Ο διεθνούς φήμης οικονομολόγος και διανοούμενος Ζακ Ατταλί (Jaques Attali) προειδοποιούσε ήδη από το 2010 για την κρίση που έρχεται. Στο βιβλίο του «Παγκόσμια κατάρρευση σε 10 χρόνια; Δημόσιο χρέος: η τελευταία ευκαιρία», (εκδόσεις Παπαδόπουλος, σε μετάφραση Καλλιόπης Ζούρα), μάς υπενθυμίζει ότι «τα πρώτα κείμενα που κάνουν λόγο για δημόσια δάνεια, εντοπίζονται στην Αρχαία Ελλάδα του 5ου αιώνα π.Χ. Κατά τη διάρκεια του Πελοποννησιακού Πολέμου χρησιμοποιήθηκαν για την κάλυψη των στρατιωτικών δαπανών, όταν οι φόροι και τα λάφυρα δεν επαρκούσαν. Οι πόλεις-κράτη δανείζονταν από τη θρησκευτική εξουσία, η οποία για να ανταποκριθεί στο αίτημά τους, αποθησαύριζε τις προσφορές των πιστών. […] Σήμερα όμως το χρέος έχει ανέλθει σε πρωτοφανή επίπεδα. Η κρίση στην Ελλάδα έφερε απλώς στην επιφάνεια το γεγονός αυτό, καταδεικνύοντας ότι ακόμα και τα πλουσιότερα κράτη ξεπερνούν σήμερα τα όρια των δυνατοτήτων τους».
Παράλληλα μάς λέει ότι το πρώτο χρέος του ανθρώπου είναι το χρέος της ζωής. «Ο Θεός, μια άλλη δύναμη μας “δανείζει” τη ζωή. Λατρεύουμε και ταυτόχρονα απεχθανόμαστε τον δημιουργό μας είτε πρόκειται για Θεό, άνθρωπο ή κάτι άλλο συμπεριλαμβανομένης και της τύχης γιατί Αυτός (ή Αυτή) μας υπενθυμίζει με την ίδια την ύπαρξή του τα όριά μας, τα λάθη μας και τα καθήκοντά μας απέναντί του».
Συνεχίζει λέγοντας ότι «δανείζω» σημαίνει ότι διατρέχω τον κίνδυνο να δεχτώ την αγνωμοσύνη των οφειλετών μου. Αντιστρόφως ο δανεισμός οδηγεί τον οφειλέτη στην αποδοχή μιας συγκεκριμένης εξάρτησης, στην απώλεια της αυτονομίας του απέναντι στον δανειστή. «Δανείζομαι» σημαίνει έρχομαι αντιμέτωπος με την πραγματικότητα. Δανειστές και δανειζόμενοι φοβούνται εν γένει την μεταξύ τους εξάρτηση. Και οι μεν προσπαθούν να απαλλαγούν πρώτοι από τους δε. Ο δανειζόμενος μόνο με τον φόβο των αντιποίνων μπορεί να αναγκαστεί να τηρήσει τον λόγο του.
Στην περίπτωση της δανειζόμενης Ελλάδας, οι πιστωτές θέλησαν να επιδιώξουν την εξόντωσή της, καθώς το χρέος της είχε ξεπεράσει το 135%. Το 2007 ανακαλύψαμε ότι το μέρος του κόσμου που εθεωρείτο πλούσιο, είναι χρεωμένο προς το μέρος που εθεωρείτο φτωχό. Το 2010, εάν εξαιρέσουμε τη Ζιμπάμπουε, η χώρα με το μεγαλύτερο καθαρό δημόσιο χρέος είναι η Ιαπωνία, το χρέος της οποίας ανέρχεται στο 204% του ΑΕΠ. Μεταξύ 2007 και 2014 οι κάτοικοι των πλούσιων κρατών, πέραν των προσωπικών τους δανείων, θα πρέπει να πληρώσουν και ένα μέρος του Δημόσιου Χρέους.
Από την άλλη η αθέτηση των χρεών δεν είναι κάτι το πρωτοφανές: «Στην Ευρώπη, πολλές μεγάλες χώρες αρνούνται το χρέος τους μετά από εξεγέρσεις (Ρωσία το 1839) ή μετά το τέλος χαμένων πολέμων (Αυστρία το 1802 και στη συνέχεια το 1868). Στην Ελλάδα στη διακυβέρνηση της οποίας βρίσκεται ο Όθων της Βαυαρίας από το 1832, οι δαπάνες της Αυλής προκαλούν ένα υπέρογκο χρέος καθ’ όλη της διάρκεια του αιώνα. Αλλού στον κόσμο, μεταξύ 1820 και 1850, δημιουργούνται πολυάριθμα κράτη, όπως εκείνα της Λατινικής Αμερικής, που μόλις είχε απελευθερώσει ο Μπολίβαρ. Οι μισές από αυτές τις χώρες αθετούν την εκπλήρωση των υποχρεώσεών τους πριν από το τέλος του αιώνα».
Τον 20ο αιώνα μετά το κραχ του 1929 η Γερμανία κηρύσσει στάση πληρωμών. Όμως και οι Ευρωπαίοι νικητές του πολέμου, χρεωμένοι προς τις ΗΠΑ, δεν μπορούν να εξοφλήσουν τα 15,7 δισεκατομμύρια που τους χρωστούν ακόμα. Τον Ιούνιο του 1931, ενώ εγκαινιάζεται το Empire State Building, ο Αμερικανός πρόεδρος Χέρμπερτ Χούβερ κηρύσσει ετήσιο χρεοστάσιο για τις γερμανικές αποζημιώσεις και για τα χρέη των Συμμάχων.
Η G7, η λέσχη των πλουσίων κρατών διαμορφώνει τους όρους που επιβάλλει σε όλες τις χώρες του Νότου. Η λεγόμενη Συναίνεση της Ουάσινγκτον (Washington consensus) συνταγή που εφαρμόζεται από το ΔΝΤ, επιβάλλει στις οφειλέτριες χώρες ακραίους όρους λιτότητας. Υπ’ αυτές τις συνθήκες ο Νότος καταρρέει, αλλά ο Βορράς δεν επηρεάζεται, ούτε υποφέρει. Όπως διαπιστώνει ο Ατταλί, «κανείς δεν θέλει να παραδεχτεί ότι τα ποσά που διακυβεύονται αυξάνονται, ότι οι χώρες του Νότου επιβαρύνονται με όλο και μεγαλύτερα χρέη, ότι τα χρεοστάσια πληθαίνουν, ότι η ισχνή ανάπτυξη των χωρών του Βορρά οφείλεται στην αύξηση των χρεών τους, ότι η G7 δεν είναι τίποτα παραπάνω από μια χάρτινη τίγρη και ότι κανείς δεν θα μπορέσει πλέον να γλυτώσει από μια κρίση χρέους που ήρθε από αλλού».
Το 2010, η Ελλάδα είναι η πρώτη χώρα που βρίσκεται στα όρια της αθέτησης των υποχρεώσεών της. Ωστόσο, δεν είναι μόνο η Ελλάδα: η Ισπανία και η Πορτογαλία πρέπει να κάνουν θηριώδεις περικοπές στις κοινωνικές τους δαπάνες για να μπορέσουν να χρηματοδοτήσουν το χρέος τους.
Και καταλήγει ο Ατταλί: «Η χειρότερη έκβαση ή με άλλα λόγια η ολική καταστροφή είναι πιθανή. Η κατάρρευση της Δύσης, ειδικότερα, αποτελεί βάσιμο σενάριο, το οποίο δεν αναμένουν οι σύγχρονοί μας, όπως δεν ανέμεναν και την κατάρρευση της Βενετίας, της Γένοβας και της Μαδρίτης οι άνθρωποι της εποχής εκείνης. Ακόμα δεν έχουμε αποφύγει τα χειρότερα!».
Όλες οι σημαντικές και έκτακτες ειδήσεις σήμερα
Ιδιωτικά σχολεία: Γείτονας, Ιόνιος και Εράσμειος σε επαφές με μεγάλα funds
Έρχονται πρόστιμα μέχρι και 1.000 ευρώ σε χιλιάδες κατόχους οχημάτων
Voucher 750 ευρώ σε εργαζόμενους του ιδιωτικού τομέα - Ανοίγουν οι αιτήσεις
