Μαρία Δούση Τα σενάρια περί «μαζικής απόσυρσης» παλαιών αυτοκινήτων, απαγορεύσεων κυκλοφορίας ή ακόμη και αδυναμίας επισκευής τους έχουν πυκνώσει το τελευταίο διάστημα, δημιουργώντας εύλογη ανησυχία στους ιδιοκτήτες. Ωστόσο, το πρώτο και βασικό δεδομένο που πρέπει να αποσαφηνιστεί είναι ότι αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει σε ισχύ κάποιο ενιαίο ευρωπαϊκό πλαίσιο που να απαγορεύει οριζόντια την κυκλοφορία οχημάτων με βάση αποκλειστικά την ηλικία τους.
Αυτό δεν σημαίνει, όμως, ότι το ρυθμιστικό τοπίο μένει στάσιμο.
Τι συζητείται στις Βρυξέλλες
Στο ευρωπαϊκό επίπεδο βρίσκεται σε εξέλιξη μια πιο σύνθετη αναθεώρηση του τρόπου με τον οποίο αντιμετωπίζονται τα παλαιότερα οχήματα. Η συζήτηση δεν εστιάζει στην «ηλικία» του αυτοκινήτου, αλλά σε πιο τεχνικά και περιβαλλοντικά κριτήρια: την πραγματική κατάσταση του κινητήρα, τις εκπομπές ρύπων και τα επίπεδα ασφάλειας.
Στο πλαίσιο αυτό εξετάζεται η αυστηροποίηση των τεχνικών ελέγχων, με σταδιακή μετάβαση από τη σημερινή λογική των βασικών ελέγχων τύπου ΚΤΕΟ σε πιο αναλυτικές αξιολογήσεις. Παράλληλα, στο τραπέζι βρίσκονται σενάρια για συχνότερους ελέγχους σε οχήματα μεγάλης ηλικίας, αλλά και η επέκταση ζωνών χαμηλών εκπομπών (LEZ) σε περισσότερες ευρωπαϊκές πόλεις, όπου παλαιά οχήματα χωρίς σύγχρονα φίλτρα ενδέχεται να αποκλείονται από την είσοδο.
Επιπλέον, συζητούνται περιορισμοί κυκλοφορίας σε αστικά κέντρα, είτε χρονικοί είτε γεωγραφικοί, ειδικά σε ώρες αιχμής.
Η ελληνική εικόνα: ένας από τους πιο γερασμένους στόλους στην ΕΕ
Η συζήτηση αυτή αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα για την Ελλάδα, όπου ο μέσος όρος ηλικίας του στόλου των Ι.Χ. έχει φτάσει περίπου τα 17,5 έτη. Πρόκειται για έναν από τους πιο «γερασμένους» στόλους στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Μεγάλο μέρος των περίπου 5,5 εκατομμυρίων οχημάτων που κυκλοφορούν στη χώρα είναι προγενέστερα του 2010, με αρκετά να μην πληρούν ούτε τα πρότυπα Euro 5. Αυτό σημαίνει ότι στερούνται σύγχρονων τεχνολογιών ασφάλειας και αντιρρύπανσης, όπως εξελιγμένα συστήματα πέδησης, ηλεκτρονικό έλεγχο ευστάθειας και φίλτρα μικροσωματιδίων.
Στις μεγάλες πόλεις, η επιβάρυνση της ατμόσφαιρας από τα παλαιά οχήματα παραμένει σημαντική, ιδιαίτερα κατά τους χειμερινούς μήνες, όταν η κυκλοφορία και οι εκπομπές αυξάνονται.
Τι εξετάζεται στο εσωτερικό της χώρας
Σε επίπεδο κυβέρνησης, δεν υπάρχει ακόμη ώριμο νομοθετικό σχέδιο για οριζόντιες αλλαγές. Αντίθετα, γίνεται χαρτογράφηση των ευρωπαϊκών κατευθύνσεων και αξιολόγηση πιθανών παρεμβάσεων που δεν θα προκαλέσουν κοινωνικές πιέσεις.
Μεταξύ των σεναρίων που εξετάζονται είναι:
- αναμόρφωση των ελέγχων ΚΤΕΟ με μεγαλύτερη έμφαση σε ρύπους και ασφάλεια,
- ενίσχυση προγραμμάτων απόσυρσης με οικονομικά κίνητρα για αντικατάσταση παλαιών οχημάτων,
- και πιθανή εφαρμογή πιο αυστηρών περιορισμών κυκλοφορίας σε συγκεκριμένες ζώνες του κέντρου της Αθήνας, με περιβαλλοντικά κριτήρια.
Προς το παρόν, όλα παραμένουν σε επίπεδο επεξεργασίας, με τις τελικές αποφάσεις να εξαρτώνται τόσο από ευρωπαϊκές χρηματοδοτήσεις όσο και από δημοσιονομικά δεδομένα.
Η κοινωνική παράμετρος που καθορίζει τις αποφάσεις
Πίσω από τους αριθμούς υπάρχει μια πραγματικότητα που δυσκολεύει κάθε απότομη αλλαγή: για μεγάλο μέρος των πολιτών, ειδικά στην περιφέρεια, ένα παλαιό αυτοκίνητο δεν αποτελεί επιλογή αλλά αναγκαιότητα.
Σε πολλές περιοχές, το Ι.Χ. των 15 ή 20 ετών είναι το μοναδικό μέσο πρόσβασης στην εργασία, στην υγεία και στην καθημερινότητα. Αυτός είναι και ο λόγος που οι ευρωπαϊκές προσεγγίσεις μιλούν για σταδιακή μετάβαση και όχι για αιφνίδιες απαγορεύσεις.
Το συμπέρασμα
Η κατεύθυνση είναι σαφής, αλλά όχι άμεση: η αξιολόγηση των αυτοκινήτων στο μέλλον θα βασίζεται λιγότερο στην ηλικία τους και περισσότερο στην πραγματική τους κατάσταση και τις εκπομπές τους.
Με απλά λόγια, το μοντέλο του «κυκλοφορεί όσο περνά ΚΤΕΟ» φαίνεται σταδιακά να αλλάζει, χωρίς όμως να ανατρέπεται απότομα.
Για τους ιδιοκτήτες παλαιών οχημάτων, το ζητούμενο δεν είναι ο πανικός, αλλά η έγκαιρη προσαρμογή σε ένα πλαίσιο που ήδη αρχίζει να μεταβάλλεται.
Όλες οι σημαντικές ειδήσεις
Συναγερμός ΕΦΕΤ: Ανάκληση σε πασίγνωστη φέτας λόγω Λιστέριας
Προκηρύξεις εκπαιδευτικών 2026: Πώς θα δεις πρώτος τους πίνακες μέσω google
