Το τελευταίο διάστημα παρατηρείται μια αυξανόμενη τάση δημόσιας στοχοποίησης σχολικών μονάδων και διευθυντικών στελεχών με αφορμή τη διαχείριση μαθητικών συμπεριφορών. Συχνά η δημόσια συζήτηση επικεντρώνεται επιφανειακά σε ζητήματα «απουσιών» ή «χαριστικών ρυθμίσεων», παραβλέποντας την ουσία: τον παιδαγωγικό ρόλο του σχολείου και το ισχύον θεσμικό πλαίσιο.
Τι προβλέπει η νομοθεσία
Το ισχύον πλαίσιο οργάνωσης και λειτουργίας των σχολικών μονάδων Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης (Υ.Α. 102791/ΓΔ4/10-09-2024 – ΦΕΚ B’ 5130/10-09-2024 και Υ.Α. 77971/ΓΔ4/2025 – ΦΕΚ 3566/Β/09-07-2025) προβλέπει ρητά:
- Τη δυνατότητα επιβολής παιδαγωγικών μέτρων με αναμορφωτικό και όχι τιμωρητικό χαρακτήρα.
- Την ευθύνη του Συλλόγου Διδασκόντων να λαμβάνει αποφάσεις που αποβλέπουν στην πρόληψη παραβατικών συμπεριφορών.
- Την ενίσχυση θετικού σχολικού κλίματος και την καλλιέργεια αίσθησης ευθύνης.
Η σύγχρονη εκπαιδευτική πολιτική μετακινείται από το καθαρά πειθαρχικό μοντέλο προς την επανορθωτική προσέγγιση. Δηλαδή, το ζητούμενο δεν είναι η τιμωρία αλλά η επανένταξη.
Σβήνονται απουσίες;
- Όχι.
Οι απουσίες καταχωρίζονται κανονικά στο πληροφοριακό σύστημα myschool, αλλά υπό ορισμένες θεσμικά προβλεπόμενες συνθήκες δεν προσμετρώνται στον συνολικό αριθμό που λαμβάνεται υπόψη για τον χαρακτηρισμό της φοίτησης. Δεν πρόκειται για «διαγραφή» της απουσίας, αλλά για εξαίρεσή της από τον τρόπο προσμέτρησης σύμφωνα με τις ισχύουσες ρυθμίσεις και οδηγίες (όπως στην περίπτωση της Φ1/10503/ΓΔ4/29‑01‑2026 εγκυκλίου για τις εποχιακές ιογενείς λοιμώξεις).
Ωστόσο, όταν μαθητής συμμετέχει εντός της σχολικής μονάδας σε οργανωμένη και επιβλεπόμενη παιδαγωγική δραστηριότητα (π.χ. συμμετοχή σε εκπαιδευτικό σχέδιο εργασίας ή υποστήριξη εγκεκριμένης σχολικής δράσης), η δραστηριότητα αυτή αποφασίζεται συμπληρωματικά ή παράλληλα με την τυχόν επιβολή πειθαρχικών μέτρων, και:
- τελεί υπό την ευθύνη της σχολικής μονάδας,
- βρίσκεται εντός του σχολικού χώρου,
- συμμετέχει σε προγραμματισμένη εκπαιδευτική δραστηριότητα.
Στην περίπτωση αυτή δεν υφίσταται απουσία με την έννοια της αδικαιολόγητης μη συμμετοχής στη σχολική ζωή. Πρόκειται για διαφορετική μορφή οργανωμένης παιδαγωγικής απασχόλησης, η οποία αποφασίζεται στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων του Συλλόγου Διδασκόντων, σύμφωνα με την Υ.Α. 102791/ΓΔ4/2024, όπως ισχύει, και δεν συνιστά αυτοτελές πειθαρχικό μέτρο ούτε μηχανισμό «διαγραφής» απουσιών.
Η σύγχυση αυτών των δύο εννοιών οδηγεί σε παραπλανητικές εντυπώσεις.
Το παιδαγωγικό διακύβευμα
Η εμπειρία της σχολικής πράξης δείχνει ότι η απλή απομάκρυνση ενός μαθητή από το σχολικό περιβάλλον:
- δεν καλλιεργεί υπευθυνότητα,
- δεν ενισχύει την αυτογνωσία,
- δεν αποκαθιστά τη σχέση με τη σχολική κοινότητα.
Αντίθετα, η ανάθεση υπευθυνότητας και η εμπλοκή σε δραστηριότητες που ενισχύουν το «ανήκειν»:
- δημιουργούν συναισθηματικό δεσμό με το σχολείο,
- μετατρέπουν την παράβαση σε ευκαιρία αναστοχασμού,
- μειώνουν την πιθανότητα υποτροπής.
Αυτό ακριβώς είναι το πνεύμα των παιδαγωγικών μέτρων όπως αποτυπώνεται στο θεσμικό πλαίσιο: πρόληψη και επανένταξη, όχι στιγματισμός.
Ο ρόλος των γονέων
Το σχολείο δεν λειτουργεί σε κενό.
Η αγωγή είναι πρωτίστως οικογενειακή ευθύνη. Το σχολείο συμπληρώνει, δεν υποκαθιστά. Όταν η πρώτη αντίδραση σε κάθε δυσκολία είναι η δημόσια καταγγελία ή η απειλή πειθαρχικών διαδικασιών, το μήνυμα που λαμβάνει ο μαθητής είναι σαφές: η ευθύνη μετατίθεται αλλού.
Η διαρκής υπονόμευση της σχολικής αυθεντίας – με «υψωμένο δάχτυλο» και άμεση προσφυγή σε καταγγελτικό λόγο – δεν ενισχύει τα παιδιά. Τα αποδυναμώνει.
Ο θεσμικός διάλογος είναι απαραίτητος. Η επιθετική αμφισβήτηση κάθε παιδαγωγικής επιλογής δεν είναι.
Η στάση των ΜΜΕ
Η εκπαιδευτική πραγματικότητα είναι σύνθετη. Η δημοσιογραφική αποτύπωση, όμως, συχνά αναζητά το εντυπωσιακό. Τίτλοι που υπονοούν «χαριστικές ρυθμίσεις» ή «παρατυπίες» δημιουργούν κοινωνικό θόρυβο χωρίς να εξετάζουν:
- το πρακτικό του Συλλόγου,
- το θεσμικό πλαίσιο,
- το παιδαγωγικό σκεπτικό.
Η μονοδιάστατη παρουσίαση απομονώνει ένα διοικητικό στοιχείο και αγνοεί το παιδαγωγικό υπόβαθρο.
Η ευθύνη της Πολιτείας
Δεν μπορεί από τη μία πλευρά η Πολιτεία να μιλά για θετικό σχολικό κλίμα, επανορθωτική δικαιοσύνη και πρόληψη της βίας, και από την άλλη να αφήνει ακάλυπτα τα στελέχη που εφαρμόζουν ακριβώς αυτή τη φιλοσοφία.Η επικοινωνιακή διαχείριση δεν μπορεί να υποκαθιστά τη θεσμική στήριξη. Αν το εκπαιδευτικό σύστημα επιθυμεί πραγματική μετατόπιση από το τιμωρητικό στο παιδαγωγικό μοντέλο, οφείλει να το υποστηρίζει έμπρακτα.
Η συζήτηση δεν είναι αν «σβήνονται απουσίες».Η συζήτηση είναι τι σχολείο θέλουμε:
- Ένα σχολείο αποβολών και αποκλεισμών;
- Ή ένα σχολείο που μετατρέπει το λάθος σε ευκαιρία ευθύνης;
Τα παιδαγωγικά μέτρα δεν είναι παρατυπία. Είναι θεσμικά προβλεπόμενο εργαλείο. Η ορθή εφαρμογή τους απαιτεί σοβαρότητα, διαφάνεια και συλλογική απόφαση.
Η εύκολη στοχοποίηση δεν υπηρετεί ούτε τους μαθητές ούτε τη δημόσια εκπαίδευση.
* Η Μαίρη Πλέσσα, είναι Φιλόλογος-Ιστορικός, Μ.Α., M.Ed., διευθύντρια του 3ου ΓΕΛ Κορυδαλλού-«Μελίνα Μερκούρη», Αντιπρόεδρος της Β’ ΕΛΜΕ Πειραιά και μέλος της Πανελλήνιας Ένωσης Διευθυντών Σχολικών Μονάδων Δ.Ε.
Όλες οι σημαντικές και έκτακτες ειδήσεις σήμερα
Voucher 750 ευρώ σε εργαζόμενους του ιδιωτικού τομέα - Ανοίγουν οι αιτήσεις
