Νίκος Μακρής Υπήρξαν εποχές που οι αλλαγές στην εκπαίδευση μετριούνταν σε δεκαετίες. Αναλυτικά προγράμματα, εξεταστικά συστήματα, διδακτικές πρακτικές εξελίσσονταν αργά, σχεδόν τελετουργικά. Σήμερα, αυτή η βεβαιότητα έχει καταρρεύσει. Η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν χτυπά απλώς την πόρτα του σχολείου και του Πανεπιστημίου· έχει ήδη μπει μέσα και αναδιατάσσει τα έπιπλα.
Δεν πρόκειται για μια ακόμη τεχνολογική καινοτομία. Πρόκειται για μια μετατόπιση τόσο βαθιά, που ακόμη και οι ίδιοι οι θεσμικοί πρωταγωνιστές της εκπαίδευσης παραδέχονται πως δεν μπορούν να την προβλέψουν.
Το θέμα απασχόλησε τις εργασίες της Ολομέλειας των πρυτάνεων και αντιπρυτάνεων των ελληνικών πανεπιστημίων
Ο πρύτανης του Πανεπιστημίου Πειραιώς, Μιχάλης Σφακιανάκης, το έθεσε ωμά: «Η Τεχνητή Νοημοσύνη θα αλλάξει όλον τον χάρτη της εκπαίδευσης».
Και δεν μιλά θεωρητικά. Θέτει στο επίκεντρο το πιο ευαίσθητο σημείο του συστήματος: την αξιολόγηση, τις εξετάσεις, τις διατριβές. Όταν πλέον δεν είναι σαφές αν ένα κείμενο είναι προϊόν ανθρώπινης σκέψης ή αλγοριθμικής επεξεργασίας, το πρόβλημα δεν είναι τεχνικό. Είναι παιδαγωγικό, θεσμικό και βαθιά πολιτικό.
Για πρώτη φορά, η εκπαίδευση καλείται να επανασχεδιάσει τον εαυτό της από την αρχή: από το νηπιαγωγείο έως το Πανεπιστήμιο. Όχι να «ενσωματώσει» απλώς την ΤΝ, αλλά να αποφασίσει τι θεωρεί γνώση, τι θεωρεί μάθηση και πώς αξιολογεί τη σκέψη σε έναν κόσμο όπου η απάντηση είναι πάντα ένα prompt μακριά.
Η παραδοχή του πρύτανη του Πανεπιστημίου Αιγαίου, Δημήτρη Παπαγεωργίου, ήταν ίσως ακόμη πιο αποκαλυπτική:
«Δεν γνωρίζουμε καν πώς θα είναι η εκπαιδευτική διαδικασία τα επόμενα τρία ή πέντε χρόνια. Ούτε καν εγώ δεν μπορώ να το φανταστώ».
«Η χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης στα πανεπιστήμια, είναι ένα από τα βασικά θέματα που μας απασχολούν», δήλωσε ο πρύτανης του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας και πρόεδρος της Συνόδου των Πρυτάνεων, Χαράλαμπος Μπιλλίνης.
Όταν άνθρωποι που βρίσκονται στην κορυφή του ακαδημαϊκού συστήματος δηλώνουν αδυναμία πρόβλεψης, γίνεται σαφές ότι δεν βρισκόμαστε μπροστά σε μια απλή μεταρρύθμιση, αλλά σε μια ιστορική καμπή.
Η Τεχνητή Νοημοσύνη καταργεί σιωπηλά σταθερές που θεωρούσαμε αυτονόητες: το κοινό θέμα εξέτασης, τη γραπτή εργασία ως απόδειξη γνώσης, ακόμη και το ίδιο το «διάβασμα» ως ατομική διαδικασία. Το μάθημα γίνεται προσωποποιημένο, συνεχές, αόρατα επιτηρούμενο. Η αξιολόγηση δεν έρχεται στο τέλος· συμβαίνει διαρκώς.
Κι εδώ γεννιέται το κρίσιμο ερώτημα: θα αλλάξει το σχολείο για να μορφώνει ανθρώπους ή για να διαχειρίζεται δεδομένα;
Υπάρχει, βέβαια, και η άλλη πλευρά. Η ΤΝ μπορεί να στηρίξει μαθητές που δυσκολεύονται, να μειώσει ανισότητες, να απελευθερώσει τον εκπαιδευτικό από μηχανικές εργασίες και να του επιστρέψει τον ρόλο του παιδαγωγού. Μπορεί να γίνει μοχλός ενδυνάμωσης, όχι αντικατάστασης.
Όμως αυτό δεν είναι τεχνολογική απόφαση. Είναι αξιακή επιλογή.
Γιατί αν κάτι γίνεται πλέον ξεκάθαρο, είναι ότι το ερώτημα δεν είναι αν η Τεχνητή Νοημοσύνη θα αλλάξει την εκπαίδευση. Αυτό έχει ήδη συμβεί. Το ερώτημα είναι αν, μέσα σε πέντε χρόνια, θα έχουμε προλάβει να αλλάξουμε κι εμείς μαζί της — με επίγνωση, μέτρο και παιδαγωγική πυξίδα.
Και ίσως αυτό να είναι το πιο δύσκολο μάθημα απ’ όλα.
Όλες οι σημαντικές και έκτακτες ειδήσεις σήμερα
Voucher 750 ευρώ σε εργαζόμενους του ιδιωτικού τομέα - Ανοίγουν οι αιτήσεις
