Κοκκινάκη Υπατία Οι στρατιωτικές δαπάνες στον πλανήτη έφτασαν τα 2,88 τρισεκατομμύρια δολάρια το 2025, σημειώνοντας αύξηση 2,9% σε σχέση με το 2024, σύμφωνα με την τελευταία έκθεση του Διεθνούς Ινστιτούτου Ερευνών για την Ειρήνη της Στοκχόλμης (SIPRI). Για να το θέσουμε σε ανθρώπινη κλίμακα, αυτό σημαίνει ότι κάθε κάτοικος της Γης «καταναλώνει» περίπου 350 δολάρια σε στρατιωτικές δαπάνες.
Το Al Jazeera επισημαίνει πως η αύξηση αυτή αντικατοπτρίζει όχι μόνο την ενίσχυση των στρατιωτικών προϋπολογισμών, αλλά και την επέκταση του εμπορίου όπλων, την υπερβολική δαπάνη ορισμένων χωρών και την αναλογία των δαπανών αυτών σε σχέση με την υγεία και την εκπαίδευση.
ΗΠΑ και Κίνα συνεχίζουν να κυριαρχούν
Οι πέντε χώρες με τις μεγαλύτερες στρατιωτικές δαπάνες το 2025 ήταν:
- Ηνωμένες Πολιτείες: 954 δισ. δολάρια
- Κίνα: 336 δισ. δολάρια
- Ρωσία: 190 δισ. δολάρια
- Γερμανία: 114 δισ. δολάρια
- Ινδία: 92 δισ. δολάρια
Μαζί, αυτές οι χώρες αντιπροσωπεύουν το 58% των παγκόσμιων δαπανών. Οι ΗΠΑ παραμένουν μακράν οι μεγαλύτεροι στρατιωτικοί δαπανητές, με ποσά μεγαλύτερα από τα συνολικά έξι επόμενα κράτη, και έχουν ξοδέψει από το 1949 53,5 τρισεκατομμύρια δολάρια, ήτοι πάνω από το μισό του παγκόσμιου συνόλου που ξεπερνά τα 100 τρισεκατομμύρια δολάρια.
Ιστορική τάση των στρατιωτικών δαπανών
Οι στρατιωτικές δαπάνες ακολούθησαν ιστορικά «κύματα»: άνοδος σε περιόδους πολέμου και πτώση σε πιο ειρηνικές φάσεις. Μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, η ένταση του Πολέμου της Κορέας αύξησε τις δαπάνες από 284 δισ. δολάρια το 1950 σε 788 δισ. δολάρια το 1953. Στη συνέχεια υπήρξε σταθεροποίηση, αλλά οι δαπάνες ξεπέρασαν το 1 τρισεκατομμύριο δολάρια στα τέλη της δεκαετίας του 1960 λόγω του Πολέμου του Βιετνάμ και του Ψυχρού Πολέμου.
Μετά τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου 2001 και τους πολέμους σε Αφγανιστάν και Ιράκ, οι παγκόσμιες δαπάνες ξεπέρασαν τα 2 τρισεκατομμύρια δολάρια το 2009. Την τελευταία δεκαετία, η Ρωσία και η προσάρτηση της Κριμαίας το 2014 οδήγησαν σε αύξηση των δαπανών της Ευρώπης, με την Ανατολική Ευρώπη να διπλασιάζει σχεδόν τα ποσά της.
Το 2025, οι δαπάνες έφτασαν τα 2,88 τρισεκατομμύρια δολάρια, καταγράφοντας αύξηση 41% από το 2016.
Ποια κράτη ξοδεύουν περισσότερο ανά κάτοικο;
Οι δαπάνες ανά κάτοικο ποικίλλουν σημαντικά:
- Κατάρ: 5.428 δολάρια (αύξηση 340% από το 2006)
- Ισραήλ: 5.108 δολάρια (αύξηση 276%)
- Νορβηγία: 3.040 δολάρια (αύξηση 181%)
Η Ουκρανία εμφανίζει τη μεγαλύτερη ποσοστιαία αύξηση, 3.387%, από 63 δολάρια το 2006 σε 2.197 δολάρια το 2025, λόγω της συνεχιζόμενης σύγκρουσης με τη Ρωσία.
Παγκόσμιο εμπόριο όπλων
Το 2016-2025, οι εξαγωγές όπλων ανήλθαν σε 295 δισ. δολάρια. Οι ΗΠΑ κυριαρχούν, αντιπροσωπεύοντας το 39% του παγκόσμιου εμπορίου όπλων, ενώ οι μεγαλύτεροι ανταγωνιστές είναι η Ρωσία (13%), η Γαλλία (9,3%), η Κίνα (5,5%) και η Γερμανία (5,5%).
Στρατιωτικές δαπάνες vs. υγεία και εκπαίδευση
Σε 137 χώρες που ανέλυσε το Al Jazeera:
- 114 χώρες δαπανούν περισσότερο για την υγειονομική περίθαλψη
- 14 χώρες για την εκπαίδευση
- 9 χώρες για τον στρατό
Η νέα εποχή της στρατιωτικοποίησης
Ο σύγχρονος στρατός δεν περιορίζεται πια σε άρματα μάχης και αεροπορική ισχύ. Η τεχνητή νοημοσύνη, τα drones και ο κυβερνοπόλεμος έχουν αναβαθμίσει την πολεμική τεχνολογία. Οι ΗΠΑ επενδύουν σε συστήματα τεχνητής νοημοσύνης, όπως η σύμβαση ύψους 200 εκατ. δολαρίων με την OpenAI, ενώ πλατφόρμες όπως η Palantir χρησιμοποιούνται για στόχευση και επιτήρηση από κράτη όπως το Ισραήλ.
Όλες οι σημαντικές ειδήσεις
Προκηρύξεις εκπαιδευτικών 2026: Πώς θα δεις πρώτος τους πίνακες μέσω google
