της χώρας (βλ. α. «Οικουμενική Διακήρυξη για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα», αρθ. 23, ΟΗΕ, 1948.  β. «Διεθνές Σύμφωνο για τα Οικονομικά, Κοινωνικά & Πολιτιστικά Δικαιώματα», αρθ. 6 & 7, ΟΗΕ, 1966, όπως κυρώθηκε με το Ν.1532/1985).

Αν και ο παρών Υπουργός επιχειρεί να αντιμετωπίσει το όλο θέμα (με άλλη διαδικασία, εκτός ΠΔΑ) ενώ όλοι οι προκάτοχοί του προτιμούσαν να μην το αγγίζουν, είναι απολύτως κατανοητή και δίκαιη η αγανάκτηση των πτυχιούχων ΤΕΙ για το γεγονός ότι το νομοσχέδιο δεν περιλαμβάνει πρόβλεψη δυνατότητας ακαδημαϊκής αντιστοίχισης του πτυχίου ΑΕΙ Τεχνολογικού Τομέα με το νέο πτυχίο ΑΕΙ Πανεπιστημιακού Τομέα, δεδομένου ότι, μέσω αυτού, βλέπουν μια διέξοδο από το επαγγελματικό και ακαδημαϊκό απαρτχάιντ στο οποίο είναι εκτοπισμένοι (προφανώς, αντιστοίχιση – ισοτίμηση, υπό όρους και προϋποθέσεις που θα τίθενται από το διάδοχο ΑΕΙ). 

Είναι κατανοητό, ότι η κυβέρνηση εκτιμά πως δεν "αντέχει" πολιτικά την αντίδραση των πανεπιστημίων και τη σχετική δυσφήμιση του όλου εγχειρήματος από συγκεκριμένες εφημερίδες, σταθμούς και κανάλια, εάν συμπεριληφθεί τέτοια πρόβλεψη.  Όμως αυτό, δεν αφορά δεκάδες χιλιάδες πτυχιούχους, που λειτουργούν επί 30 χρόνια σε ένα κράτος που τους αντιμετωπίζει ως εκτός νόμου επαγγελματίες.

Και βέβαια – με εξαίρεση το ΑΕΙ Πειραιά ΤΤ των 5-6 τελευταίων ετών, τον κ. Μπρατάκο και κάποιες άλλες μεμονωμένες «φωνές» – δεν μπορούν να συνεχίσουν να αποδέχονται αδιαμαρτύρητα την 30ετή απουσία των Τεχνολογικών Ιδρυμάτων από την υπεράσπιση των αυτονόητων για τους αποφοίτους τους στο πεδίο της επαγγελματικής απασχόλησης.  Τέλος, για τα μεν δύο ΑΕΙ οι απόφοιτοι αποτελούν την κληρονομιά και τη συνέχεια των συγχωνευόμενων ιδρυμάτων για τη δε κυβέρνηση η κοινωνική ομάδα των πτυχιούχων είναι πολύ μεγάλη για να αγνοηθεί και τα αιτήματά της δίκαια, νόμιμα και αναγκαία.    

Γιώργος Κ. Βαρελίδης, Πρόεδρος Τμήματος Πολιτικών Μηχανικών ΑΕΙ Πειραιά Τ.Τ. Δ/ντής ΠΜΣ «Εφαρμοσμένες Πολιτικές & Τεχνικές Προστασίας Περιβάλλοντος»

 

σχετικά άρθρα