Μαρία Δούση Διεθνής ομάδα επιστημόνων επιβεβαίωσε την ύπαρξη του πρώτου μαζικού τάφου στη Μεσόγειο που συνδέεται άμεσα με την Πανώλη του Ιουστινιανού, την αρχαιότερη καταγεγραμμένη πανδημία στην ιστορία. Η νόσος έπληξε τη Βυζαντινή αυτοκρατορία από το 541 έως το 750 μ.Χ., προκαλώντας τον θάνατο εκατομμυρίων ανθρώπων.
Τα αποτελέσματα της έρευνας δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό «Journal of Archaeological Science» και προσφέρουν νέες πληροφορίες για την κοινωνική διάσταση της πανδημίας.
Ο μαζικός τάφος εντοπίστηκε στη Jerash της σημερινής Ιορδανίας, την αρχαία ελληνιστική πόλη Γέρασα, η οποία υπήρξε σημαντικό εμπορικό κέντρο και περιοχή έντονης εξάπλωσης της νόσου.
Η μελέτη κατέδειξε ότι:
• ο τάφος προέκυψε από ένα μεμονωμένο επεισόδιο μαζικής ταφής
• δεν αποτελεί σταδιακή επέκταση κοιμητηρίου
• συνδέεται χρονικά με το αποκορύφωμα της πανδημίας
Πέρυσι, η ίδια επιστημονική ομάδα είχε ήδη ταυτοποιήσει το βακτήριο Yersinia pestis ως τον υπεύθυνο μικροοργανισμό της πανώλης.
Η πρόσφατη μελέτη μετατόπισε το ενδιαφέρον από το βακτήριο στους ίδιους τους πληγέντες, εξετάζοντας:
• τον τρόπο ζωής τους
• τη δημογραφική τους σύνθεση
• την ευαλωτότητά τους απέναντι στη νόσο
• τους λόγους παρουσίας τους στη Γέρασα
Όπως επισήμανε η επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, Ρέις Τζιάνγκ, αναπληρώτρια καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο της Νότιας Φλόριντα, οι πανδημίες δεν είναι μόνο βιολογικά φαινόμενα αλλά και κοινωνικά γεγονότα που επηρεάζουν τη δομή και την κινητικότητα των πληθυσμών.
Οι επιστήμονες εξήγαγαν DNA από τα δόντια των νεκρών, γεγονός που επέτρεψε την ανάλυση της προέλευσής τους. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι:
• τα θύματα προέρχονταν από διαφορετικές ηλικιακές ομάδες
• περιλάμβαναν άνδρες και γυναίκες
• ανήκαν σε ποικίλα κοινωνικά στρώματα
Το εύρημα υποδηλώνει ότι ένας κινητικός πληθυσμός συγκεντρώθηκε αναγκαστικά στον ίδιο χώρο λόγω της επιδημίας, παρόμοια με τους περιορισμούς μετακίνησης που παρατηρήθηκαν κατά την πανδημία Covid-19.
Οι ανασκαφές αποκάλυψαν περισσότερα από 200 άτομα θαμμένα στον ιππόδρομο της αρχαίας πόλης, η οποία αποκαλείται συχνά «Πομπηία της Μέσης Ανατολής» λόγω της εξαιρετικής διατήρησης των ελληνορωμαϊκών μνημείων της.
Σύμφωνα με τους ερευνητές, στον τάφο εντοπίστηκαν:
• ηλικιωμένοι και νέοι
• έφηβοι και άτομα στην ακμή της ζωής τους
• πιθανόν δούλοι, μισθοφόροι και ταξιδιώτες
Τα δεδομένα ενισχύουν την άποψη ότι επρόκειτο για πληθυσμό με έντονη κινητικότητα.
Η ερευνητική ομάδα σημειώνει ότι οι αρχαίες επιδημίες εξαπλώνονταν ευκολότερα σε πυκνοκατοικημένες πόλεις που επηρεάζονταν από το εμπόριο, τα ταξίδια και τις περιβαλλοντικές μεταβολές — συνθήκες που θυμίζουν σύγχρονες υγειονομικές κρίσεις.
Όλες οι σημαντικές και έκτακτες ειδήσεις σήμερα
Voucher 750 ευρώ σε εργαζόμενους του ιδιωτικού τομέα - Ανοίγουν οι αιτήσεις
