Χρήστος Κάτσικας 
Λίγες μέρες πριν χτυπήσει το πρώτο κουδούνι των πανελλαδικών εξετάσεων 2026, η συζήτηση για τις βάσεις, τις επιδόσεις και τις επιλογές των υποψηφίων επανέρχεται δυναμικά. Αυτή τη φορά, όμως, το ενδιαφέρον δεν περιορίζεται στις παραδοσιακές «υψηλόβαθμες» σχολές ή στις εκτιμήσεις ανόδου και πτώσης των μορίων. Τα στοιχεία των τελευταίων ετών αποτυπώνουν κάτι βαθύτερο και ίσως πιο ανησυχητικό: μια σταδιακή αποδυνάμωση ολόκληρων επιστημονικών πεδίων στα δημόσια Πανεπιστήμια.
Τα περσινά στοιχεία δεν δείχνουν απλώς διακυμάνσεις στις προτιμήσεις των μαθητών. Αποτυπώνουν μια ουσιαστική μετατόπιση στις εκπαιδευτικές και κοινωνικές επιλογές της νέας γενιάς. Τμήματα με υψηλό επιστημονικό κύρος και ιστορική διαδρομή εμφανίζουν πρωτοφανή αδυναμία να προσελκύσουν υποψηφίους, ενώ χιλιάδες θέσεις στα δημόσια Πανεπιστήμια παραμένουν κενές.
Ενδεικτικά: Τα Τμήματα Φυσικής εμφανίζουν τεράστια ποσοστά κενών θέσεων, οι Φιλολογικές Σχολές χάνουν σταθερά τη δυναμική τους, ενώ οι περισσότερες ξενόγλωσσες φιλολογίες βρίσκονται πλέον αντιμέτωπες ακόμη και με ζήτημα βιωσιμότητας. Για να μην αναφερθούμε σε πολλά περιφερειακά Πανεπιστήμια που κάθε χρόνο αντιμετωπίζουν ολοένα κι περισσότερες άδειες αίθουσες.
Πίσω από τους αριθμούς, διαμορφώνεται ένας νέος ακαδημαϊκός χάρτης στον οποίο οι μαθητές επιλέγουν ολοένα περισσότερο με όρους επαγγελματικής επιβίωσης και λιγότερο με βάση το επιστημονικό ενδιαφέρον ή την αγάπη για ένα γνωστικό αντικείμενο.
Τα Τμήματα Φυσικής σε διαρκή πίεση
Η εικόνα που κατέγραψαν οι πανελλαδικές του 2025 στα Τμήματα Φυσικής ήταν αποκαλυπτική. Από τις 1.030 διαθέσιμες θέσεις στα επτά Τμήματα Φυσικής της χώρας, καλύφθηκαν μόλις 346. Αυτό σημαίνει ότι 684 θέσεις έμειναν κενές, με το ποσοστό των απωλειών να ξεπερνά το 66%. Η εικόνα αυτή δείχνει ότι το πρόβλημα δεν αφορά μόνο τα περιφερειακά ιδρύματα. Ακόμη και ιστορικά και ισχυρά πανεπιστημιακά τμήματα εμφανίζουν πλέον σοβαρές απώλειες. Συνολικά, μέσα σε πέντε χρόνια χάθηκαν 2.701 θέσεις. Αυτό δεν αποτελεί στατιστική λεπτομέρεια. Είναι μια καθαρή τάση αποδυνάμωσης κρίσιμων επιστημονικών πεδίων. Παράλληλα, τα στοιχεία των βαθμολογιών στη Φυσική αποτυπώνουν μια ακόμη πιο δύσκολη πραγματικότητα. Από τους 26.366 υποψηφίους που εξετάστηκαν το 2025, περισσότεροι από τους μισούς έγραψαν κάτω από τη βάση, ενώ σχεδόν 5.000 υποψήφιοι βαθμολογήθηκαν κάτω από 5. Η εικόνα αυτή αναζωπυρώνει τη συζήτηση για τη δυσκολία των θεμάτων, τη σχέση σχολείου και εξετάσεων, αλλά και τον ρόλο της Ελάχιστης Βάσης Εισαγωγής.
Εικόνα Τμημάτων Φυσικής 2025
1.030 συνολικές θέσεις
346 καλυφθείσες θέσεις
684 κενές θέσεις
33,6% ποσοστό κάλυψης
66,4% Ποσοστό κενών θέσεων
Κάλυψη θέσεων στα Τμήματα Φυσικής (2025)
Κενές θέσεις ανά τμήμα
79 Φυσικής Καβάλας
74 Φυσικής Λαμίας
94 Φυσικής Ηρακλείου
99 Φυσικής ΕΚΠΑ
99 Φυσικής ΑΠΘ
113 Φυσικής Πάτρας
126 Φυσικής Ιωαννίνων
Οι νέοι γυρίζουν την πλάτη στη Φιλολογία
Την ίδια στιγμή, οι ανθρωπιστικές σπουδές εμφανίζουν σημάδια βαθιάς κρίσης. Οι βάσεις του 2025 κατέγραψαν σημαντικές απώλειες σχεδόν σε όλα τα Φιλολογικά Τμήματα. Στο Τμήμα Φιλολογίας του ΕΚΠΑ, η πτώση έφτασε τα 1.356 μόρια, ενώ σε αρκετά περιφερειακά τμήματα οι βάσεις βρέθηκαν κάτω ακόμη και από τις 9.000 μονάδες.
Πολλοί πανεπιστημιακοί και εκπαιδευτικοί κάνουν λόγο όχι μόνο για επαγγελματική ανασφάλεια αλλά και για βαθύτερη πολιτισμική μετατόπιση.
Η Φιλολογία, που κάποτε αποτελούσε βασικό πυλώνα της ανθρωπιστικής παιδείας, φαίνεται να χάνει έδαφος απέναντι σε σχολές που συνδέονται πιο άμεσα με την αγορά εργασίας.
Κρίση και στις ξενόγλωσσες φιλολογίες
Ακόμη δυσκολότερη είναι η κατάσταση στις ξενόγλωσσες φιλολογίες. Τα Τμήματα Αγγλικής Φιλολογίας σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη εξακολουθούν να διατηρούν υψηλή ζήτηση, όμως οι υπόλοιπες σχολές αντιμετωπίζουν δραματική μείωση ενδιαφέροντος. Καθοριστικό ρόλο παίζει και η περιορισμένη συμμετοχή στα ειδικά μαθήματα ξένων γλωσσών, αλλά και η χαμηλή διδασκαλία ορισμένων γλωσσών στο δημόσιο σχολείο.
Εικόνα ξενόγλωσσων φιλολογιών
Αγγλική Φιλολογία Υψηλή ζήτηση
Γαλλική Φιλολογία Μεγάλες απώλειες
Γερμανική Φιλολογία Χαμηλή κάλυψη
Ιταλική Φιλολογία Κάλυψη 4-13%
Ισπανική Φιλολογία Πάνω από 50% κενές θέσεις
Ο ρόλος της Ελάχιστης Βάσης Εισαγωγής
Η ΕΒΕ έχει αλλάξει δραστικά το τοπίο. Χιλιάδες υποψήφιοι αποκλείονται κάθε χρόνο ακόμη κι όταν υπάρχουν διαθέσιμες θέσεις. Ετσι δημιουργείται ένα παράδοξο: Υπάρχουν νέοι που θέλουν να σπουδάσουν, υπάρχουν σχολές που χρειάζονται φοιτητές και παρ’ όλα αυτά οι θέσεις μένουν άδειες.
Το ερώτημα είναι προφανές: Το σύστημα υπηρετεί πραγματικά την εκπαίδευση ή λειτουργεί ως μηχανισμός φίλτρου;
Το μεγάλο ερώτημα για το 2026
Τα στοιχεία των τελευταίων ετών δείχνουν ότι η κρίση δεν είναι απλώς εξεταστική. Είναι βαθιά εκπαιδευτική και κοινωνική.
Οταν η Φυσική αδυνατεί να προσελκύσει φοιτητές, όταν η Φιλολογία χάνει σταθερά την αίγλη της και όταν ολόκληρες ξενόγλωσσες σχολές κινδυνεύουν να μείνουν άδειες, τότε το ζήτημα δεν αφορά μόνο τις βάσεις.
Αφορά το ίδιο το μοντέλο ανάπτυξης της ανώτατης εκπαίδευσης και το πώς μια κοινωνία αντιλαμβάνεται τη γνώση, την επιστήμη, τον πολιτισμό και την επαγγελματική προοπτική των νέων ανθρώπων.
Όλες οι σημαντικές ειδήσεις
Προσλήψεις εκπαιδευτικών – ΟΠΣΥΔ: Τα 6 βήματα για σωστά δικαιολογητικά και φάκελο
Πανελλήνιες 2026: Το έγγραφο «κλειδί» για την είσοδο στα εξεταστικά κέντρα
Προκηρύξεις εκπαιδευτικών 2026: Πώς θα δεις πρώτος τους πίνακες μέσω google
