Λεωνίδας Βουρλιώτης Σύμφωνα με τον χρονοπρογραμματισμό του υπουργείου Παιδείας που ακολουθεί η συσταθείσα Επιτροπή Εθνικού Διαλόγου (Πρόεδρος ο Πρύτανης του Πανεπιστημίου Πειραιά Μιχάλης Σφακιανάκης) την εβδομάδα που έρχεται θα υπάρξει νέα συνεδρίαση της Επιτροπής, αφού θα έχουν ολοκληρωθεί οι ομάδες εργασίας και οι στόχοι τους.
Να θυμίσουμε ότι ο εθνικός διάλογος για την Παιδεία, ξεκίνησε πριν από λίγες εβδομάδες. Η διαδικασία βρίσκεται ακόμη σε πρώιμο στάδιο, με τις βασικές κατευθύνσεις να έχουν μόλις αρχίσει να διαμορφώνονται.
Η έναρξη του διαλόγου σηματοδοτήθηκε με τη συγκρότηση μιας πολυμελούς επιτροπής στην οποία συμμετέχουν πανεπιστημιακοί, εκπαιδευτικοί και εκπρόσωποι θεσμών της εκπαίδευσης. Η επιτροπή αυτή έχει αναλάβει να εξετάσει το σημερινό μοντέλο λειτουργίας του Λυκείου και να καταθέσει προτάσεις για μια νέα αρχιτεκτονική του σχολείου, η οποία θα συνδέεται με την καθιέρωση ενός νέου τύπου απολυτηρίου, του λεγόμενου Εθνικού Απολυτηρίου.
Η βασική φιλοσοφία της συζήτησης κινείται γύρω από μια διαπίστωση: το Λύκειο έχει χάσει σε μεγάλο βαθμό τον παιδαγωγικό του χαρακτήρα. Για χιλιάδες μαθητές η σχολική τάξη λειτουργεί συχνά ως συμπληρωματικός χώρος προετοιμασίας για τις Πανελλαδικές εξετάσεις, ενώ το μεγαλύτερο βάρος της μελέτης μεταφέρεται στα φροντιστήρια.
Με αφετηρία αυτή την πραγματικότητα, το υπουργείο Παιδείας έχει βάλει στο επίκεντρο την ιδέα ότι το απολυτήριο του Λυκείου θα πρέπει να συνδέεται πιο ουσιαστικά με την εισαγωγή στην τριτοβάθμια εκπαίδευση.
Στις πρώτες συνεδριάσεις της επιτροπής παρουσιάστηκαν γενικές κατευθύνσεις που αφορούν το νέο μοντέλο. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνεται η πιθανότητα ο τελικός βαθμός του απολυτηρίου να προκύπτει όχι μόνο από εξετάσεις στο τέλος της Γ΄ Λυκείου, αλλά και από την επίδοση των μαθητών σε περισσότερες τάξεις του Λυκείου.
Παράλληλα, συζητείται η μείωση του αριθμού των μαθημάτων στη Γ΄ Λυκείου, ώστε οι μαθητές να μπορούν να εμβαθύνουν σε λιγότερα γνωστικά αντικείμενα, ενώ εξετάζεται και η δημιουργία νέων μηχανισμών αξιολόγησης που θα διασφαλίζουν ότι τα αποτελέσματα των εξετάσεων θα είναι αξιόπιστα και συγκρίσιμα σε όλα τα σχολεία της χώρας.
Ωστόσο, από τις μέχρι τώρα τοποθετήσεις της πολιτικής ηγεσίας του υπουργείου Παιδείας έχει ξεκαθαριστεί ότι οι Πανελλαδικές εξετάσεις δεν πρόκειται να καταργηθούν άμεσα. Αντίθετα, το πιθανότερο σενάριο είναι να διαμορφωθεί ένα μικτό σύστημα, στο οποίο ο βαθμός του Εθνικού Απολυτηρίου θα συνυπολογίζεται μαζί με τις επιδόσεις σε εθνικές εξετάσεις για την εισαγωγή στα πανεπιστήμια.
Η διαδικασία του διαλόγου έχει σχεδιαστεί να διαρκέσει αρκετούς μήνες. Στο διάστημα αυτό αναμένεται να πραγματοποιηθούν θεματικές συναντήσεις, δημόσιες συζητήσεις και διαβουλεύσεις με εκπαιδευτικούς φορείς, πανεπιστήμια και οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών. Στόχος είναι να διαμορφωθεί μέχρι το τέλος της χρονιάς ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο προτάσεων, το οποίο στη συνέχεια θα μετατραπεί σε νομοθετική πρωτοβουλία.
Μιχάλης Σφακιανάκης: Αυτές είναι οι 5 βασικές αρχές μας!
Σας καλωσορίζω στην έναρξη του Εθνικού Διαλόγου για την παιδεία.
Ο διάλογος που ξεκινά αφορά κυρίως την κορύφωση της εκπαιδευτικής διαδρομής: το Λύκειο και τον τρόπο με τον οποίο ολοκληρώνεται και πιστοποιείται. Αφορά, όμως, ταυτόχρονα, την ποιότητα και τη συνοχή ολόκληρης της μαθησιακής πορείας που προηγείται.
Γι’ αυτό δεν μιλάμε μόνο για ρυθμίσεις. Μιλάμε για το πώς η Πολιτεία διασφαλίζει συνέπεια και εφαρμογή στην πράξη με τρόπο που να στηρίζει την αξιοπιστία του σχολείου και να ενισχύει την εμπιστοσύνη της κοινωνίας στο αποτέλεσμα.
Η Επιτροπή συγκροτείται με σαφή αποστολή: να λειτουργήσει ως πεδίο σύνθεσης, όπου η εμπειρία της σχολικής τάξης, η επιστημονική τεκμηρίωση και η διασύνδεση των επιμέρους προσεγγίσεων καλούνται να συναντηθούν και να συγκλίνουν.
Η μετάβαση από το σημερινό μοντέλο σε ένα νέο απαιτεί σταδιακή εφαρμογή με σταθερά βήματα, ξεκάθαρο πλαίσιο, κριτήρια και κανόνες.
Γιατί στην παιδεία δεν συζητάμε μόνο για ένα σύστημα. Συζητάμε για τον τρόπο με τον οποίο ορίζεται η μετάβαση των παιδιών από το σχολείο στην ενήλικη ζωή — και αυτό αφορά τις δυνατότητες της επόμενης γενιάς, το πιο σταθερό θεμέλιο της κοινωνίας μας.
Από τον Ηράκλειτο, που υπενθυμίζει τη σημασία του μέτρου και του ήθους, στον Πλάτωνα που νοεί την παιδεία ως αγωγή της ψυχής προς το αγαθό, και στον Αριστοτέλη που τη θεμελιώνει ως έξη και πράξη μέσα στην πόλη, η ελληνική σκέψη τοποθετεί την παιδεία στον πυρήνα της πολιτείας.
Αυτός ο πυρήνας παραμένει ζωντανός: δεν σχεδιάζουμε απλώς έναν μηχανισμό αξιολόγησης, αλλά ένα πλαίσιο εμπιστοσύνης που υπηρετεί τη μόρφωση, τις αξίες και τις δυνατότητες των νέων ανθρώπων.
Το παρελθόν μάς διδάσκει. Υπήρξαν προσπάθειες μεταρρύθμισης που ξεκίνησαν με φιλοδοξία αλλά δεν άντεξαν στο χρόνο — όχι γιατί έλειψαν οι ιδέες, αλλά γιατί έλειψε το κοινό έδαφος και ο μηχανισμός εφαρμογής τους. Σήμερα δεν επιχειρούμε μία ακόμη απόπειρα. Θέτουμε τα θεμέλια ενός πλαισίου παιδείας με διάρκεια. Και αυτό γίνεται ακόμη πιο αναγκαίο σε μια εποχή επιταχυνόμενων μεταβολών. Η τεχνολογία και η ψηφιακή πραγματικότητα μετασχηματίζουν το περιβάλλον της μάθησης και της εργασίας. Η πρόκληση, όμως, δεν είναι να ακολουθήσουμε άκριτα την ταχύτητα των αλλαγών· είναι να διασφαλίσουμε ότι οι νέοι άνθρωποι θα έχουν κριτική σκέψη, ουσιαστικές ικανότητες για να μπορούν να μετατρέπουν τη γνώση σε πράξη, αλλά και τα τυπικά εφόδια και τις δεξιότητες, ώστε να ανταποκρίνονται αποτελεσματικά στις απαιτήσεις της εποχής και του σύγχρονου εργασιακού περιβάλλοντος.
Σε αυτό το πλαίσιο, ο διάλογος που ξεκινά σήμερα στηρίζεται σε πέντε βασικές αρχές:
Η πρώτη αρχή αφορά τη συναίνεση και τη θεσμική συνέχεια ως εγγύηση σταθερότητας.
Η παιδεία χρειάζεται θεμέλια που αντέχουν στον χρόνο: συνεργασία, δέσμευση και σαφή προσανατολισμό. Χρειάζεται κοινό έδαφος, ώστε ό,τι συμφωνηθεί να μην είναι ασταθές και αποσπασματικό, αλλά να έχει θεσμική κατοχύρωση και πρακτικό αποτέλεσμα. Και αυτή είναι η βασική εγγύηση για την επιτυχία της αποστολής μας.
Έχει σχολιαστεί ότι ο χρονισμός αυτού του διαλόγου συμπίπτει με προεκλογική περίοδο. Είναι εύλογο η δημόσια συζήτηση να εντάσσει τέτοιες πρωτοβουλίες σε ευρύτερα πολιτικά συμφραζόμενα. Όμως η ανάγκη για ένα σταθερό και αξιόπιστο πλαίσιο στο Λύκειο δεν υπαγορεύεται από συγκυρίες· υπαγορεύεται από τη διαχρονική ευθύνη της Πολιτείας απέναντι στη νέα γενιά.
Η παιδεία δεν μπορεί να αναμένει την «κατάλληλη στιγμή». Η κατάλληλη στιγμή στην εκπαίδευση είναι όταν η ανάγκη το επιβάλλει. Και σήμερα η ανάγκη για ένα σταθερό και αξιόπιστο πλαίσιο είναι ώριμη.
Σε ένα τέτοιο εγχείρημα, η συμβολή έχει βάρος και αφήνει αποτύπωμα. Όταν οι πολιτικές δυνάμεις συμμετέχουν σε μια διαδικασία σύνθεσης, ενισχύεται η αποδοχή και η νομιμοποίηση του αποτελέσματος — και μαζί της ενισχύεται και η θεσμική αξιοπιστία όσων το στηρίζουν. Είναι φυσικό να υπάρχουν διαφορετικές πολιτικές αφετηρίες και διαφορετικές προσεγγίσεις· στην παιδεία όμως υπάρχει ένας κοινός παρονομαστής: η συμφωνία στα θεμελιώδη που απαιτούν συνέχεια και αντοχή στον χρόνο. Υπάρχουν στιγμές στη δημόσια ζωή όπου καλούμαστε να πούμε το μεγάλο «Ναι» ή το μεγάλο «Όχι». Ούτε από αντίδραση, ούτε από ευκολία — αλλά από συνείδηση. Και οι δύο στάσεις δοκιμάζονται στο μέτρο και στην ευθύνη με την οποία υπηρετούν το κοινό συμφέρον.
Στην παιδεία, όμως, το μεγάλο «Ναι» δεν είναι κομματικό. Είναι ιστορικό — γιατί αφορά τη συνέχεια της χώρας μέσα από τη νέα γενιά.
Το ζητούμενο εδώ δεν είναι οι εντυπώσεις, αλλά η ουσία. Καλούμαστε να εργαστούμε στο πλαίσιο σύνθεσης απόψεων και τεκμηρίωσης, ώστε να καταλήξουμε σε αποτέλεσμα. Και αυτό είναι προς όφελος της χώρας— αλλά και προς όφελος όσων επιλέγουν να σταθούν με συνέπεια απέναντι σε αυτή την ευθύνη.
Η δεύτερη αρχή αφορά μια αξιολόγηση δίκαιη και αξιόπιστη, με διαφάνεια και δικλίδες ποιότητας.
Η αξιολόγηση οφείλει να υπηρετεί τη μάθηση και να εμπνέει εμπιστοσύνη, χωρίς να αφήνει χώρο σε άνισες πρακτικές. Χρειάζονται σαφή κριτήρια, και δικλίδες ποιότητας, ώστε το αποτέλεσμα να είναι συγκρίσιμο και αξιόπιστο. Ταυτόχρονα, οφείλει να λειτουργεί και ως μηχανισμός παρακίνησης: να δίνει νόημα στην προσπάθεια, να αναγνωρίζει την πρόοδο και να ενισχύει τη σύνδεση του μαθητή με το σχολείο ως χώρο μάθησης.
Η τρίτη αρχή έγκειται στο κοινό δικαίωμα στη μόρφωση, την ισότιμη πρόσβαση και την αποτελεσματική στήριξη.
Η ισότητα στην εκπαίδευση δεν είναι διακήρυξη. Σημαίνει ότι κάθε μαθητής, ανεξαρτήτως τόπου, αφετηρίας ή συνθηκών, πρέπει να έχει πραγματική δυνατότητα ισότιμης διαδρομής. Σημαίνει ένα σχολείο που δεν αφήνει κανέναν πίσω. Το ζητούμενο είναι η ανάδειξη δεξιοτήτων, η συμμετοχή, η ασφάλεια, η συμπερίληψη, και η έγκαιρη και αποτελεσματική στήριξη για τους μαθητές που τη χρειάζονται.
Η τέταρτη αρχή εστιάζει στον εκπαιδευτικό ως παιδαγωγικό πυλώνα του σχολείου.
Καμία μεταρρύθμιση δεν μπορεί να πετύχει αν δεν στηρίζει και δε στηρίζεται από τον άνθρωπο της τάξης. Η ποιότητα της εκπαίδευσης περνά από τη σχέση μαθητή και εκπαιδευτικού, από την επιστημονική επάρκεια, την κοινή παιδαγωγική αναφορά και την υποστήριξη στην καθημερινή πράξη. Ένα σύγχρονο σχολείο χρειάζεται εκπαιδευτικούς με σαφή ρόλο, εργαλεία και θεσμική εμπιστοσύνη-ενώ παράλληλα χρειάζεται και ένα πλαίσιο που τους επιτρέπει να αξιολογούν με συνέπεια και δικαιοσύνη.
Η πέμπτη αρχή έχει ως στόχευση την παιδεία ουσίας και την πιστοποίηση με αξία.
Το Εθνικό Απολυτήριο έχει αξία όταν πιστοποιεί με σαφήνεια και αξιοπιστία τι πραγματικά κατακτά ο μαθητής στο Λύκειο: γνώση, δεξιότητες εφαρμογής και ικανότητα αξιοποίησης της γνώσης σε πραγματικές συνθήκες. Δεν είναι μόνο ένας βαθμός· είναι αποτύπωση της εκπαιδευτικής διαδρομής. Και ταυτόχρονα, ο στόχος του σχολείου δεν εξαντλείται στην πιστοποίηση: ο απόφοιτος πρέπει να ολοκληρώνει το Λύκειο ως υπεύθυνος και συγκροτημένος άνθρωπος — ένας σκεπτόμενος πολίτης, με παιδεία που δεν είναι μόνο γνώση αλλά και ήθος.
Οι αρχές, όμως, που ανέφερα δεν αρκούν από μόνες τους.
Η επιτυχία αυτού του εγχειρήματος θα κριθεί και από τον τρόπο με τον οποίο θα εργαστούμε.
Ο διάλογος που ξεκινά σήμερα είναι εργασία και τεκμηρίωση: μελέτη διεθνών εμπειριών, αποτίμηση προηγούμενων προσπαθειών, αναγνώριση αδυναμιών και αναζήτηση βέλτιστων λύσεων.
Η συγκρότηση της Επιτροπής δεν είναι μόνο σύνθεση προσώπων. Είναι αρχιτεκτονική ευθύνης.
Και αυτή η αρχιτεκτονική απαιτεί τρία πράγματα: οργάνωση, συντονισμό, γέφυρες συνεργασίας.
Με σαφή κατανομή εργασιών ανά θεματικό πυλώνα και με ανθρώπους που θα συνδέουν τις ομάδες, ο διάλογος αποκτά κατεύθυνση — και αποτέλεσμα.
Στο αμέσως επόμενο διάστημα θα διαμορφωθούν οι επιμέρους θεματικές ενότητες, θα οριστούν οι ομάδες εργασίας και θα τεθούν σαφή χρονοδιαγράμματα. Μέχρι τη δεύτερη συνεδρίαση, κάθε ομάδα θα κληθεί να συνεργαστεί σε συγκεκριμένα πεδία και να επιστρέψει με προτάσεις τεκμηριωμένες και, κυρίως, εφαρμόσιμες.
Δεν αναζητούμε γενικές τοποθετήσεις. Αναζητούμε συγκροτημένες εισηγήσεις που να μπορούν να μετατραπούν σε πράξη — και να αντέξουν στον χρόνο.
Ως Πρόεδρος της Επιτροπής, θα βρίσκομαι σε συνεχή επαφή με τους συντονιστές των επιμέρους πυλώνων, ώστε να διασφαλίζονται ενιαία κατεύθυνση, αλληλοενημέρωση και συνεκτικότητα στο τελικό αποτέλεσμα. Οι διαφορετικές προσεγγίσεις δεν είναι πρόβλημα· είναι πλεονέκτημα, όταν οδηγούν σε κοινό τόπο και σε πλαίσιο με ποιότητα.
Η σωστή αφετηρία καθορίζει τη σωστή κατεύθυνση. Αν η μεθοδολογία είναι ξεκάθαρη, το αποτέλεσμα μπορεί να είναι σταθερό. Αν η οργάνωση είναι συνεπής, η σύγκλιση μπορεί να είναι ουσιαστική. Έτσι ο διάλογος παύει να είναι ανταλλαγή θέσεων και γίνεται πλαίσιο.
Σήμερα θέτουμε τις βάσεις. Από εδώ και πέρα, το βάρος περνά στην εργασία.
Με πυξίδα τις αρχές που ανέφερα, με ορθή κρίση, συνοχή και ουσιαστική σύνθεση, προχωράμε με κοινό στόχο: ένα αποτέλεσμα αξιόπιστο, σταθερό και υλοποιήσιμο — ένα αποτέλεσμα με διάρκεια.
Το αποτύπωμα αυτού του διαλόγου είναι η κληρονομιά που θα αφήσουμε στη νέα γενιά, στα παιδιά μας.
Αυτό είναι το μέτρο της ευθύνης όλων μας.
Σας ευχαριστώ για τη συμμετοχή και τη διάθεσή σας να συμβάλετε ουσιαστικά σε αυτή την προσπάθεια στην οποία επιβάλλεται να πετύχουμε και θα πετύχουμε!!!
Όλες οι σημαντικές και έκτακτες ειδήσεις σήμερα
Μήνυση Διευθυντή σε 4 εκπαιδευτικούς: Το σχολείο μπροστά σε ένα επικίνδυνο μονοπάτι!
Επίδομα 300 ευρώ: Διευρύνονται οι δικαιούχοι – Πότε πληρώνεται και ποιοι το λαμβάνουν
