Δεν μπορώ να σκεφτώ πώς να συνοψίσω καλύτερα τη δυστοπία που ζούμε από το ρήμα του τίτλου. Φαινομενικά όλα πηγαίνουν καλά: ανάπτυξη, pop ψυχολογία, πρόοδος. Στην ουσία, όμως, μια πλήρως απάνθρωπη και τρομακτική κοινωνία. Μια κοινωνία που οδηγεί παιδιά στην απόφαση να φύγουν από τη ζωή. Και αν θεωρούμε ότι οι πανελλαδικές είναι η αιτία, μάλλον είναι πιο ασφαλές να τις αντιμετωπίσουμε ως αφορμή.
Τα παιδιά δεν φυτρώνουν. Είναι — ή θα έπρεπε να είναι — μια συνειδητή απόφαση. Και πριν φτάσουμε στις σημερινές ευθύνες, αξίζει να δούμε πρόχειρα τι δείχνει η βιβλιογραφία σε παγκόσμιο επίπεδο. Σύμφωνα με την ανασκόπηση των Javed και Munawar (2021), αλλά και άρθρα του Dr. Paul Wong, οι βασικοί παράγοντες που σχετίζονται με αυτοκτονίες φοιτητών και νέων ανθρώπων είναι ψυχικές διαταραχές, όπως η κατάθλιψη και το άγχος, η χαμηλή αυτοεκτίμηση, η συναισθηματική αστάθεια, αλλά και η έλλειψη κοινωνικής υποστήριξης. Κοινωνική απομόνωση, δυσκολία επικοινωνίας, διακρίσεις, προκαταλήψεις, ρατσισμός και πολιτισμικές πιέσεις συνθέτουν ένα περιβάλλον που μπορεί να οδηγήσει σε αντίστοιχα περιστατικά. Και φυσικά, μέσα σε όλα αυτά, υπάρχουν οι ακαδημαϊκές απαιτήσεις και οι οικονομικές δυσκολίες.
Ευθύνες γονέων, καθηγητών όλων των βαθμίδων, φροντιστών, σχολικών ψυχολόγων και γενικά της κοινωνίας, λοιπόν. Πώς γίνεται κανένας γονέας να μην υποψιάζεται; Ίσως, βέβαια, στη συγκεκριμένη περίπτωση οι γονείς να έκαναν ό,τι μπορούσαν. Θα το μάθουμε σύντομα. Αλλά πώς γίνεται κανένας εκπαιδευτικός, σε δημόσιο ή ιδιωτικό σχολείο, να μην παρατήρησε κάποια συμπεριφορά που να μαρτυρά έστω και ελάχιστα μια επικίνδυνη ψυχική κατάσταση; Και αν την παρατήρησε, την ανέφερε κάπου; Σε κάποια διεύθυνση; Στους γονείς;
Γιατί η παρατήρηση παραμένει το πρώτο βήμα για να λυθεί ένα πρόβλημα. Και όμως, έχω την αίσθηση ότι η υποτίμηση του σχολείου έχει φτάσει σε προκλητικά επίπεδα από όλους. Η ευθύνη τελειώνει πριν καν χτυπήσει το κουδούνι. Καθημερινά ακούμε περιστατικά για το πόσο αδιάφορα λειτουργεί αυτός ο οργανισμός. Μια μόνιμη προσπάθεια αποφυγής της «καυτής πατάτας». Να περάσει στον επόμενο, αρκεί να μη “καούμε” εμείς. Και τώρα έχουμε άλλη μία τραγωδία, για την οποία ίσως κανείς να μην είχε ιδέα — γιατί τελικά κανείς δεν θέλει να έχει ιδέα.
Και μετά έρχεται το θέμα των ψυχολόγων στα σχολεία. Ζούμε σε μια εποχή όπου η ψυχολογία έχει — επιτέλους — κανονικοποιηθεί. Κάποιες φορές βέβαια σε επικίνδυνο βαθμό: OpenAI ως «ψυχολόγος», TikTok ψυχολόγοι και κάθε μορφή εύπεπτης ψυχικής “υποστήριξης”. Και ναι, το δημόσιο σχολείο πλέον προσλαμβάνει ψυχολόγους, κάτι που φαινομενικά μοιάζει με πρόοδο. Στην πράξη όμως, εργαζόμενοι ψυχικής υγείας μοιράζονται σε 5 ή 6 σχολεία ταυτόχρονα, εποπτεύοντας 1000-1500 παιδιά. Με απλά λόγια, αν ένα παιδί δεν επιλέξει μόνο του να ζητήσει βοήθεια, υπάρχει σοβαρή πιθανότητα να μη φτάσει ποτέ σε κάποιον άνθρωπο που μπορεί να το ακούσει πραγματικά. Και φανταστείτε ένα παιδί που βρίσκεται ήδη στο περιθώριο. Θα πηγαίνατε εσείς στη θέση του στον σχολικό ψυχολόγο;
Με απλά λόγια, έχουμε να κάνουμε με μία εγκληματική κατάσταση για την οποία πολλοί φέρουν ευθύνη. Για να μην πω όλοι μας. Άλλωστε, η λέξη «δικαιοσύνη» στην Ελλάδα έχει αποκτήσει ιδιαίτερη σημασία τα τελευταία χρόνια.
Κλείνοντας, θυμάμαι μια καθηγήτρια στο λύκειο που μας πρότεινε να ξεκινάμε την έκθεση γράφοντας ότι η κοινωνία είναι ένα μωσαϊκό. Είχε δίκιο. Γιατί σήμερα μοιάζει διαλυμένη και αποδομημένη ακριβώς σαν ένα μωσαϊκό..
Όλες οι σημαντικές ειδήσεις
Ανατροπές στις αναθέσεις μαθημάτων: Τι αλλάζει για χιλιάδες εκπαιδευτικούς
Οι 20 βασικοί συνεργάτες του Αλέξη Τσίπρα - Τα ονόματα
Προκηρύξεις εκπαιδευτικών 2026: Πώς θα δεις πρώτος τους πίνακες μέσω google
