«Μη ξεχνάς ποτέ το παρελθόν. Μπορεί να το ξαναχρειαστείς στο μέλλον», έγραψε ένας σύγχρονος συγγραφέας (Μάλκολμ Μπράντμπερι, 1932 - 2000). Και η αλήθεια της παραπάνω φράσης, ειδικά αν είσαι εκπαιδευτικός, σε κάνει να ψάχνεις τρόπους, να «αναστήσεις» αυτό το παρελθόν, να το κάνεις ελκυστικό στην νέα γενιά για να θελήσει να το γνωρίσει, να το νιώσει και να το κάνει δικό της. Άλλωστε είναι η δική της κληρονομιά, το δικό της κεφάλαιο για να πορευτεί στο μέλλον αντλώντας κάποια διδάγματα από το χτες ή έστω παραδείγματα προς μίμηση ή προς αποφυγή στην προσωπική της δράση και πορεία. Και ίσως δεν υπάρχει καλύτερος – ή έστω αποτελεσματικότερος- τρόπος για να αναστήσει και να αναπαραστήσει κάποιος το ιστορικό παρελθόν από την τέχνη του κινηματογράφου. Ως ανθρώπινο δημιούργημα βέβαια ο κινηματογράφος δεν διεκδικεί την απόλυτη ακρίβεια και πιστότητα αλλά σίγουρα εγγυάται μια «μαγεία», μια αμεσότητα και μια παραστατικότητα μπροστά στην οποία δύσκολα κάποιος θα κλείσει τα μάτια αναζητώντας την «διασκέδαση» σε μια μικρότερη οθόνη που στενεύει τον ορίζοντα της γνώσης και της φαντασίας.
Η ταινία, λοιπόν, «Καποδίστριας» του Γιάννη Σμαραγδή μπορεί να προσφέρει μια τέτοια ευκαιρία για εμπειρική βίωση του ιστορικού παρελθόντος έστω και από την πλευρά του θεατή και όχι του ιστορικού ερευνητή, έστω και από την πλατεία μιας κινηματογραφικής αίθουσας και όχι από τα γραφεία ενός σπουδαστηρίου ή τις εκθέσεις ενός μουσείου. Σίγουρα όμως μπορεί να μετατραπεί και σε μια ευκαιρία για δραπέτευση από την ρουτίνα της σχολικής καθημερινότητας, την πίεση του ωρολογίου προγράμματος, την πληθώρα των καθηκόντων και των υποχρεώσεων που συνεπάγεται είτε η θέση είτε του μαθητή είτε η θέση του καθηγητή.
Με αυτό το σκεπτικό η επίσκεψη του σχολείου μας στον παρακείμενο δημοτικό κινηματογράφο αποτέλεσε για άλλους μια ευκαιρία για αναδίφηση στην γνώση και στην ιστορία και για άλλους μια απλή και τυπική διέξοδο από τον περιορισμένο χώρο της τάξης και του σχολείου. Και ανάλογα με το πώς έβλεπε κανείς την παραπάνω επίσκεψη διαμόρφωνε και την συμπεριφορά του στην κινηματογραφική αίθουσα, η οποία κυμαινόταν από την αδιαφορία και την «χλιαρή» θέαση μέχρι την «μέθεξη» στην δράση και τον αγώνα του πρώτου Κυβερνήτη της Ελλάδας να συμβιβάσει τα διεστώτα στην μοναρχική Ευρώπη και να μονιάσει τα αδιάλλακτα πνεύματα σε μια χώρα που έκανε τα πρώτα βήματά της στην ελευθερία, την έννομη συγκρότηση και την ανεξαρτησία.
Οι παραπάνω συμπεριφορές, βέβαια, θεωρούνταν λίγο πολύ αναμενόμενες για όποιον γνωρίζει την ψυχολογία και τον τρόπο σκέψης των παιδιών. Είναι γενικώς αποδεκτό ότι δεν αρέσουν όλα σε όλους ούτε μπορεί να επιβληθεί σε όλους ένας ενιαίος τρόπος σκέψης και εκτίμησης των πραγμάτων και των γεγονότων. Ωστόσο η έκπληξη βρισκόταν στο τέλος της ταινίας, στο τέλος της κινηματογραφικής ιστορίας και περιπέτειας, όταν το χειροκρότημα των παιδιών έσεισε την αίθουσα, και τα δάκρυα στα μάτια των μαθητών έγιναν αντιληπτά μόλις το τεχνητό φως διέλυσε το σκοτάδι της κινηματογραφικής αίθουσας. Και αυτά τα «δάκρυα» έφεραν «βροχή» ερωτήσεων για τον πρώτο Κυβερνήτη στον δρόμο της επιστροφής καθηγητών και μαθητών προς το σχολείο. Άλλοι μαθητές ρωτούσαν με απλή περιέργεια, άλλοι με αγανάκτηση, άλλοι με θαυμασμό.
Το «φως» που εξέπεμψε η προσωπικότητα του κινηματογραφικού Καποδίστρια διέλυσε έστω και για λίγο τα νέφη της αδιαφορίας, η ταινία αποτέλεσε ένα ζωντανό μάθημα για την ιστορία, για την αδικία αλλά και για την εντιμότητα, για την αχαριστία αλλά και για την αγωνιστικότητα, για τον εγωισμό που σκοτώνει αλλά και για την αγάπη για την πατρίδα και το κοινό καλό που στέκει τελικά πάνω από κάθε μικρόψυχη αντιδικία και διχόνοια.
Εν κατακλείδι ο κινηματογραφικός «Καποδίστριας» ανέστησε το παρελθόν, το έφερε στο παρόν, και μαζί έφερε δάκρυα στα μάτια των μαθητών. Γιατί οι νεανικές ψυχές μπορούν ακόμα και συγκινούνται από την θυσία ανθρώπων που νοιάζονται για τον «άλλον» και ας έχουν ζήσει σε άλλη εποχή, δονούνται ακόμα από τον αγώνα ανθρώπων που δεν εγκατέλειψαν και στις πιο οριακές στιγμές την καλοσύνη τους, τα όνειρα και την εντιμότητά τους. Ο «Καποδίστριας» τελείωσε αλλά άφησε τελικά ένα «μάθημα» σε όλους μας.
*Φιλόλογος
Όλες οι σημαντικές και έκτακτες ειδήσεις σήμερα
Voucher 750 ευρώ σε εργαζόμενους του ιδιωτικού τομέα - Ανοίγουν οι αιτήσεις
