Η πολιτική σταθερότητα έχει μετατραπεί στο «άγιο δισκοπότηρο» κυβερνητικών στελεχών και συστημικών αναλυτών. Η επίκληση του φόβου περί αστάθειας υποτίθεται ότι μεταφράζεται αυτόματα στο βασικό επιχείρημα για την στήριξη της σημερινής κυβέρνησης.
Μάλιστα κάθε αντικυβερνητική κοινωνική διεκδίκηση εμφανίζεται ως πράξη που υποτιμά αυτό το «υπέρτατο αγαθό», ως πράξη που δεν στοχάζεται με όρους πολιτικούς, αλλά με όρους συναισθηματικούς. Απουσιάζει όμως σχεδόν καθολικά από τον δημόσιο διάλογο μια συνολικότερη συζήτηση για το ποιες είναι ρίζες αυτής της κατάστασης, ποιες είναι οι ρίζες του θυμού και της απογοήτευσης.
Τα πραγματικά δεδομένα όμως είναι μπροστά μας και μπορούν να μας δώσουν απαντήσεις τόσο για τις ρίζες του σημερινού κοινωνικού αδιεξόδου όσο και για πιθανές πολιτικές εναλλακτικές. Ας ξεκινήσουμε από την μεγάλη εικόνα: η ελληνική οικονομία σήμερα εκφράζει μια ισχυρή δυναμική ως προς το σκέλος της κερδοφορίας και ταυτόχρονα βρίσκεται στον πάτο ως προς το σκέλος των μισθών. Ας εξετάσουμε το αποτύπωμα που αφήνουν στο ΑΕΠ τα εισοδήματα από εργασία και τα κέρδη.
- Για να βρισκόταν η ελληνική οικονομία στον μέσο όρο της Ε.Ε. τα εισοδήματα από εργασία θα έπρεπε να είναι αυξημένα κατά 31 δις, ενώ τα κέρδη θα έπρεπε να μειωθούν κατά 22 δις (με βάση τα στοιχεία του 2024). Αναφερόμαστε δηλαδή σε μεταβολές που θα συντελούσαν στην εναρμόνιση με τον μέσο όρο της Ε.Ε. και όχι κάποιον φιλόδοξο στόχο κοινωνικού μετασχηματισμού. Η τάση αυτή χειροτερεύει αφού το 2019 τα κέρδη ξεπερνούσαν το μερίδιο των μισθών κατά 21,3 δις ενώ αυτή η διαφορά το 24 έφτασε τα 36,1 δις.
Έχουμε να κάνουμε δηλαδή με πολιτικές που μετατρέπουν την Ελλάδα σε μία χώρα υπόδειγμα για τις ελίτ του χρήματος, την ίδια στιγμή που οι λογαριασμοί βγαίνουν με δυσκολία για τους πολλούς. Αυτό συντελείτε μέσα από μια διαδικασία βίαιης αναδιανομής.
Ο παραπάνω ισχυρισμός επιβεβαιώνεται από πλήθος στοιχείων:
- Ο μισθός σε μονάδες αγοραστικής δύναμης βρίσκεται στην τελευταία θέση της ΕΕ
- Αυτή την στιγμή 7/10 μισθωτούς αμείβονται με λιγότερα από 1.000 καθαρά.
Η μείωση της ανεργίας για την οποία πανηγυρίζει η κυβέρνηση δεν μπορούν να σπάσουν την εικόνα ενός μοντέλου φθηνής ανάπτυξης και μιας νέας γενιάς εργαζόμενων φτωχών. Κεντρικό ρόλο σε αυτά τα αποτελέσματα συντελεί η διάλυση του εργατικού δικαίου και η απουσία συλλογικών διαπραγματεύσεων. Την στιγμή που στην ΕΕ το 60% των εργαζομένων καλύπτονται από συλλογική σύμβαση εργασίας, στην Ελλάδα αυτό το ποσοστό κινείται στο 25%. Είναι προφανές ότι δεν αναφερόμαστε σε κάποια αστοχία αλλά σε συνειδητή πολιτική επιλογή.
Η κατάσταση γίνεται ακόμα πιο ασφυκτική αν δούμε τα αποτελέσματα που επιφέρουν στο εισόδημα η κρίση του κόστους ζωής πχ στο στεγαστικό, στην ενέργεια και στην υγεία:
- Σχεδόν 1/3 (28,9%) δαπανά άνω του 40% του διαθέσιμου εισοδήματος για κόστος στέγασης. Ο Ευρωπαϊκός μέσος όρος είναι στο 8,2%.
- Από το 19 μέχρι σήμερα η τεράστια πλειοψηφία έχει δει αυξήσεις στο ρεύμα από 50% έως 120%.
- Οι ακάλυπτες υγειονομικές ανάγκες βρίσκονται στο 13%, με τον Ευρωπαϊκό μέσο όρο στο 3.6%.
Την ίδια στιγμή όμως τα παραπάνω στοιχεία έχουν και την άλλη όψη, αυτή των κερδών, της συσσώρευσης και της λεηλασίας. Η έκρηξη της Golden Visa και του Airbnb μετατρέπει τα ενοίκια σε απλησίαστα. Μόνο στον Δήμο Αθηναίων υπάρχουν 16.000 διαθέσιμα διαμερίσματα σε πλατφόρμες βραχυχρόνιας μίσθωσης, με την πλειοψηφία αυτών να ανήκει σε νομικά πρόσωπα ή σε φυσικά πρόσωπα που έχουν πάνω από 3 καταχωρήσεις. Μία μόνο εταιρία έχει σχεδόν 600 ακίνητα στον Δήμο Αθηναίων. Ταυτόχρονα τράπεζες, servicers και funds δρουν εντελώς ανεξέλεγκτα ενώ ο εξωδικαστικός μηχανισμός ουσιαστικά έχει καταρρεύσει από το 50% των ρυθμίσεων κοκκινίζει εντός τριμήνου.
Δεν είναι απλά αστάθεια, είναι κρίση ηγεμονίας
Η ΝΔ αυτή την στιγμή παραμένει κυρίαρχη αλλά σε καμία περίπτωση ηγεμονική. Η κυριαρχία της ορίζεται πρωτίστως από την αδυναμία άρθρωσης με όρους μαζικούς και πειστικούς ενός εναλλακτικού σχεδίου. Η αναφορά όμως σε κρίση ηγεμονίας σε καμία περίπτωση δεν σημαίνει νομοτελειακά κατάρρευση και ακύρωση των σημερινών πολιτικών. Μπορεί να σημαίνει μετασχηματισμό και ανασύνθεση εντός του κυριάρχου οικονομικού και πολιτικού πλαισίου. Αν συνυπολογίσουμε και την στροφή της Ευρώπης στην πολεμική οικονομία και την όξυνση των εντάσεων και της επιθετικότητας των ΗΠΑ, το μόνο σίγουρό είναι ότι μπαίνουμε σε μία χρονιά με κυριαρχία των αστάθμητων παραγόντων.
Πιστεύω όμως ότι την σημερινή συγκυρία την διατρέχει και ένα «παράδοξο» στοιχείο: παρά τον ιδιαίτερα αρνητικό συσχετισμό για τις δυνάμεις της εργασίας και την Αριστερά, η εμφάνιση ενός πραγματικά εναλλακτικού προγράμματος με όρους μαχητικούς και μαζικούς είναι κάτι απόλυτα εφικτό. Πολιτικές που θα φορολογήσουν τον μεγάλο πλούτο, τα κέρδη και τα μερίσματα, που θα προστατεύσουν την κατοικία και τα κοινωνικά αγαθά, θα στηρίξουν τον κόσμο της εργασίας και θα αρνηθούν την αυτοκτονική βουτιά στην πολεμική προετοιμασία είναι σήμερα απόλυτα εφικτές και ταυτόχρονα ουσιαστικά ριζοσπαστικές. Προφανώς υπάρχουν μια σειρά από προϋποθέσεις για τις δυνάμεις που θα ήθελαν να εκφράσουν ένα τέτοιο σχέδιο: απαιτείται ένα «νέο μαζί» αλλά και ένα «νέο αλλιώς». Με καθαρές πολιτικές επιλογές στα τρία μεγάλα πεδία 1. κόστος ζωής, 2. αίσθημα δικαίου και διαφθορά, 3. υπεράσπιση της ειρήνης, άρνηση των υπερεξοπλισμών.
Η δημιουργία ενός πολιτικού και κοινωνικού μετώπου στην βάση συγκεκριμένων ριζοσπαστικών δεσμεύσεων πάνω στα βασικά επίδικα μπορεί να εκφράσει μαζικά και μαχητικά την κοινωνική πλειοψηφία. Διαφορετικά κινδυνεύουμε ο θυμός και η απογοήτευση αντί να μεταφραστούν σε ένα σχέδιο αλληλεγγύης και αξιοπρέπειας να εκφραστούν με όρους που αντί να λύνουν να πολλαπλασιάζουν τα σημερινά αδιέξοδα.
Όλες οι σημαντικές και έκτακτες ειδήσεις σήμερα
Καταγγελία για αδιανόητες απειλές σε βάρος αναπληρωτή εκπαιδευτικού από άλλον εκπαιδευτικό
Ηλεκτρική κουβέρτα: Το μεγάλο λάθος που κάνουμε όλοι στο κρεβάτι
Voucher 750 ευρώ σε εργαζόμενους του ιδιωτικού τομέα - Ανοίγουν οι αιτήσεις
