Λεωνίδας Βουρλιώτης Ένα από τα μεγαλύτερα αρχαιολογικά αινίγματα του κόσμου αρχίζει να ξεδιαλύνεται χάρη στην τεχνητή νοημοσύνη, η οποία συνέβαλε στην ανακάλυψη εκατοντάδων νέων γεωγλυφικών στην περίφημη έρημο της Νάσκα στο Περού.
Μέσα σε μόλις έξι μήνες, το Ινστιτούτο Nazca του Πανεπιστημίου Yamagata σε συνεργασία με την IBM κατάφερε να διπλασιάσει τον αριθμό των γνωστών "Γραμμών της Νάσκα", εντοπίζοντας 303 νέα σχέδια, τα οποία χρονολογούνται μεταξύ 200 π.Χ. και 650 μ.Χ.
Οι νέες μορφές περιλαμβάνουν αιλουροειδή, πουλιά, ψάρια και αφηρημένα σχήματα, αποκαλύπτοντας την καλλιτεχνική και τελετουργική πολυπλοκότητα ενός αρχαίου πολιτισμού. Όλες οι ανακαλύψεις επαληθεύτηκαν επιτόπου από ειδικούς, εξασφαλίζοντας την επιστημονική ακρίβεια των ευρημάτων.
Από δορυφόρους και drones, σε ιερά μοτίβα
Χάρη στην ανάλυση εικόνων υψηλής ανάλυσης από δορυφόρους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη, η τεχνητή νοημοσύνη μπόρεσε να ανιχνεύσει αχνά ίχνη στο έδαφος που θα ήταν πρακτικά αόρατα με γυμνό μάτι. Πρόκειται για γραμμές μήκους εκατοντάδων μέτρων, οι οποίες είχαν παραμείνει θαμμένες στον χρόνο.
Σύμφωνα με τον καθηγητή Masato Sakai, ορισμένα από τα γεωγλυφικά πιθανότατα χρησιμοποιούνταν σε θρησκευτικές πομπές ή τελετουργίες σύνδεσης με θεότητες και το περιβάλλον. Αυτή η θεωρία ενισχύει προηγούμενες απόψεις για τη συμβολική και αστρονομική σημασία των γραμμών.
Αλλαγή σελίδας για την αρχαιολογία παγκοσμίως
Η αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης δεν περιορίζεται στη Νάσκα. Ήδη εφαρμόζεται για την εντοπισμό αρχαίων ταφικών τύμβων στην Ευρώπη, χαμένων οικισμών κάτω από δασικές εκτάσεις, αλλά και ναυαγίων σε δυσπρόσιτες περιοχές.
Στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, οι αλγόριθμοι εντόπισαν μοτίβα διασποράς αρχαιολογικών ευρημάτων, επιτρέποντας στους ερευνητές να ξεκινήσουν στοχευμένες ανασκαφές με μεγαλύτερη ακρίβεια και ταχύτητα.
Ο Δρ João Fonte περιγράφει τη μέθοδο ως "άλμα στην αποτελεσματικότητα", υποστηρίζοντας πως η δουλειά ετών μπορεί πλέον να ολοκληρώνεται μέσα σε λίγες ημέρες.
Ο άνθρωπος παραμένει απαραίτητος, παρά την πρόοδο
Παρά τις ραγδαίες εξελίξεις, οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η τεχνητή νοημοσύνη δεν υποκαθιστά την ανθρώπινη κρίση. Η Δρ Alexandra Karamitrou υπογραμμίζει ότι τα ευρήματα απαιτούν επιτόπιο έλεγχο, καθώς οι αλγόριθμοι μπορεί να κάνουν λάθη ή να παρερμηνεύσουν τις ενδείξεις.
Ωστόσο, η δυνατότητα γρήγορου και αποδοτικού εντοπισμού δύσκολων ή απειλούμενων τοποθεσιών δίνει στους αρχαιολόγους ένα κρίσιμο πλεονέκτημα στη μάχη για τη διατήρηση της πολιτιστικής κληρονομιάς, πριν αυτή χαθεί για πάντα.
Όλες οι σημαντικές και έκτακτες ειδήσεις σήμερα
Τέλος τα παλιά διπλώματα: Τι αλλάζει για όλους τους οδηγούς
Διορισμοί εκπαιδευτικών 2026: Το ΦΕΚ με τα νέα πτυχία που «ξεκλειδώνουν» 10.000 μόνιμες θέσεις
