Ξεκίνησε η μεγάλη Α' φάση του νέου προγράμματος «Ανακαίνιση Κατοικίας», μέσω του οποίου χιλιάδες ιδιοκτήτες ακινήτων εξασφαλίζουν επιδότηση έως και 36.000 ευρώ.
Το πρόγραμμα διαθέτει συνολικό προϋπολογισμό 500 εκατ. ευρώ και στόχο να επαναφέρει στην αγορά περίπου 25.000 κατοικίες που σήμερα παραμένουν κλειστές ή υποαξιοποιημένες, ενισχύοντας παράλληλα το διαθέσιμο στεγαστικό απόθεμα. Οι ενδιαφερόμενοι έχουν περιθώριο μέχρι τις 31 Αυγούστου για να ολοκληρώσουν το πρώτο υποχρεωτικό βήμα της διαδικασίας, το οποίο θα τους επιτρέψει στη συνέχεια να διεκδικήσουν τα κονδύλια.
Πίσω από τα υψηλά ποσοστά χρηματοδότησης κρύβονται συγκεκριμένες προϋποθέσεις, αυστηρές δεσμεύσεις και αρκετά «ψιλά γράμματα» που οι ενδιαφερόμενοι πρέπει να γνωρίζουν πριν ξεκινήσουν τη διαδικασία.
Το χρονοδιάγραμμα και τα κρίσιμα στάδια των αιτήσεων
Η οικονομική αρχιτεκτονική του προγράμματος ανακαίνισης προβλέπει συγκεκριμένα ανώτατα όρια δαπανών και κλιμακωτά ποσοστά ενίσχυσης, ανάλογα με την κατάσταση του ακινήτου και το προφίλ του δικαιούχου.
| Τα στοιχεία του προγράμματος | Όρια και ποσοστά |
|---|---|
| Συνολικός Προϋπολογισμός Δράσης | 500.000.000 ευρώ |
| Μέγιστο Ποσό Επιδοτήσης ανά Κατοικία | 36.000 ευρώ |
| Ανώτατη Επιχορήγηση ανά Τετραγωνικό | 300 ευρώ / τ.μ. |
| Μέγιστο Ποσοστό Χρηματοδότησης | Έως 95% του συνολικού κόστους |
| Εκτιμώμενος Αριθμός Κατοικιών | 25.000 ακίνητα |
Η διαδικασία δεν είναι ενιαία αλλά χωρίζεται σε δύο διακριτές περιόδους. Η πρώτη αφορά τον έλεγχο επιλεξιμότητας και η δεύτερη την οριστική υποβολή του φακέλου χρηματοδότησης.
- Στάδιο 1 (Έως 31 Αυγούστου): Έκδοση της Βεβαίωσης Επιλεξιμότητας μέσω της ειδικής ηλεκτρονικής πλατφόρμας. Πρόκειται για ένα προπαρασκευαστικό βήμα που πιστοποιεί ότι ο ιδιοκτήτης πληροί τα τυπικά κριτήρια, χωρίς όμως αυτό να αποτελεί τελική έγκριση.
- Στάδιο 2 (Από 1η Σεπτεμβρίου): Έναρξη υποβολής των επίσημων αιτήσεων χρηματοδότησης. Η φάση αυτή θα εξελιχθεί σταδιακά, με προτεραιότητα στα ακίνητα που παρέμεναν κλειστά κατά την περίοδο 2024-2025.
- Στάδιο 3 (Υλοποίηση έργου): Οι εγκεκριμένες εργασίες θα πρέπει να έχουν ολοκληρωθεί εντός 18 μηνών από την έκδοση της απόφασης υπαγωγής, με απώτατο χρονικό όριο την 31η Δεκεμβρίου 2028.
Ποια ακίνητα "κερδίζουν" 36.000 ευρώ και ποια αποκλείονται
Για να καθοριστεί αν ένα σπίτι μπορεί να επιδοτηθεί, εξετάζονται τόσο η παλαιότητά του όσο και η τρέχουσα ενεργειακή και νομική του κατάσταση.
- Ύπαρξη οικοδομικής άδειας εκδοθείσας έως τις 31 Δεκεμβρίου 1990 ή αντίστοιχου εγγράφου τακτοποίησης. Το κτήριο δεν πρέπει να είναι κατεδαφιστέο.
- Το ακίνητο πρέπει να κατατάσσεται στην ενεργειακή κατηγορία Γ ή χαμηλότερα.
- Η συνολική επιφάνεια δεν πρέπει να ξεπερνά τα 120 τετραγωνικά μέτρα, με ειδικές εξαιρέσεις για τρίτεκνους και πολύτεκνους.
- Το ακίνητο δεν πρέπει να έχει λάβει άλλη κρατική ενίσχυση για ανακαίνιση ή εξοικονόμηση ενέργειας μετά την 1η Ιανουαρίου 2020.
Οι προϋποθέσεις διαφοροποιούνται ανάλογα με το αν το σπίτι είναι κλειστό ή ήδη ανοικτό.
| Κατάσταση ακινήτου | Απαιτούμενο ποσοστό & δικαίωμα | Επιτρεπόμενη χρήση μετά την ανακαίνιση |
|---|---|---|
Κλειστά ακίνητα (2024-2025)
| Πλήρης κυριότητα ή επικαρπία τουλάχιστον 50% | Ιδιοκατοίκηση ή Μακροχρόνια Μίσθωση |
Ανοικτά ακίνητα / Κύριες κατοικίες
| Επιτρέπεται και ψιλή κυριότητα (με συναίνεση επικαρπωτή) | Αποκλειστικά Ιδιοκατοίκηση |
Βραχυχρόνιες Μισθώσεις (Airbnb)
| Οποιοδήποτε ποσοστό | Ρητή απαγόρευση ένταξης
|
Οι ιδιοκτήτες θα πρέπει να κινηθούν άμεσα για την έκδοση δύο βασικών εγγράφων, καθώς η καθυστέρησή τους μπορεί να οδηγήσει σε απώλεια της σειράς προτεραιότητας. Το Πιστοποιητικό Ενεργειακής Απόδοσης (ΠΕΑ) και η Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου είναι υποχρεωτικά στοιχεία. Αν και ο οδηγός επιτρέπει την προσκόμισή τους σε δεύτερο χρόνο, η οριστική έγκριση της χρηματοδότησης δεν μπορεί να εκδοθεί χωρίς αυτά.
Επιπλέον, υπάρχει αυστηρός τεχνικός περιορισμός: οι εργασίες που αφορούν την ενεργειακή αναβάθμιση (π.χ. κουφώματα, μονώσεις, συστήματα θέρμανσης) πρέπει υποχρεωτικά να καλύπτουν το 20% έως 40% του συνολικού προϋπολογισμού της αίτησης. Παράλληλα, το ακίνητο πρέπει να ανέβει τουλάχιστον μία ενεργειακή βαθμίδα μετά την ολοκλήρωση του έργου.
Πώς καταβάλλεται η επιδότηση και η παγίδα της προκαταβολής
Ένα σημείο που απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή είναι ότι η κρατική ενίσχυση δεν πιστώνεται ως ελεύθερο ρευστό στον τραπεζικό λογαριασμό του ιδιοκτήτη.
Τα χρήματα κατατίθενται σε έναν ειδικό, δεσμευμένο λογαριασμό και αποδεσμεύονται σταδιακά, πηγαίνοντας απευθείας στους προμηθευτές και τους αναδόχους των εργασιών βάσει παραστατικών. Για να εκταμιευθεί η πρώτη δόση της επιδότησης (η οποία ανέρχεται στο 60% του εγκεκριμένου ποσού), ο ιδιοκτήτης είναι υποχρεωμένος να έχει ήδη εξοφλήσει μέσω τραπέζης το 40% που αντιστοιχεί στη δική του οικονομική συμμετοχή.
Οι πενταετείς δεσμεύσεις και ο κίνδυνος επιστροφής των χρημάτων
Η υπογραφή της σύμβασης υπαγωγής κλειδώνει τον ιδιοκτήτη σε ένα αυστηρό πλαίσιο υποχρεώσεων για τα επόμενα πέντε χρόνια. Παραβίαση των όρων αυτών συνεπάγεται την αυτόματη απένταξη και την υποχρέωση επιστροφής ολόκληρου του ποσού της επιδότησης ως αχρεωστήτως καταβληθέντος.
- Αν το κλειστό ακίνητο διατεθεί για μακροχρόνια μίσθωση, το ύψος του μισθώματος πρέπει να παραμείνει σταθερό για τα πρώτα τρία χρόνια.
- Απαγορεύεται ρητά η εκμετάλλευση του ακινήτου μέσω πλατφορμών βραχυχρόνιας μίσθωσης (τύπου Airbnb) ή η υπεκμίσθωσή του σε τρίτους εντός της πενταετίας.
- Το σπίτι δεν μπορεί να μετατραπεί σε επαγγελματική στέγη, γραφείο ή κατάστημα.
- Η πώληση ή η γονική παροχή του ακινήτου πριν από τη συμπλήρωση των πέντε ετών χωρίς τη διατήρηση των υποχρεώσεων του προγράμματος ενεργοποιεί τις διαδικασίες ανάκτησης των κονδυλίων.
Τα επτά βήματα για την ανακαίνιση και τις επιδοτήσεις
Πίσω από τα υψηλά ποσοστά ενίσχυσης κρύβονται συγκεκριμένες τεχνικές προδιαγραφές, γραφειοκρατικά βήματα και δεσμεύσεις που πρέπει να μελετηθούν προσεκτικά προκειμένου να αποφευχθούν δυσάρεστες εκπλήξεις.
1 Η Βεβαίωση Επιλεξιμότητας δεν αποτελεί τελική έγκριση
Το πρώτο στάδιο που ξεκινά άμεσα αφορά αποκλειστικά την έκδοση της Βεβαίωσης Επιλεξιμότητας μέσω της ψηφιακής πλατφόρμας. Η διαδικασία αυτή αποτελεί έναν τυπικό, αρχικό έλεγχο των βασικών προϋποθέσεων του ιδιοκτήτη και του ακινήτου. Το έγγραφο αυτό πιστοποιεί απλώς ότι ο ενδιαφερόμενος εμφανίζεται να πληροί τα πρώτα κριτήρια, χωρίς όμως να του εγγυάται ή να του «κλειδώνει» την οριστική επιδότηση, η οποία θα κριθεί σε επόμενο στάδιο.
2 Σταδιακές αιτήσεις με σαφείς προτεραιότητες ένταξης
Η επίσημη υποβολή των αιτήσεων χρηματοδότησης θα ξεκινήσει την 1η Σεπτεμβρίου και θα πραγματοποιηθεί κλιμακωτά. Το υπουργείο έχει θεσπίσει ένα σύστημα προτεραιοτήτων, σύμφωνα με το οποίο θα προηγηθούν οι φάκελοι που αφορούν κλειστά ακίνητα και έπονται οι κατοικίες που χρησιμοποιούνται ήδη. Παράλληλα, οι αιτήσεις θα εξεταστούν ανάλογα με το ύψος του προϋπολογισμού, δίνοντας προβάδισμα στα χαμηλότερα αιτούμενα ποσά επιδότησης.
3 Πιστοποιητικό Ενεργειακής Απόδοσης και Ηλεκτρονική Ταυτότητα
Τα δύο αυτά έγγραφα αποτελούν τον πυρήνα του φακέλου για τον μηχανικό. Αν και ο οδηγός δίνει το περιθώριο στους ιδιοκτήτες να τα προσκομίσουν σε μεταγενέστερο χρόνο, η καθυστέρηση στην έκδοσή τους ενέχει κινδύνους. Χωρίς το Πιστοποιητικό Ενεργειακής Απόδοσης (ΠΕΑ) και την Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου είναι αδύνατο να οριστικοποιηθεί η αίτηση και να εγκριθούν τα κονδύλια.
4 Τα κριτήρια παλαιότητας και οι τεχνικοί περιορισμοί του ακινήτου
Για να γίνει δεκτό ένα σπίτι, δεν αρκεί απλώς να θεωρείται παλιό. Πρέπει να διαθέτει οικοδομική άδεια ή νομιμοποιητικό έγγραφο με ημερομηνία έως τις 31 Δεκεμβρίου 1990, να μην είναι κατεδαφιστέο και να ανήκει στην ενεργειακή κατηγορία Γ ή χαμηλότερα. Επιπλέον, η επιφάνειά του δεν πρέπει να ξεπερνά τα 120 τ.μ. (εκτός αν πρόκειται για πολύτεκνους), ενώ αποκλείονται ακίνητα που έχουν επιδοτηθεί από αντίστοιχα προγράμματα (π.χ. Εξοικονομώ) μετά την 1η Ιανουαρίου 2020.
5 Τα ποσοστά ιδιοκτησίας και το ρητό μπλόκο στο Airbnb
Το καθεστώς των εμπράγματων δικαιωμάτων παίζει καθοριστικό ρόλο. Για τα κλειστά ακίνητα, ο αιτών πρέπει να διαθέτει πλήρη κυριότητα ή επικαρπία σε ποσοστό τουλάχιστον 50%. Στις κύριες κατοικίες δικαίωμα συμμετοχής έχουν και οι ψιλοί κύριοι, με την προϋπόθεση ότι συναινεί ο επικαρπωτής. Αντιθέτως, ο οδηγός αποκλείει ρητά και κατηγορηματικά οποιοδήποτε ακίνητο χρησιμοποιείται ή πρόκειται να διατεθεί για βραχυχρόνια μίσθωση τύπου Airbnb.
6 Η επιδότηση δεν πιστώνεται ως μετρητά στον ιδιοκτήτη
Μία από τις μεγαλύτερες παρανοήσεις αφορά τον τρόπο καταβολής των χρημάτων. Η κρατική ενίσχυση δεν αποτελεί «ζεστό χρήμα» που μπαίνει στον λογαριασμό του ιδιοκτήτη για να το διαχειριστεί ελεύθερα. Το ποσό μεταφέρεται σε έναν ειδικό δεσμευμένο λογαριασμό και αποδεσμεύεται αποκλειστικά για την απευθείας εξόφληση υλικών και επαγγελματιών. Μάλιστα, για να ενεργοποιηθεί η προκαταβολή του 60% της επιδότησης, ο ιδιοκτήτης πρέπει πρώτα να έχει εξοφλήσει μέσω τραπέζης το 40% που αναλογεί στη δική του συμμετοχή.
7 Αυστηρές δεσμεύσεις πενταετούς διάρκειας
Η λήψη της κρατικής χρηματοδότησης συνοδεύεται από υποχρεώσεις που παραμένουν ενεργές για μία πενταετία. Οι εργασίες πρέπει να αναβαθμίσουν το ακίνητο κατά τουλάχιστον μία ενεργειακή κατηγορία, με τις ενεργειακές παρεμβάσεις να καλύπτουν το 20% έως 40% του προϋπολογισμού. Επιπλέον, οι ανοικτές κατοικίες πρέπει να παραμείνουν σε καθεστώς ιδιοκατοίκησης, ενώ οι κλειστές πρέπει είτε να ιδιοκατοικηθούν είτε να ενοικιαστούν με σταθερό μίσθωμα για τα πρώτα τρία χρόνια. Οποιαδήποτε παραβίαση των όρων, υπεκμίσθωση ή μεταβίβαση εντός της πενταετίας οδηγεί σε καταλογισμό και υποχρεωτική επιστροφή της επιδότησης.
