Έκκληση προς το Υπουργείο Πολιτισμού για την άμεση εξαίρεση του Επταπυργίου (Γεντί Κουλέ) στη Θεσσαλονίκη από τον κατάλογο των μνημείων που διατίθενται προς εκμίσθωση για ιδιωτικές εκδηλώσεις απηύθυναν 311 ακαδημαϊκοί και ερευνητές από πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα της χώρας. Η δημόσια παρέμβασή τους έρχεται να συνταχθεί με τις ήδη έντονες διαμαρτυρίες τοπικών φορέων, επιστημονικών σωματείων και της τοπικής αυτοδιοίκησης.
Το αίτημα και οι φορείς που αντιδρούν
Οι υπογράφοντες την κοινή δήλωση συντονίζουν τη φωνή τους με τον Σύλλογο Φυλακισθέντων και Εξορισθέντων Αντιστασιακών (ΣΦΕΑ 1967-1974), το Σωματείο Ελλήνων Αρχαιολόγων, τους Δήμους Θεσσαλονίκης και Νεάπολης-Συκεών, καθώς και με εκπαιδευτικούς φορείς.
Όλοι μαζί ζητούν την αφαίρεση του ιστορικού χώρου από την ψηφιακή πλατφόρμα Hellenic Heritage, μέσω της οποίας προσφέρεται η δυνατότητα διεξαγωγής εταιρικών δείπνων, συνεστιάσεων ή άλλων ιδιωτικών εκδηλώσεων.
«Τόπος συλλογικής μνήμης και όχι σκηνικό γαστρονομικής εμπειρίας»
Στο κείμενο της παρέμβασής τους, οι 311 επιστήμονες υπογραμμίζουν την πλήρη ασυμβατότητα της εμπορικής προβολής του μνημείου με τον ιστορικό του χαρακτήρα. Στηλιτεύουν εκφράσεις της προωθητικής καμπάνιας όπως «σκηνικό της δικής σας γαστρονομικής εμπειρίας» ή «Είστε έτοιμοι να γράψετε τη δική σας σελίδα στην ιστορία;», επισημαίνοντας ότι προσβάλλουν τη συλλογική μνήμη.
Παράλληλα, υπενθυμίζουν την πολυεπίπεδη ιστορική διαδρομή του Επταπυργίου:
- Πέραν της βυζαντινής και οθωμανικής περιόδου, το μνημείο ταυτίστηκε με τη λειτουργία των φυλακών του ελληνικού κράτους.
- Αποτελεί διαχρονικό σύμβολο των πολιτικών διώξεων, της Αντίστασης και των αγώνων για τη δημοκρατία, καθώς εκεί φυλακίστηκαν, βασανίστηκαν και εκτελέστηκαν εκατοντάδες αγωνιστές.
- Οι πρόσφατες ανακαλύψεις σκελετών εκτελεσμένων πολιτικών κρατουμένων επανέφεραν στο προσκήνιο τον χαρακτηρισμό του χώρου ως «Βαστίλη της Θεσσαλονίκης», καθιστώντας τον τόπο μαρτυρίου.
Κάλεσμα για διάλογο και ουσιαστική ανάδειξη
Οι ακαδημαϊκοί χαρακτηρίζουν την απόφαση του Υπουργείου Πολιτισμού ως κίνηση υποβάθμισης του εμβληματικού μνημείου που δείχνει έλλειψη σεβασμού προς την ιστορία του.
Καλούν το ΥΠΠΟ να αποσύρει το Επταπύργιο από την πλατφόρμα μισθώσεων και να ξεκινήσει ουσιαστικό διάλογο με τους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης, την ακαδημαϊκή κοινότητα και το Κέντρο Βυζαντινών Ερευνών του ΑΠΘ, με στόχο τη χάραξη μιας πολιτικής προστασίας και ανάδειξης που θα σέβεται τον ιστορικό του χαρακτήρα.
Ολόκληρη η ανακοίνωση των ακαδημαϊκών:
«Όσοι και όσες υπογράφουμε το παρόν κείμενο, διδάσκοντες και διδάσκουσες στα πανεπιστήμια, και ερευνητές και ερευνήτριες στα ερευνητικά κέντρα, της χώρας, δηλώνουμε την αντίθεσή μας στην απόφαση του Υπουργείου Πολιτισμού να εντάξει το Επταπύργιο στον κατάλογο των χώρων που διατίθενται προς μίσθωση για τη διοργάνωση ιδιωτικών εκδηλώσεων μέσω της πλατφόρμας Hellenic Heritage. Η διαφήμιση του μνημείου με όρους όπως “σκηνικό της δικής σας γαστρονομικής εμπειρίας” ή με το ερώτημα “Είστε έτοιμοι να γράψετε τη δική σας σελίδα στην ιστορία;” βρίσκεται σε ευθεία αντίθεση με την ανάγκη ανάδειξης του ως τόπου συλλογικής μνήμης. Έχουμε ήδη δει στην πράξη αντίστοιχες εκδηλώσεις “γαστρονομικής εμπειρίας” σε εμβληματικούς αρχαιολογικούς χώρους: ιδιωτικά εταιρικά δείπνα, γεύματα βαπτίσεων και γάμων, συνεστιάσεις διαφημιστικού χαρακτήρα.
Το Επταπύργιο ή Γεντί Κουλέ αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα ιστορικά μνημεία της Θεσσαλονίκης. Πέρα από τη βυζαντινή και οθωμανική ιστορία του, είναι γνωστό για τη λειτουργία του ως φυλακή του ελληνικού κράτους. Στη συλλογική μνήμη της πόλης μας συνδέεται ιδιαίτερα με τους αγώνες της Αντίστασης και της Αριστεράς, καθώς εκεί φυλακίστηκαν, βασανίστηκαν και εκτελέστηκαν αγωνιστές και αγωνίστριες. Αποτελεί, έτσι, διαχρονικό σύμβολο των διώξεων, αλλά και του αγώνα για την ελευθερία, τη δημοκρατία και την κοινωνική δικαιοσύνη. Οι πρόσφατες ανακαλύψεις σκελετών εκτελεσμένων πολιτικών κρατουμένων επανέφεραν στο προσκήνιο τις μνήμες του χαρακτηρισμού του ως “Βαστίλη της Θεσσαλονίκης”. Το ενδιαφέρον της επιστημονικής κοινότητας και της κοινής γνώμης ανέδειξε εκ νέου την ανάγκη προστασίας και σεβασμού του μνημείου.
Ενώνουμε τη φωνή μας με τον Δήμο Νεάπολης-Συκεών, τον Δήμαρχο Θεσσαλονίκης και τις δημοτικές παρατάξεις του Δήμου Θεσσαλονίκης που έχουν εναντιωθεί στην εν λόγω πρόταση, τους αρχαιολόγους και τους εκπαιδευτικούς, τον Σύνδεσμο Φυλακισθέντων και Εξορισθέντων Αντιστασιακών 1967–1974, καθώς και πλήθος άλλων φορέων που έχουν ήδη εκφράσει τη διαμαρτυρία τους.
Το Υπουργείο Πολιτισμού συνειδητά, χωρίς περίσκεψη και χωρίς αιδώ, δείχνει την υπέρτατη ασέβεια σε όσους και όσες αγωνίστηκαν, φυλακίστηκαν, βασανίστηκαν και εκτελέστηκαν στο Επταπύργιο. Η συγκεκριμένη απόφαση συνιστά κίνηση υποβάθμισης ενός εμβληματικού μνημείου με μακρά και πολυεπίπεδη ιστορική διαδρομή. Καλούμε το Υπουργείο Πολιτισμού να αποσύρει το Επταπύργιο από τον κατάλογο των χώρων που διατίθενται προς μίσθωση για ιδιωτικές εκδηλώσεις και να προχωρήσει σε διάλογο με τους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης της Θεσσαλονίκης, την ακαδημαϊκή και ερευνητική κοινότητα της πόλης, καθώς και με το Κέντρο Βυζαντινών Ερευνών του ΑΠΘ, με στόχο την ουσιαστική ανάδειξη του μνημείου και τον σεβασμό του ως τόπου ιστορικής μνήμης και μαρτυρίου».
