Κοκκινάκη Υπατία Σε μια εποχή που η εκπαίδευση δοκιμάζεται από άγχος, ανισότητες και σιωπηλές συγκρούσεις, υπάρχουν φωνές που μιλούν για κάτι βαθύτερο: τη σχέση, τη φροντίδα, την «αρμονία της ψυχής». Μία από αυτές είναι η φωνή του διευθυντή του 142ου Δημοτικού Σχολείου Αθηνών, Κωνσταντίνου Αγραπίδη, ο οποίος σε συνέντευξή του στο alfavita.gr «φωτίζει» την καθημερινή, συχνά αθέατη πλευρά του σχολείου.
«Η αποδοχή της διαφορετικότητας δεν διδάσκεται με ωραία συνθήματα», σημειώνει, αλλά αποτελεί «μια καθημερινή άσκηση, μια συνεχόμενη προσπάθεια που άλλοτε πετυχαίνει και άλλοτε μας φέρνει αντιμέτωπους με τα όριά μας». Από αυτή τη ρεαλιστική και ταυτόχρονα βαθιά ανθρώπινη αφετηρία, ξεδιπλώνεται μια συζήτηση που αγγίζει τον πυρήνα της σύγχρονης παιδαγωγικής: πώς δημιουργείται ένα σχολείο όπου το παιδί «νιώθει ότι μπορεί να υπάρξει όπως είναι», πώς η γνώση συνδέεται με το βίωμα και πώς το λάθος μετατρέπεται από φόβο σε ευκαιρία.
Ο κ. Αγραπίδης μιλά για το άγχος και τη σύγχυση ταυτότητας των μαθητών το 2026, για την εξουθένωση των εκπαιδευτικών, για τη σχολική βία που «είναι συχνά συναισθήματα που δεν βρήκαν λόγια», αλλά και για τα ανοιχτά μέτωπα της αξιολόγησης, των κενών και των Δημόσιων Ωνάσειων σχολείων. «Το κεντρικό ερώτημα», όπως τονίζει, «είναι αν θέλουμε ένα σχολείο που στηρίζεται στον ανταγωνισμό ή ένα σχολείο που επενδύει στη συλλογική πρόοδο».
Αξίζει να σημειωθεί ότι οι σχολικές αίθουσες του 142ου Δημοτικού Σχολείου Αθηνών, είναι διακοσμημένες με εντυπωσιακά έργα τέχνης στους τοίχους, στις πόρτες του, μέχρι και στις σκάλες του σχολείου. «Το σχολικό περιβάλλον το φροντίζουμε ώστε να είναι όμορφο, ζεστό και λειτουργικό», όπως αναφέρει χαρακτηριστικά ο κ. Αγραπίδης.
Η συνέντευξη που ακολουθεί δεν προσφέρει εύκολες απαντήσεις ούτε έτοιμες συνταγές. Προσφέρει, όμως, κάτι ίσως πιο σπάνιο: έναν ειλικρινή διάλογο για το σχολείο ως «ζωντανή κοινότητα μάθησης», όπου παιδιά και ενήλικες μαθαίνουν μαζί και όπου «η γνώση χωρίς ψυχή γίνεται βάρος».
Η συνέντευξη με τον διευθυντή του 142ου Δημοτικού Σχολείου Αθηνών, Κωνσταντίνο Αγραπίδη, στο alfavita.gr:
1. Διαβάζουμε στην ιστοσελίδα του σχολείου σας ότι «όλοι οι άνθρωποι είναι διαφορετικοί, δεν υπάρχουν ούτε δύο ίδιοι ανάμεσα στα δισεκατομμύρια του πληθυσμού. Οι ομοιότητές μας μάς φέρνουν πιο κοντά, αλλά είναι οι διαφορές μας που μάς κάνουν υπέροχους». Πώς εμπνέετε στους μαθητές σας αυτή την εξαιρετικά σημαντική και βοηθητική πεποίθηση;
Στο σχολείο μας πιστεύουμε ότι η αποδοχή της διαφορετικότητας δεν είναι κάτι που κατακτιέται εύκολα ούτε διδάσκεται με λόγια ή ωραία συνθήματα. Είναι μια καθημερινή άσκηση, μια συνεχής προσπάθεια που άλλοτε πετυχαίνει και άλλοτε μας φέρνει αντιμέτωπους με τα όριά μας.
Ξεκινάμε από τη βασική παραδοχή ότι κανείς μας, ούτε οι μαθητές ούτε οι εκπαιδευτικοί, δεν κατέχει όλη τη γνώση. Μαθαίνουμε όλοι μαζί, αναγνωρίζουμε την άγνοιά μας, τα λάθη μας, τις στιγμές που δεν κατανοήσαμε εγκαίρως ένα παιδί ή μια συμπεριφορά. Αυτή η ειλικρίνεια μάς βοηθά να προσεγγίζουμε τους μαθητές με ταπεινότητα και όχι με βεβαιότητες.
Προσπαθούμε να δημιουργούμε ένα περιβάλλον ασφάλειας, όπου το παιδί νιώθει ότι μπορεί να υπάρξει όπως είναι. Όταν ένα παιδί νιώθει ότι το βλέπουν, το ακούν και το αποδέχονται χωρίς όρους, τότε μπορεί να τολμήσει να είναι ο εαυτός του. Δεν το καταφέρνουμε πάντα στον ίδιο βαθμό, όμως επιμένουμε. Βλέπουμε κάθε μαθητή ως ξεχωριστή προσωπικότητα, με τον δικό του ρυθμό, τις δικές του ανάγκες και ευαισθησίες. Εκεί ακριβώς αρχίζει να γεννιέται η αρμονία της ψυχής, όταν το παιδί δε χρειάζεται να κρυφτεί για να ανήκει.
Στην καθημερινή πράξη, δίνουμε χώρο στη φωνή των παιδιών, στον διάλογο και στη διαφορετική άποψη. Μαθαίνουν ότι η διαφωνία δεν είναι απειλή αλλά ευκαιρία κατανόησης. Ότι η γνώση δεν είναι μόνο οι σωστές απαντήσεις, αλλά και οι ερωτήσεις που δεν έχουμε ακόμη απαντήσει.
Ιδιαίτερη σημασία δίνουμε και στο λάθος. Το λάθος μάς φανερώνει την άγνοιά μας, αλλά ταυτόχρονα ανοίγει δρόμο για μάθηση. Όταν το παιδί καταλάβει ότι δεν τιμωρείται για το λάθος του, αρχίζει να αποδέχεται και τη δική του διαφορετικότητα.
Τέλος, γνωρίζουμε ότι το πιο δυνατό μάθημα το δίνουμε με το παράδειγμά μας. Δεν είμαστε τέλειοι, αλλά προσπαθούμε να λειτουργούμε με σεβασμό, συνεργασία και αποδοχή. Τα παιδιά το παρατηρούν αυτό και μέσα από αυτό μαθαίνουν. Έτσι, σιγά σιγά, κατανοούν ότι οι ομοιότητες μας ενώνουν, αλλά οι διαφορές μας δίνουν βάθος, νόημα και ομορφιά στη ζωή.
2. Πώς καταφέρνετε να προσφέρετε «ένα ευχάριστο, δημιουργικό, παιδοκεντρικό και σύγχρονο περιβάλλον μάθησης»; Τι ενέργειες ή δράσεις γίνονται στο σχολείο σας; Με ποιο τρόπο τις «αγκαλιάζουν» μαθητές και γονείς;
Για εμάς, ένα παιδοκεντρικό και σύγχρονο σχολείο δεν είναι κάτι δεδομένο. Είναι μια καθημερινή πρόκληση που απαιτεί επαναπροσδιορισμό, ευελιξία και αυτοκριτική.
Το παιδί βρίσκεται στο κέντρο, όχι ως θεωρία αλλά ως διαρκές ερώτημα: τι χρειάζεται αυτό το παιδί σήμερα για να νιώσει καλά και να μάθει; Δεν έχουμε πάντα τις απαντήσεις. Παρατηρούμε, δοκιμάζουμε, αποτυγχάνουμε κάποιες φορές και ξαναπροσπαθούμε.
Η μάθηση συνδέεται με το βίωμα, το παιχνίδι, την τέχνη, τη δημιουργικότητα και τη χαρά της ανακάλυψης. Όχι γιατί όλα πρέπει να είναι εύκολα, αλλά γιατί η γνώση ανθίζει καλύτερα όταν συνοδεύεται από νόημα και συναίσθημα. Η τεχνολογία αξιοποιείται με μέτρο, γνωρίζοντας τόσο τη δύναμή της όσο και τους περιορισμούς της.
Το σχολικό περιβάλλον το φροντίζουμε ώστε να είναι όμορφο, ζεστό και λειτουργικό, όμως γνωρίζουμε ότι το σημαντικότερο περιβάλλον είναι το συναισθηματικό. Εκεί, συχνά δοκιμαζόμαστε περισσότερο. Μαθαίνουμε κι εμείς πώς να ακούμε καλύτερα, πώς να βάζουμε όρια με φροντίδα, πώς να παραμένουμε παρόντες. Οι δράσεις δεν επιβάλλονται αλλά συνδιαμορφώνονται. Όταν τα παιδιά νιώθουν ότι έχουν λόγο, συμμετέχουν με ενθουσιασμό.
Οι γονείς, ως συνοδοιπόροι και ουσιαστικοί συνεργάτες, βλέπουν την προσπάθεια, τις μικρές κατακτήσεις και τις δυσκολίες και στηρίζουν μέσα από εμπιστοσύνη και συνεργασία.
Έτσι, το σχολείο δεν είναι ένας τέλειος μηχανισμός, αλλά μια ζωντανή κοινότητα μάθησης, όπου η γνώση, η άγνοια και η αρμονία της ψυχής συνυπάρχουν δημιουργικά.
3. Ποιο πιστεύετε ότι είναι το μεγαλύτερο πρόβλημα με το οποίο έρχονται αντιμέτωποι οι μαθητές και ποιο οι εκπαιδευτικοί εν έτη 2026;
Το 2026, οι προκλήσεις είναι βαθιά ανθρώπινες. Οι μαθητές συχνά παλεύουν με άγχος, σύγκριση και σύγχυση ταυτότητας. Δε δυσκολεύονται επειδή δεν μπορούν, αλλά επειδή συχνά νιώθουν ότι δεν αρκούν. Η μεγαλύτερη ανάγκη τους είναι να νιώσουν αποδεκτοί, ικανοί και ασφαλείς μέσα σε μια σταθερή, υποστηρικτική σχέση που να τους θυμίζει την αξία τους.
Οι εκπαιδευτικοί, από την άλλη, δοκιμάζονται από εξουθένωση και πολλαπλούς ρόλους. Συχνά καλούνται να καλύψουν κενά γνώσης, συστήματος και συναισθηματικής στήριξης. Και εκείνοι χρειάζονται χώρο να παραδεχτούν την άγνοια, την κούραση και την ανάγκη για στήριξη.
Το κοινό σημείο και των δύο είναι η ανάγκη για νόημα και ανθρώπινη σύνδεση. Όταν το σχολείο καταφέρει να γίνει χώρος σχέσης, κατανόησης και ισορροπίας, τότε οι δυσκολίες δεν εξαφανίζονται, αλλά γίνονται διαχειρίσιμες και έτσι μπορεί να γεννηθεί ξανά η αρμονία της ψυχής μέσα στο σχολείο.
Εκεί ακριβώς βρίσκεται η μεγαλύτερη πρόκληση, αλλά και η μεγαλύτερη ελπίδα της εκπαίδευσης σήμερα.
4. Γιατί, κατά τη γνώμη σας, έχουν αυξηθεί τα περιστατικά βίας στα σχολεία τα τελευταία χρόνια; Πώς θα μπορούσε να αλλάξει αυτό;
Η σχολική βία δεν εμφανίζεται από το πουθενά. Είναι συχνά αποτέλεσμα συναισθημάτων που δε βρήκαν λόγια. Όταν λείπουν οι δεξιότητες συναισθηματικής έκφρασης, η ένταση μετατρέπεται σε πράξη. Σε ένα περιβάλλον έντονου ανταγωνισμού, σύγκρισης και γρήγορων ρυθμών, τα παιδιά δυσκολεύονται να νιώσουν ότι ανήκουν. Η βία, σε πολλές περιπτώσεις, λειτουργεί ως κραυγή για προσοχή, έλεγχο ή αναγνώριση, ιδίως όταν το παιδί δεν έχει βιώσει ουσιαστικά όρια μαζί με φροντίδα.
Η αλλαγή δεν έρχεται με αυστηρότερο έλεγχο, αλλά με καλλιέργεια σχέσεων, ενσυναίσθησης και σταθερών ορίων με φροντίδα.
Πολλά παιδιά κουβαλούν στο σχολείο άγχος, ανασφάλεια, θυμό ή ματαίωση που δεν έχουν τρόπο να εκφράσουν λεκτικά. Όταν λείπουν οι δεξιότητες συναισθηματικής έκφρασης και ρύθμισης, το συναίσθημα συχνά μετατρέπεται σε πράξη. Παράλληλα, η έκθεση στη βία, μέσα από τα μέσα, τα κοινωνικά δίκτυα ή ακόμη και την καθημερινότητα των ενηλίκων, τείνει να την κανονικοποιεί, μειώνοντας την ευαισθησία απέναντι στις συνέπειές της.
Πιστεύουμε ότι η μείωση της σχολικής βίας δεν είναι ζήτημα ελέγχου, αλλά σύνδεσης. Όταν ένα παιδί νιώθει ότι το βλέπουν, το ακούν και το σέβονται, έχει πολύ λιγότερους λόγους να πληγώσει τον εαυτό του ή τους άλλους.
5. Ποια είναι η άποψή σας για τις διαδικασίες της αξιολόγησης, τα κενά στα σχολεία και τα Δημόσια Ωνάσεια σχολεία;
Πρόκειται για τρία ζητήματα που συνδέονται βαθιά μεταξύ τους και αποτυπώνουν τις διαχρονικές δυσκολίες αλλά και τις αντιφάσεις του εκπαιδευτικού μας συστήματος.
Θεωρούμε ότι η αξιολόγηση, ως έννοια, δεν είναι από μόνη της αρνητική. Αντίθετα, όταν είναι παιδαγωγικά σχεδιασμένη, διαμορφωτική και υποστηρικτική, μπορεί να λειτουργήσει ως εργαλείο αυτοβελτίωσης και επαγγελματικής ενδυνάμωσης. Το πρόβλημα ξεκινά όταν η αξιολόγηση βιώνεται ως μηχανισμός ελέγχου, φόβου ή τιμωρίας, αποκομμένος από την πραγματικότητα της τάξης. Ένας εκπαιδευτικός που εργάζεται με πολυπληθή και ανομοιογενή τμήματα, ελλείψεις προσωπικού και αυξημένες κοινωνικές ανάγκες μαθητών δεν μπορεί να αξιολογείται με όρους που αγνοούν το πλαίσιο μέσα στο οποίο λειτουργεί. Χωρίς ουσιαστική επιμόρφωση, στήριξη και διάλογο, η αξιολόγηση δύσκολα θα γίνει αποδεκτή ως εργαλείο εξέλιξης.
Τα κενά στα σχολεία αποτελούν ίσως το πιο ορατό και επώδυνο σύμπτωμα μιας βαθύτερης παθογένειας. Δεν είναι απλώς διοικητικό ζήτημα, είναι ζήτημα παιδαγωγικής συνέχειας, ισότητας και ψυχικής ασφάλειας των μαθητών. Όταν τα παιδιά αλλάζουν εκπαιδευτικούς, όταν μαθήματα χάνονται ή καλύπτονται αποσπασματικά, το σχολείο παύει να είναι σταθερός άξονας στη ζωή τους. Ταυτόχρονα, οι εκπαιδευτικοί καλούνται να «μπαλώσουν» καταστάσεις, συχνά εις βάρος της ποιότητας της διδασκαλίας και της δικής τους αντοχής.
Σε ότι αφορά τα Δημόσια Ωνάσεια σχολεία, η συζήτηση είναι σύνθετη. Από τη μία πλευρά, κάθε επένδυση στην εκπαίδευση, σε υποδομές, καινοτομία και αναβάθμιση του σχολικού περιβάλλοντος είναι καλοδεχούμενη. Από την άλλη, εγείρονται εύλογοι προβληματισμοί γύρω από την ισότητα ευκαιριών και τον κίνδυνο δημιουργίας «σχολείων πολλών ταχυτήτων». Αν η ποιότητα, οι πόροι και οι ευκαιρίες συγκεντρώνονται σε ορισμένα σχολεία, τότε το ζητούμενο δεν είναι η συνολική αναβάθμιση της δημόσιας εκπαίδευσης, αλλά η αποσπασματική ενίσχυση επιλεγμένων δομών.
Στην ουσία, το κεντρικό ερώτημα είναι αν θέλουμε ένα σχολείο που στηρίζεται στον ανταγωνισμό ή ένα σχολείο που επενδύει στη συλλογική πρόοδο. Η αξιολόγηση, η κάλυψη των κενών και κάθε νέα εκπαιδευτική πρωτοβουλία μπορούν να λειτουργήσουν θετικά μόνο όταν εντάσσονται σε ένα συνολικό όραμα για ένα δημόσιο σχολείο με επαρκές προσωπικό, ουσιαστική στήριξη των εκπαιδευτικών, παιδαγωγική ελευθερία και πραγματική φροντίδα για όλα τα παιδιά, όχι για λίγα.
Η εκπαίδευση κατά την άποψή μας, δε χρειάζεται περισσότερη πίεση. Χρειάζεται εμπιστοσύνη, συνέπεια και μακροπρόθεσμη φροντίδα. Εκεί βρίσκεται και το κλειδί για κάθε ουσιαστική αλλαγή.
Στο τέλος της ημέρας, δεν ισχυριζόμαστε ότι έχουμε όλες τις απαντήσεις. Επιδιώκουμε τον ειλικρινή διάλογο και την καλοπροαίρετη κριτική. Προσπαθούμε, μαθαίνουμε, διορθώνουμε. Η εκπαίδευση δεν είναι ένας δρόμος που οδηγεί μόνο στη γνώση. Είναι μια πορεία από την άγνοια προς την κατανόηση και από εκεί προς την αρμονία της ψυχής. Ένα ταξίδι αργό, με στάσεις, επιστροφές και στιγμές αμφιβολίας. Στο σχολείο συναντιούνται άνθρωποι που μαθαίνουν ταυτόχρονα, παιδιά και ενήλικες. Κανείς δε στέκεται στην κορυφή. Όλοι βαδίζουμε μαζί, άλλοτε μπροστά και άλλοτε πίσω, κρατώντας ο ένας τον άλλον όρθιο. Η γνώση χωρίς ψυχή γίνεται βάρος, η άγνοια χωρίς αποδοχή γίνεται φόβος. Ανάμεσά τους, όμως, μπορεί να γεννηθεί η ισορροπία.
Αν καταφέρουμε να μάθουμε στα παιδιά ότι δε χρειάζεται να ξέρουν τα πάντα για να αξίζουν, ότι μπορούν να κάνουν λάθος χωρίς να χάνουν την αξία τους και ότι η διαφορετικότητά τους είναι μέρος της ομορφιάς του κόσμου, τότε έχουμε ήδη πετύχει το σημαντικότερο μάθημα. Γιατί τελικά, το σχολείο δεν κρίνεται από το πόσα γνωρίζουν τα παιδιά όταν φεύγουν, αλλά από το πώς νιώθουν για τον εαυτό τους όταν κοιτούν μπροστά. Και αν φεύγουν με λίγη περισσότερη γαλήνη, εμπιστοσύνη και χαρά, τότε, έστω και αθόρυβα, έχουμε υπηρετήσει τον βαθύτερο σκοπό της παιδείας, να βοηθά τον άνθρωπο να ζει σε αρμονία με τον εαυτό του και με τους άλλους.
Όλες οι σημαντικές και έκτακτες ειδήσεις σήμερα
Ιδιωτικά σχολεία: Γείτονας, Ιόνιος και Εράσμειος σε επαφές με μεγάλα funds
Έρχονται πρόστιμα μέχρι και 1.000 ευρώ σε χιλιάδες κατόχους οχημάτων
Voucher 750 ευρώ σε εργαζόμενους του ιδιωτικού τομέα - Ανοίγουν οι αιτήσεις
