Ιατρική και Μαθηματικά την εποχή του κορονοϊού!
Γράφει ο Γιάννης  Σιούλας, Δάσκαλος -  Μαθηματικός στο Αρμένικο δημοτικό σχολείο Νίκαιας

Ο κ. Τσιόδρας στις (23/3/20) στην καθιερωμένη ενημέρωση ανέφερε: «μαθηματικές   εκτιμήσεις, μαθηματικές προβλέψεις, μαθηματική ακρίβεια» και άλλες εκφράσεις που έχουν στενή  σχέση με τα Μαθηματικά! Στη συνέχεια ένας καθηγητής ιατρικής  μίλησε για «μαθηματικά μοντέλα», τα  οποία χρησιμοποιούνται στην Ιατρική και θα μας βοηθήσουν! Σε διάφορες άλλες συζητήσεις στην τηλεόραση με γιατρούς ή άλλους επιστήμονες ακούστηκαν τα: «εκθετική αύξηση κρουσμάτων, γεωμετρική αύξηση, αριθμητική αύξηση, οξυκόρυφη καμπύλη, ομαλή καμπύλη, πιθανότητες, στατιστικά δεδομένα, καμπύλες δειγματοληψίας, ποσοστό κρουσμάτων, θανάτων»  και   άλλες   εκφράσεις  που δείχνουν τη στενή σχέση  Μαθηματικών   και  Ιατρικής!

Επίσης, οι αποφάσεις που παίρνονται για την πανδημία εμπίπτουν  και σε περιοχές των Μαθηματικών όπως: Θεωρία Λήψης Αποφάσεων,  Θεωρία  Παιγνίων,  Πιθανότητες,  Στατιστική  κ.ά.

Αλλά και η κλινική εξέταση και διαφορική διάγνωση, όπως μου ανέλυσε  ένας  γιατρός, προσομοιάζει στη λύση ενός προβλήματος μαθηματικών  και  «ακουμπά»  σε έναν   άλλο κλάδο  των  Μαθηματικών, την  Μαθηματική Λογική!  

Επίσης, η λήψη και αποτελεσματικότητα ενός φαρμάκου  βασίζεται σε διαφορικές ή άλλες εξισώσεις.

Σε  Συνέδριο της  Ελληνικής  Μαθηματικής  Εταιρείας  (ΕΜΕ) με θέμα: «Μαθηματικά και Ιατρική» ακούστηκαν: 

  • "Οι περισσότεροι άνθρωποι αντιλαμβάνονται τα μαθηματικά ως κάτι δυσνόητο, περίπλοκο και αφηρημένο. Και όμως στον πυρήνα των μαθηματικών βρίσκεται η απλοποίηση" υποστήριξε ο καθηγητής Νευρολογίας του Πανεπιστημίου της Βασιλείας Λουδοβίκος Κάππος-γιος ενός εμβληματικού έλληνα  μαθηματικού του Κων/νου Κάππου, στη βασική του ομιλία για να εξηγήσει: "Εφόσον ανάγω ένα αντικείμενο ή ένα ζωντανό πλάσμα σε έναν αριθμό, του αφαιρώ όλες τις λεπτομέρειες. Κάνοντας αυτή την απλοποίηση όμως μπορώ να το χειριστώ καλύτερα, να εξάγω γενικούς κανόνες, για να ταξινομήσω τα πράγματα και για να μπορώ να τα χειριστώ καλύτερα. Π.χ. αν μάθω να κάνω πολλαπλασιασμό, δεν χρειάζεται πλέον να τα μετρήσω όλα και μπορώ να χειριστώ καλύτερα τα αντικείμενα. Από την άλλη πλευρά όμως με τον πολλαπλασιασμό απομακρύνομαι ακόμα περισσότερο από αυτό καθ' αυτό το αντικείμενό μου, γίνεται πιο αφηρημένο".
  • Ο καθηγητής Καρδιολογίας Φίλιππος Τρυποσκιάδης αναφέρθηκε αρχικά σε εφαρμοσμένα μαθηματικά μοντέλα με τη χρήση της πληροφορικής και των νέων τεχνολογιών χαρακτηρίζοντας τεράστια τη σημασία της μαθηματικής επιστήμης στην καθημερινή κλινική πράξη, τονίζοντας χαρακτηριστικά πως η καθοδήγηση της σκέψης του ιατρού, η σωστή διάγνωση σε κρίσιμες παθήσεις όπως η στεφανιαία νόσος, απαιτούν αναλυτικές και συνθετικές μαθηματικές μεθόδους. Στάθηκε στη σημασία των μαθηματικών στη μελέτη του ανθρώπινου σώματος χωρίς εγχείρηση, στα εφαρμοσμένα μαθηματικά των απεικονιστικών τεχνικών καθώς και στον έλεγχο για την αποτελεσματικότητα των φαρμάκων και τις σχετικές κλινικές μελέτες. "Τα μαθηματικά αποφασίζουν για την αποτελεσματικότητα ενός φαρμάκου" τόνισε χαρακτηριστικά.
  • Στις εφαρμογές των μαθηματικών στη νεφρολογία αλλά και στη χρησιμοποιούμενη σύγχρονη τεχνολογία αναφέρθηκε ο καθηγητής Νεφρολογίας Γιάννης Στεφανίδης στην παρέμβασή του σημειώνοντας ότι η λειτουργία των μηχανημάτων τεχνητού νεφρού (υποκατάστασης της νεφρικής λειτουργίας), ως σύγχρονων τεχνολογικών μέσων, βασίζεται στα επιτεύγματα και στις εξελίξεις των μαθηματικών. Επιπλέον, στην κατανόηση της φυσιολογίας του νεφρού σημαντικό ρόλο παίζει η προσομοίωση με μοντέλα διαφορικών εξισώσεων. Όμως και στην κλινική πράξη, συνέχισε, τα μαθηματικά έχουν κεντρικό ρόλο στη νεφρολογία. Χρησιμοποιούνται εξισώσεις για την εκτίμηση της ποιότητας της θεραπείας αιμοκάθαρσης ή περιτοναϊκής κάθαρσης, για την εκτίμηση της μεταβολής του όγκου αίματος. Εξισώσεις για τον υπολογισμό της νεφρικής λειτουργίας, δηλ. του ρυθμού σπειραματικής διήθησης και της νεφρικής αιματικής ροής. Σε αυτούς τους  υπολογισμούς βασίζονται σημαντικότατες κλινικές αποφάσεις.
  • Ο δρ. Απόστολος Κομνός, διευθυντής ΜΕΘ-ΜΑΦ και Ιατρικής Υπηρεσίας του Γ. Ν. Λάρισας, έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στους αλγορίθμους της επείγουσας ιατρικής. Περιέγραψε σχέδια δράσης για ΚΑΡΠΑ, ασυστολία, ενδονοσοκομειακή ανακοπή κλπ., παρουσιάζοντας τους αλγορίθμους εφαρμογής και αναδεικνύοντας τη σημασία των δενδροδιαγραμμάτων όμοιων με αυτά που η μαθηματική επιστήμη χρησιμοποιεί στη Συνδυαστική και τη Θεωρία Πιθανοτήτων. Αναφέρθηκε σε εισαγωγές βαρύτατων περιστατικών στις ΜΕΘ, παρουσιάζοντας μοντέλα πρόβλεψης βιωσιμότητας που χρησιμοποιούν ως βασικό εργαλείο εκθετικές και λογαριθμικές συναρτήσεις.
  • Ο Κώστας  Καραμπάτσας, μαθηματικός και  διοικητής  νοσοκομείου, ανέφερε χαρακτηριστικά παραδείγματα μαθηματικών προτύπων στις απεικονίσεις του εγκεφάλου, ενώ ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στις εφαρμογές της Στατιστικής στις Επιστήμες Υγείας, με μεθόδους και τεστ ανεξαρτησίας για την κληρονομικότητα και τις πιθανότητες εμφάνισης νοσημάτων. Με τη θητεία του ως διοικητής των τριών μεγαλυτέρων νοσοκομείων της Θεσσαλίας (Λάρισα και Βόλος), αναφέρθηκε σε καλές πρακτικές του health management, στους ελέγχους ποιότητας και αποδοτικότητας των νοσοκομείων του ΕΣΥ, και στη βοήθεια συγκεκριμένων μαθηματικών μοντέλων ώστε με εξορθολογισμό ανθρώπινων και υλικών πόρων να επιτυγχάνεται μείωση περιττών δαπανών χωρίς εκπτώσεις στην ποιότητα της παροχής υπηρεσιών.
kardiografima.jpg

Έχει παρατηρηθεί ότι σε ένα ηλεκτροκαρδιογράφημα ήρεμων  καρδιακών παλμών σχηματίζεται Χρυσή Τομή (φ).

Μετά από  όλα αυτά θα περίμενε κανείς  ότι  οι υποψήφιοι  γιατροί θα έχουν ένα καλό μαθηματικό υπόβαθρο  από το Λύκειο και όπως ξέρουμε κάτι  τέτοιο  δημιουργείται αν οι  υποψήφιοι στις  Πανελλαδικές Εξετάσεις εξετάζονται  και στα  Μαθηματικά. Δυστυχώς, οι  υποψήφιοι  για τις  Επιστήμες Υγείας  τα τελευταία χρόνια -από το 2016- δεν  εξετάζονται ούτε  σε  Γενικά Μαθηματικά!  Ξέρουμε ότι στο Λύκειο όποιο μάθημα δεν  εξετάζεται στις Πανελλαδικές  δεν συγκεντρώνει  το ενδιαφέρον των μαθητών…

Από  όλα τα προηγούμενα αποδεικνύεται ότι τα Μαθηματικά, με … ιατρική ορολογία, είναι «υποκείμενη» επιστήμη της ιατρικής και θα πρέπει να είναι  από τα εξεταζόμενα μαθήματα στους  υποψήφιους του πεδίου Επιστήμες  Υγείας και  Ζωής, έστω  ως  Γενικά  Μαθηματικά.

Θα τελειώσω με τα λόγια του Καθηγητή της Παιδιατρικής του ΕΚΠΑ κ. Χρήστου Μπαρτσόκα: «Τα μαθηματικά αποτελούν έναν από τους στυλοβάτες της ιατρικής επιστήμης. Οι βασικές επιστημονικές αρχές της στηρίζονται σε μαθηματικά πρότυπα. Δεν νοείται επιστημονική σκέψη χωρίς τη θεώρησή της από μαθηματική σκοπιά. Είναι αλήθεια για παράδειγμα ότι η ιατρική φυσική δεν νοείται χωρίς μαθηματική υποδομή»                                                    

 

σχετικά άρθρα