Σε δημόσια διαβούλευση τέθηκε από το υπουργείο Εσωτερικών ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης, ένα εκτεταμένο νομοθετικό πλαίσιο που επιχειρεί να συγκεντρώσει και να ενοποιήσει τη διάσπαρτη νομοθεσία για τη λειτουργία δήμων και περιφερειών. Παράλληλα, εισάγει σημαντικές αλλαγές στο εκλογικό σύστημα της αυτοδιοίκησης, με κυριότερη την κατάργηση της δεύτερης Κυριακής στις δημοτικές και περιφερειακές εκλογές.
Με βάση το νέο μοντέλο, οι αυτοδιοικητικές εκλογές θα διεξάγονται πλέον σε έναν μόνο γύρο, την τελευταία Κυριακή του Νοεμβρίου, ενώ η θητεία δημάρχων, περιφερειαρχών και συμβούλων θα είναι πενταετής.
Κεντρικό στοιχείο της μεταρρύθμισης αποτελεί η εισαγωγή της λεγόμενης «εναλλακτικής ψήφου». Οι πολίτες θα επιλέγουν κανονικά τον συνδυασμό της προτίμησής τους, ωστόσο στο ψηφοδέλτιο θα αναγράφονται και οι υπόλοιποι συνδυασμοί, ώστε ο εκλογέας να μπορεί – εφόσον το επιθυμεί – να δηλώνει και δεύτερη προτίμηση.
Το σύστημα αυτό ενεργοποιείται στην περίπτωση που κανένας συνδυασμός δεν καταφέρει να ξεπεράσει το όριο εκλογής από την πρώτη καταμέτρηση. Για να εκλεγεί δήμαρχος ή περιφερειάρχης από τον πρώτο γύρο, ο συνδυασμός θα πρέπει να συγκεντρώσει ποσοστό άνω του 42% συν μία ψήφο επί των έγκυρων ψηφοδελτίων.
Εάν κανείς δεν πετύχει το απαιτούμενο ποσοστό, τότε ενεργοποιείται δεύτερο στάδιο καταμέτρησης. Σε αυτό θα συμμετέχουν οι δύο επικρατέστεροι συνδυασμοί και θα προστεθούν οι «εναλλακτικές» ψήφοι που έλαβαν από ψηφοδέλτια άλλων παρατάξεων που αποκλείστηκαν από τη συνέχεια της διαδικασίας. Ο συνδυασμός που θα συγκεντρώσει την πλειοψηφία στο δεύτερο αυτό στάδιο ανακηρύσσεται νικητής, χωρίς να χρειαστεί νέα εκλογική αναμέτρηση την επόμενη Κυριακή.
Το υπουργείο Εσωτερικών υποστηρίζει ότι η αλλαγή αυτή αποσκοπεί στη μείωση της εκλογικής κόπωσης, στην ενίσχυση της συμμετοχής και στην αποφυγή του αυξημένου κόστους που συνεπάγεται η διεξαγωγή δεύτερου γύρου.
Το νομοσχέδιο προβλέπει ακόμη τη δυνατότητα ηλεκτρονικής ψηφοφορίας σε ειδικά εκλογικά κέντρα, παρουσία δικαστικού αντιπροσώπου. Σύμφωνα με την κυβέρνηση, στόχος είναι να διευκολυνθεί η συμμετοχή των πολιτών και να ενισχυθεί η νομιμοποίηση των αιρετών αρχών μέσω σύγχρονων ψηφιακών εργαλείων.
Ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης αποτελείται συνολικά από έξι βιβλία και καλύπτει το σύνολο της λειτουργίας δήμων και περιφερειών: από την εκλογική διαδικασία και την οργανωτική δομή μέχρι την οικονομική διαχείριση, τον έλεγχο νομιμότητας και τις αρμοδιότητες των αιρετών οργάνων.
Μεταξύ των βασικών αλλαγών που προωθούνται περιλαμβάνονται η αποσαφήνιση αρμοδιοτήτων μεταξύ διαφορετικών επιπέδων διοίκησης, η ενίσχυση της διαφάνειας και της λογοδοσίας, η αναμόρφωση του οικονομικού πλαισίου λειτουργίας των ΟΤΑ, καθώς και η δημιουργία ενιαίου πλαισίου λειτουργίας για τις Περιφέρειες, οι οποίες μέχρι σήμερα λειτουργούσαν με πολυδιάσπαρτες διατάξεις.
Παράλληλα, θεσμοθετείται η δυνατότητα διεξαγωγής συμβουλευτικών δημοτικών δημοψηφισμάτων με ηλεκτρονική ψηφοφορία, ενώ προβλέπεται και αναβάθμιση των συμβουλίων νέων μέσω νέων ψηφιακών διαδικασιών συμμετοχής.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στον ψηφιακό μετασχηματισμό της αυτοδιοίκησης, καθώς ο νέος Κώδικας προβλέπει την ανάπτυξη ηλεκτρονικών εφαρμογών για την εξυπηρέτηση των πολιτών και τη διευκόλυνση της συμμετοχής τους στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων.
Σύμφωνα με το υπουργείο Εσωτερικών, ο στόχος της μεταρρύθμισης είναι να δημιουργηθεί ένα πιο σαφές, λειτουργικό και σύγχρονο πλαίσιο διοίκησης για την τοπική αυτοδιοίκηση, περιορίζοντας τις αλληλοεπικαλύψεις αρμοδιοτήτων και ενισχύοντας την αποτελεσματικότητα των δήμων και των περιφερειών.
Όλες οι σημαντικές ειδήσεις
Προσλήψεις εκπαιδευτικών – ΟΠΣΥΔ: Τα 6 βήματα για σωστά δικαιολογητικά και φάκελο
Πανελλήνιες 2026: Το έγγραφο «κλειδί» για την είσοδο στα εξεταστικά κέντρα
Προκηρύξεις εκπαιδευτικών 2026: Πώς θα δεις πρώτος τους πίνακες μέσω google
Νίκος Μακρής