Χρήστος Κάτσικας Υπάρχει μια σιωπηλή πραγματικότητα πίσω από τους αριθμούς της εκπαίδευσης. Δεν αποτυπώνεται σε πίνακες, δεν φαίνεται σε στατιστικές. Είναι οι ζωές χιλιάδων εκπαιδευτικών που βρίσκονται σε μια διαρκή μετακίνηση, σε μια μόνιμη εκκρεμότητα.
Δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι, κυρίως ηλικίας 28 έως 45 ετών –δηλαδή στην πιο κρίσιμη περίοδο για τη συγκρότηση οικογένειας– ζουν για χρόνια εκτός τόπου μόνιμης κατοικίας. Ως αναπληρωτές, μετακινούνται από νησί σε νησί, από χωριό σε πόλη, από σχολείο σε σχολείο. Και αυτή η διαδρομή δεν κρατά λίγο. Κρατά πέντε, οκτώ, ακόμη και δέκα χρόνια.
Και όταν, τελικά, έρχεται ο διορισμός, η ανακούφιση αποδεικνύεται μερική.
Μια ζωή με βαλίτσες
Η ζωή του αναπληρωτή εκπαιδευτικού είναι μια ζωή με βαλίτσες. Κάθε Σεπτέμβρης σημαίνει νέα αρχή – όχι με την έννοια της ευκαιρίας, αλλά της αναγκαστικής προσαρμογής.
Νέα πόλη, νέο σπίτι, νέοι άνθρωποι, νέα δεδομένα. Και όλα αυτά μέσα σε λίγες ημέρες. Χωρίς χρόνο, χωρίς σταθερότητα, χωρίς προοπτική.
Πώς χτίζεις μια σχέση όταν δεν ξέρεις αν θα είσαι εκεί τον επόμενο χρόνο;
Πώς δημιουργείς οικογένεια όταν η ζωή σου είναι διαρκώς προσωρινή;
Η ηλικία που δεν περιμένει
Η περίοδος 28 – 45 ετών είναι εκείνη που οι περισσότεροι άνθρωποι σχεδιάζουν τη ζωή τους. Δημιουργούν οικογένεια, κάνουν παιδιά, χτίζουν σταθερές.
Για τους εκπαιδευτικούς, όμως, αυτή η περίοδος μετατρέπεται σε μια μακρά αναμονή.
Αναμονή για διορισμό. Αναμονή για μετάθεση. Αναμονή για μια ζωή που θα μπορέσει να σταθεροποιηθεί.
Και ο χρόνος περνά. Δεν είναι λίγοι εκείνοι που αναβάλλουν τη δημιουργία οικογένειας. Άλλοι προσπαθούν να διατηρήσουν σχέσεις εξ αποστάσεως. Άλλοι ζουν ουσιαστικά «διπλές ζωές», με έναν σύντροφο σε άλλη πόλη, με παιδιά που βλέπουν τα Σαββατοκύριακα.
Ο διορισμός που δεν λύνει το πρόβλημα
Θεωρητικά, ο διορισμός θα έπρεπε να σηματοδοτεί το τέλος αυτής της περιπλάνησης. Στην πράξη, όμως, συχνά ανοίγει έναν νέο κύκλο δυσκολιών.
Οι νεοδιόριστοι τοποθετούνται σε περιοχές μακριά από τον τόπο κατοικίας τους, χωρίς δυνατότητα άμεσης επιστροφής. Και με μισθούς που δεν επιτρέπουν ούτε στοιχειώδη αξιοπρεπή διαβίωση.
Ενοίκια που απορροφούν το μεγαλύτερο μέρος του εισοδήματος. Μετακινήσεις. Διπλά νοικοκυριά. Έξοδα που δεν βγαίνουν.
Η σταθερότητα που υποτίθεται ότι φέρνει ο διορισμός μετατρέπεται σε οικονομική πίεση.
Η οικογένεια ως «πολυτέλεια»
Σε αυτές τις συνθήκες, η οικογενειακή ζωή μοιάζει σχεδόν με πολυτέλεια.
Δεν είναι μόνο το οικονομικό. Είναι και το συναισθηματικό βάρος. Η απουσία, η απόσταση, η αδυναμία καθημερινής παρουσίας.
Ένας γονιός που λείπει. Ένα παιδί που μεγαλώνει με «επισκέψεις». Ένα ζευγάρι που προσπαθεί να κρατήσει μια σχέση μέσα από οθόνες και μετακινήσεις.
Και όλα αυτά, όχι ως επιλογή. Ως αναγκαστική συνθήκη.
Ένα σύστημα που αγνοεί την ανθρώπινη διάσταση
Η εκπαίδευση αντιμετωπίζει τους εκπαιδευτικούς ως «λειτουργικές μονάδες» που πρέπει να καλύψουν κενά. Όμως πίσω από αυτές τις μονάδες υπάρχουν άνθρωποι.
Με ανάγκες. Με σχέσεις. Με όρια.
Η συνεχής μετακίνηση, η απουσία σταθερότητας, η οικονομική πίεση δεν είναι απλώς «δυσκολίες του επαγγέλματος». Είναι παράγοντες που διαμορφώνουν ζωές. Και συχνά, τις αποδομούν.
Το τίμημα δεν είναι μόνο προσωπικό
Το πρόβλημα δεν αφορά μόνο τους ίδιους τους εκπαιδευτικούς. Αφορά και το σχολείο.
Γιατί ένας άνθρωπος που ζει σε συνθήκες αβεβαιότητας, που παλεύει να ισορροπήσει οικονομικά και προσωπικά, δύσκολα μπορεί να δώσει το καλύτερο του εαυτό.
Η εκπαίδευση απαιτεί παρουσία, ενέργεια, συναισθηματική επένδυση. Και αυτά δεν είναι ανεξάρτητα από τη ζωή του εκπαιδευτικού.
Μια αδικία που γίνεται κανονικότητα
Το πιο ανησυχητικό είναι ότι αυτή η κατάσταση έχει αρχίσει να θεωρείται «φυσιολογική».
Ότι έτσι είναι το επάγγελμα. Ότι «όλοι πέρασαν από εκεί». Ότι πρέπει να το αποδεχτείς.
Αλλά δεν είναι φυσιολογικό. Δεν μπορεί ένας ολόκληρος κλάδος να ζει για χρόνια χωρίς σταθερότητα. Δεν μπορεί η δημιουργία οικογένειας να γίνεται αντικείμενο διαπραγμάτευσης με τις υπηρεσιακές ανάγκες.
Το αυτονόητο που λείπει
Οι εκπαιδευτικοί δεν ζητούν προνόμια. Ζητούν το αυτονόητο: να μπορούν να ζήσουν.
Να έχουν έναν τόπο. Να μπορούν να σχεδιάσουν. Να μην χρειάζεται να διαλέξουν ανάμεσα στη δουλειά τους και στην οικογένειά τους.
Γιατί στο τέλος της ημέρας, η εκπαίδευση δεν είναι μόνο σύστημα. Είναι άνθρωποι.
Και όταν αυτοί οι άνθρωποι δεν μπορούν να φτιάξουν τη δική τους ζωή, τότε κάτι βαθιά άδικο συμβαίνει.
Και αυτό δεν μπορεί να συνεχιστεί σαν να είναι φυσιολογικό.
Όλες οι σημαντικές και έκτακτες ειδήσεις σήμερα
Voucher 750€: Βγήκε το Μητρώο Ωφελουμένων - Μάθετε αν είστε μέσα και ξεκινήστε
Αλλαγή νόμου: ΝΕΑ εξ αποστάσεως Πιστοποίηση Η/Υ για Προσλήψεις Εκπαιδευτικών
