Alfavita Newsroom Το ζήτημα της ίδρυσης παραρτημάτων ξένων πανεπιστημίων στην Ελλάδα επανέρχεται δυναμικά στο προσκήνιο, με την κυβέρνηση να παρουσιάζει την εξέλιξη αυτή ως ένα σημαντικό βήμα για την αναβάθμιση της ανώτατης εκπαίδευσης στη χώρα. Ωστόσο, η επικοινωνιακή διαχείριση του θέματος, καθώς και οι διαδικασίες που απαιτούνται για την υλοποίησή του, γεννούν σημαντικά ερωτήματα.
Η κυβερνητική αφήγηση και τα κενά της
Κατά την τελετή παράδοσης – παραλαβής του Υπουργείου Παιδείας, ο Κυριάκος Πιερρακάκης δήλωσε ότι πανεπιστήμια όπως το Harvard, το Yale, το Columbia, το ETH και το Imperial «έρχονται στην Ελλάδα». Ωστόσο, η διατύπωση αυτή αποτελεί παραπλανητική αναπαραγωγή επιχειρημάτων που είχαν χρησιμοποιηθεί για την ψήφιση του νόμου για τα μη κρατικά πανεπιστήμια.
Στην πραγματικότητα τα διεθνή πανεπιστήμια δεν ιδρύουν παραρτήματα στην Ελλάδα, αλλά συνεργάζονται με ελληνικά ΑΕΙ για κοινά μεταπτυχιακά προγράμματα. Αυτή είναι μια πρακτική που το υφιστάμενο θεσμικό πλαίσιο επέτρεπε και πριν τον νόμο Πιερρακάκη.
Παράλληλα ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, σε πρόσφατη επικοινωνία του μέσω κοινωνικών δικτύων, ανακοίνωσε πανηγυρικά την έλευση του βρετανικού Πανεπιστημίου του York, το οποίο φέρεται να έχει εκδηλώσει ενδιαφέρον να δημιουργήσει παράρτημα στη Θεσσαλονίκη και εν συνεχεία στην Αθήνα. Ο τρόπος διατύπωσης αυτής της ανακοίνωσης αφήνει να εννοηθεί ότι πρόκειται για μια ειλημμένη απόφαση, παρά το γεγονός ότι η διαδικασία έγκρισης τέτοιων ιδρυμάτων είναι αυστηρά καθορισμένη από τη νομοθεσία.
«Ακόμη ένα κορυφαίο ξένο δημόσιο Πανεπιστήμιο, το βρετανικό University of York, ενδιαφέρεται να δημιουργήσει παραρτήματα στην Ελλάδα. Το York, που βρίσκεται 146ο στην παγκόσμια κατάταξη το 2025, έχει διακριθεί για την ποιότητα στην έρευνα και τη διδασκαλία από επίσημους βρετανικούς φορείς. Αρχικά θα προσφέρει στη Θεσσαλονίκη προπτυχιακές και μεταπτυχιακές σπουδές με τρεις Σχολές -Διοίκησης Επιχειρήσεων, Επιστημών και Σχολή Νομικής και Ανθρωπιστικών Σπουδών. Όταν επεκταθεί στην Αθήνα, θα προσφέρει προπτυχιακές και μεταπτυχιακές σπουδές στην Πληροφορική» είπε ο Κυριάκος Μητσοτάκης.
Σύμφωνα με το ισχύον θεσμικό πλαίσιο, κάθε πρόταση για την ίδρυση παραρτήματος ξένου πανεπιστημίου πρέπει να περάσει από την αξιολόγηση της Εθνικής Αρχής Ανώτατης Εκπαίδευσης (ΕΘΑΑΕ), η οποία εξετάζει τόσο την ακαδημαϊκή επάρκεια όσο και την οικονομική βιωσιμότητα των υποψήφιων ιδρυμάτων. Επιπλέον, υπάρχουν ακόμη ανοικτές προσφυγές στο Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ), το οποίο δεν έχει αποφανθεί επί του ζητήματος, δεδομένης της συνταγματικής απαγόρευσης της ίδρυσης ιδιωτικών πανεπιστημίων στη χώρα.
Το ερώτημα που προκύπτει είναι απλό: Πώς μπορεί ο πρωθυπουργός να ανακοινώνει ως δεδομένη την ίδρυση ενός πανεπιστημιακού παραρτήματος, προτού ολοκληρωθούν οι προβλεπόμενες διαδικασίες; Έχει κάποια εσωτερική πληροφόρηση για το αποτέλεσμα της αξιολόγησης; Ή μήπως η κυβέρνηση προεξοφλεί ότι η ΕΘΑΑΕ και το ΣτΕ θα δώσουν το "πράσινο φως", ανεξαρτήτως των πραγματικών δεδομένων;
Η παρουσίαση της έλευσης του Πανεπιστημίου του York στην Ελλάδα ως δεδομένη αποτελεί μια επικοινωνιακή τακτική που δεν αντικατοπτρίζει την πραγματική θεσμική διαδικασία. Η κυβέρνηση επιχειρεί να δημιουργήσει την αίσθηση ότι η ελληνική ανώτατη εκπαίδευση εκσυγχρονίζεται και γίνεται διεθνής, ενώ στην πραγματικότητα παρακάμπτει κρίσιμες διαδικασίες ελέγχου και αξιολόγησης.
Παράλληλα, η συζήτηση για τα παραρτήματα ξένων πανεπιστημίων δεν μπορεί να αγνοήσει τις επιπτώσεις που θα έχει για τη δημόσια ανώτατη εκπαίδευση στην Ελλάδα. Αντί να ενισχυθούν τα υπάρχοντα πανεπιστήμια, η κυβέρνηση προωθεί ένα ελιτίστικο μοντέλο εκπαίδευσης, όπου η ποιότητα θα εξαρτάται από την οικονομική δυνατότητα των φοιτητών.
Είναι φανερό ότι αυτή η στρατηγική όχι μόνο δεν θα οδηγήσει σε βελτίωση της ανώτατης εκπαίδευσης αλλά θα απογειώσει περαιτέρω τις κοινωνικές ανισότητες. Το βέβαιο είναι ότι η ακαδημαϊκή κοινότητα, οι Πανεπιστημιακοί και οι Φοιτητές καθώς και όλη η κοινωνία οφείλουν να έχουν ενεργό ρόλο στην διαμόρφωση της πολιτικής για την τριτοβάθμια εκπαίδευση και στην αντιμετώπιση της πολιτικής που μετατρέπει σε εμπόρευμα την είσοδο στα ΑΕΙ
