«Καμπανάκι» από τις μεγαλύτερες αεροπορικές εταιρείες της Ευρώπης: «Αν συνεχιστεί ο πόλεμος στο Ιράν, δεν θα έχουμε καύσιμα»

Οι κορυφαίες ευρωπαϊκές αεροπορικές εταιρείες και ενώσεις κρούουν «καμπανάκι κινδύνου» για ραγδαία επιδείνωση της εφοδιαστικής αλυσίδας καυσίμων, εάν συνεχιστεί η σύγκρουση ΗΠΑ–Ισραήλ κατά του Ιράν.

Από την έναρξη των επιθέσεων στις 28 Φεβρουαρίου 2026, η τιμή του αεροπορικού καυσίμου έχει διπλασιαστεί και οι προμήθειες σπάνε λόγω του αποκλεισμού των Στενών του Ορμούζ. Οι αερομεταφορές απειλούνται με «συστημική» έλλειψη καυσίμων μέσα σε λίγες εβδομάδες. Στην έκθεση αυτή παρουσιάζουμε επίσημες δηλώσεις διοικήσεων (Lufthansa, Ryanair, Virgin Atlantic κ.ά.) και ενώσεων (A4E, IATA, ACI Europe), δεδομένα για εισαγωγές καυσίμων (ο Κόλπος εξασφαλίζει πάνω από 50% των ευρωπαϊκών προμηθειών), σχόλια εμπειρογνωμόνων και σενάρια επίδρασης σε πτήσεις, εισιτήρια και οικονομία. 

Προειδοποίηση από τις αεροπορικές εταιρείες

Οι αεροπορικοί όμιλοι και ενώσεις παγκοσμίως περιγράφουν την κρίση ως «τη χειρότερη των τελευταίων ετών». Ο διευθύνων σύμβουλος της Lufthansa, Carsten Spohr, τόνισε ότι η κυροζίνη «θα παραμείνει σε έλλειψη και επομένως πιο ακριβό για το υπόλοιπο του έτους». Αλλαγές δρομολογίων, ακυρώσεις πτήσεων και επιπλέον χρεώσεις αναμένονται εάν επιδεινωθεί η κατάσταση. Ο Michael O’Leary (Ryanair) προειδοποίησε ότι «αν συνεχιστεί ο πόλεμος, διατρέχουμε τον κίνδυνο διαταραχών στην Ευρώπη τον Μάιο και τον Ιούνιο», καθώς ήδη το 10–25% των καυσίμων του ομίλου κινδυνεύει. Ο νέος CEO της Virgin Atlantic, Corneel Koster, εκτίμησε ότι διαθέτουν περίπου έξι εβδομάδες επάρκειας προτού η προοπτική γίνει αβέβαιη.

Οι ευρωπαϊκές εταιρείες –μέλη της Ένωσης Airlines for Europe (A4E)– ζητούν έκτακτα μέτρα από την ΕΕ: παρακολούθηση αποθεμάτων καυσίμων σε ευρωπαϊκό επίπεδο, άρση ειδικών φόρων αεροπορίας και χαλάρωση κανόνων εκπομπών, ακόμη και κοινές αγορές καυσίμου. Όπως δήλωσε η διευθύντρια της A4E, «πρόκειται για προσωρινά μέτρα ώστε να αντιμετωπίσουμε την τρέχουσα κατάσταση, συν επιπλέον μακροπρόθεσμο σχεδιασμό».

Σημ.: (CFO της AF–KLM Cedric Abita σε συνέντευξη με Reuters εξέφρασε παρόμοιες ανησυχίες χωρίς να υπάρχει διαθέσιμη αγγλική πηγή που να επιτρέπει ακριβή απόδοση «σε στήλες».)

Δυνατότητες τροφοδοσίας και προμήθειες καυσίμων

Η Ευρώπη είναι βαθιά εκτεθειμένη σε αναταράξεις στον Περσικό Κόλπο. Σχεδόν το 75% των εισαγωγών αεροπορικού καυσίμου της Ευρώπης προέρχονται από τη Μέση Ανατολή. Με άλλα λόγια, από περίπου 375.000 βαρέλια την ημέρα που χρειάζεται η Ε.Ε., τα 280.000–300.000 μ.β./η. (“net imports”) προέρχονται από τον Κόλπο, με μεγάλο μέρος από τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Κουβέιτ. Ο δε περσινός διπλασιασμός των τιμών του τζετ καυσίμου στην Ευρώπη οφείλεται σε αυτή ακριβώς τη διακοπή εφοδιασμού. Η εταιρεία ανάλυσης OIES εκτιμά ότι το 45% των ευρωπαϊκών εισαγωγών αεροπορικού καυσίμου παραδοσιακά διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ. Με την πρακτική «απόσυρση» του Ιράν από τις αγορές –λόγω πολέμου και κυρώσεων– η Ευρώπη στράφηκε κυρίως σε Νορβηγία, δυτικές ΗΠΑ και Δυτική Αφρική (π.χ. Νιγηρία) για να αναπληρώσει τις εισαγωγές.

Ωστόσο, τυχόν περαιτέρω μπλοκάρισμα του Περσικού Κόλπου θα ακυρώσει μεγάλο μέρος αυτών των εναλλακτικών ροών. Οι ευρωπαϊκές διυλιστικές εγκαταστάσεις (Ρεμπέλ, Ερεμπούν, Τεργέστη κ.ά.) ήδη λειτουργούν στο όριο, καθώς η χωρητικότητα έχει συρρικνωθεί (κατά ~600.000 βαρέλια/ημέρα μεταξύ 2020-2024). Τα στρατηγικά αποθέματα καυσίμου της Ε.Ε. καλύπτουν περίπου 30 ημέρες ζήτησης συνολικά, με σημαντικές διαφορές μεταξύ χωρών (π.χ. ΗΒ με 65% των αναγκών του από εισαγωγές). Σε οποιαδήποτε παρατεταμένη αποκοπή δεξαμενών, τα αεροδρόμια θα στερέψουν πρώτα. Σύμφωνα με το Διεθνές Συμβούλιο Αεροδρομίων (ACI Europe), αν μέσα σε τρεις εβδομάδες δεν ξαναρχίσει σημαντικά η ροή μέσω του Ορμούζ, θα υλοποιηθεί «συστημική έλλειψη καυσίμων για την Ε.Ε.».

Κρίσιμα σημεία και σενάρια

• Κλείσιμο Στενών Ορμούζ: Κεντρικό ρίσκο είναι ο αποκλεισμός των στενών του Ορμούζ, από όπου διέρχονται το 40% του παγκόσμιου πετρελαίου. Με έναρξη του πολέμου (28/2/2026) το Ιράν «έκλεισε ουσιαστικά» την οδό. Αν παραμείνει κλειστή, οι ευρωπαϊκές πτήσεις θα υποστούν συστημική στενότητα καυσίμων μέσα σε ~3 εβδομάδες.
• Σενάριο γρήγορης αποκλιμάκωσης: Αν επιτευχθεί αξιόπιστη εκεχειρία και επανέναρξη της θαλάσσιας ροής, οι τιμές θα υποχωρήσουν σταδιακά. Ωστόσο, ακόμη και τότε θα χρειαστούν μήνες για αποκατάσταση των κατεστραμμένων διυλιστηρίων και γεφύρωση των ελλείψεων, κατά τον επικεφαλής της IATA.
• Παρατεταμένος πόλεμος: Αν ο πόλεμος συνεχιστεί πέραν της άνοιξης 2026, η κρίση θα βαθύνει. Τα κόστη των καυσίμων, ήδη το ~27% των εξόδων των αεροπορικών, θα μετακυληθούν περαιτέρω στους επιβάτες με αυξήσεις ναυλώσεων. Ήδη ορισμένες εταιρείες εξετάζουν περιορισμό στόλου και πτήσεων. Ο κίνδυνος είναι ιδιαίτερα έντονος στα φθηνά αεροδρόμια των Βαλκανίων και της κεντρικής Ευρώπης, καθώς και στα ανοιχτά routes (δεν έχουν εναλλακτικές).
• Επάρκεια αποθεμάτων: Μέχρι στιγμής, οι περισσότερες ευρωπαϊκές εταιρείες δηλώνουν αρκετά αποθέματα για μερικές εβδομάδες. Ο Ο’Λίαρυ (Ryanair) και η IB/TAP (π.χ. Σκιάθος) συμφωνούν ότι “θα τα βγάλουν πέρα ως τον Μάιο”, αλλά προειδοποιούν ότι κάθε επιπλέον καθυστέρηση στο άνοιγμα θα «αποκλείσει» πλήρως τα αποθέματα.
• Εμπλοκή του Ιράν στις εξαγωγές: Η κατάσταση επιδεινώνεται από τις ευρωπαϊκές κυρώσεις στο Ιράν: η Ε.Ε. είχε απαγορεύσει τις εισαγωγές ιρανικών υδρογονανθράκων. Συνεπώς η Ευρώπη δεν μπορεί να αντισταθμίσει την έλλειψη από το ίδιο το Ιράν. Αντίθετα, πρέπει να στραφεί σε μακρινότερους προμηθευτές (π.χ. Δυ. Αφρική, με ελάχιστη δυνατότητα άμεσης αύξησης παραγωγής).

Επιπτώσεις σε πτήσεις και επιβάτες

Οι στενότητες καυσίμων ενδέχεται να οδηγήσουν σε μαζικές ακυρώσεις πτήσεων, κυρίως βραχυπρόθεσμα, αν και μεγάλες ζημιές φαίνεται να αποφεύγονται ως τώρα. Ορισμένοι ειδικοί προβλέπουν «διακοπές τουρισμού» το καλοκαίρι του 2026 εάν παραταθεί η κρίση. Το αυξημένο κόστος καυσίμων (μέσο κόστος $4,30/γαλ. στην περίπτωση της Δέλτα τον Ιούνιο) θα μετακυλιστεί σε εισιτήρια: ήδη η Lufthansa και άλλες ανακοινώνουν ότι θα αυξήσουν τις τιμές.

Παράλληλα, οι αεροδρόμιοι εξετάζουν περιορισμούς διανομής, όπως ήδη συνέβη σε τέσσερα αεροδρόμια της Ιταλίας (λόγω απρόοπτης διακοπής προμηθευτή). Τα οικονομικά μεγέθη του κλάδου είναι τεράστια· η αεροπορική συνδεσιμότητα συνεισφέρει €851 δισ. στο ευρωπαϊκό ΑΕΠ ετησίως και στηρίζει 14 εκατ. θέσεις εργασίας. Κατά συνέπεια, οποιαδήποτε διαταραχή θα έχει πολλαπλασιαστές επιπτώσεων σε τουρισμό, εξαγωγές και συνολική ανάπτυξη.

Οι τελευταίες εξελίξεις στην Μέση Ανατολή «δένουν χειροπόδαρα» τις ευρωπαϊκές αεροπορικές εταιρείες. Αν και προς το παρόν δεν καταγράφονται μαζικές ελλείψεις στα ευρωπαϊκά καύσιμα, οι προειδοποιήσεις των φορέων και οι ανοδικές τάσεις τιμών συνηγορούν σε κορύφωση της κρίσης μέσα στις επόμενες εβδομάδες. Η Ευρώπη καλείται να λάβει έκτακτα μέτρα (όπως οι εποχικές στρατηγικές αγορές καυσίμων) ώστε να αποτρέψει καίριο πλήγμα σε πτήσεις και οικονομία. Κεντρικό ερώτημα παραμένει η διάρκεια του πολέμου στο Ιράν: όσα διακυβεύονται στην πτήση χιλιάδων Ευρωπαίων για διακοπές ή δουλειά θα κριθούν σε μεγάλο βαθμό από την επόμενη φάση των γεωπολιτικών εξελίξεων.

Όλες οι σημαντικές και έκτακτες ειδήσεις σήμερα

Γιατί τα παράθυρα στις σχολικές αίθουσες μπαίνουν αριστερά των μαθητών

Πώς να πάρετε έως 36.000€ για ανακαίνιση με επιδότηση 90%

Ακολουθήστε το Alfavita στo Google News Ακολουθήστε το Alfavita στo Viber