Βασίλης Γκουζέλος Σε ένα διεθνές περιβάλλον που φλέγεται, με τις γεωπολιτικές αναταράξεις στη Μέση Ανατολή να προκαλούν τριγμούς στις αγορές ενέργειας, ο Έλληνας καταναλωτής εμφανίζεται πιο ώριμος και «εκπαιδευμένος» από ποτέ. Η εμπειρία των συνεχόμενων οικονομικών κρίσεων, της πανδημίας και της ενεργειακής αστάθειας έχει σμιλέψει ένα νέο καταναλωτικό πρότυπο, το οποίο χαρακτηρίζεται από υψηλή προσαρμοστικότητα και στρατηγική διαχείριση του οικογενειακού προϋπολογισμού.
Η εποχή των παρορμητικών αγορών φαίνεται να ανήκει οριστικά στο παρελθόν. Σύμφωνα με στοιχεία του ΑΠΕ-ΜΠΕ, η καθημερινότητα των νοικοκυριών διέπεται πλέον από αυστηρό προγραμματισμό και χρήση τεχνολογικών εργαλείων για τη σύγκριση τιμών.
Οι βασικοί πυλώνες της νέας αυτής συμπεριφοράς περιλαμβάνουν:
Κυριαρχία της ιδιωτικής ετικέτας: Τα προϊόντα private label δεν αποτελούν πλέον λύση ανάγκης, αλλά συνειδητή επιλογή, καθώς οι καταναλωτές αναγνωρίζουν τη σχέση ποιότητας-τιμής.
Κυνήγι προσφορών: Η συστηματική παρακολούθηση φυλλαδίων, η χρήση εκπτωτικών κουπονιών και η προτίμηση σε οικονομικές συσκευασίες αποτελούν πλέον τον κανόνα.
Ενεργειακή συνείδηση: Η εξοικονόμηση στην ενέργεια έχει μετατραπεί από οικολογική επιλογή σε βιοποριστική αναγκαιότητα, με στροφή σε αποδοτικότερες συσκευές και περιορισμό της περιττής κατανάλωσης.
Παρά την επιχειρησιακή ετοιμότητα των καταναλωτών, το ψυχολογικό βάρος παραμένει δυσβάσταχτο. Έρευνα του ΙΕΛΚΑ, την οποία παρουσίασε ο καθηγητής του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών, Γιώργος Δουκίδης, αποκαλύπτει ότι η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή προκαλεί εντονότερο άγχος από ό,τι ο πόλεμος στην Ουκρανία ή η περιβαλλοντική κρίση.
Συγκεκριμένα:
Το 25% των ερωτηθέντων δηλώνει ότι αισθάνεται φόβο, ενώ το 27% εκφράζει θυμό για τις τρέχουσες εξελίξεις.
Οι μεγαλύτερες ανησυχίες εστιάζονται στις δαπάνες για τρόφιμα (40%) και ενέργεια (34%).
Ως άμεση αντίδραση, το 60% των πολιτών προχωρά σε ακύρωση ή αναβολή αγορών, ενώ πάνω από τους μισούς (54%) περιορίζουν τις δαπάνες για έξοδο και εστίαση.
Η παρατεταμένη πίεση έχει διαμορφώσει μια παγιωμένη κουλτούρα προσδοκιών από την πολιτεία. Η πλειονότητα των νοικοκυριών θεωρεί δεδομένη την ανάγκη για νέα μέτρα στήριξης το επόμενο εξάμηνο. Τα ποσοστά είναι αποκαλυπτικά: το 81% αναμένει ενισχύσεις στην ενέργεια, το 77% στα καύσιμα και το 67% στα είδη πρώτης ανάγκης.
Παρά τις ατομικές προσπάθειες προσαρμογής, η γενική εικόνα παραμένει σκοτεινή. Σύμφωνα με το ΙΟΒΕ, οι Έλληνες παραμένουν οι πλέον απαισιόδοξοι καταναλωτές στην Ευρωπαϊκή Ένωση, με τον δείκτη εμπιστοσύνης να υποχωρεί στις -52,5 μονάδες.
Η οικονομική ασφυξία αποτυπώνεται στα εξής ευρήματα:
Το 67% των νοικοκυριών είδε την οικονομική του κατάσταση να επιδεινώνεται τον τελευταίο χρόνο.
Το 63% δηλώνει ότι «μόλις τα βγάζει πέρα», ενώ το 11% αναγκάζεται πλέον να «τρώει» από τις αποταμιεύσεις του για να καλύψει τρέχουσες ανάγκες.
Το 87% των πολιτών θεωρεί αδύνατη την αποταμίευση για το προσεχές δωδεκάμηνο, ενώ η αβεβαιότητα για το μέλλον παραμένει σε εξαιρετικά υψηλά επίπεδα (61%).
Εν κατακλείδι, ο Έλληνας καταναλωτής επιδεικνύει μια αξιοσημείωτη ικανότητα επιβίωσης σε ένα εχθρικό οικονομικό περιβάλλον, ωστόσο η συνεχιζόμενη ακρίβεια και η έλλειψη ορατότητας για βελτίωση εξαντλούν σταδιακά τα ψυχικά και οικονομικά του αποθέματα.
Όλες οι σημαντικές και έκτακτες ειδήσεις σήμερα
Γιατί η ώρα έχει 60 λεπτά: Η αρχαία απόφαση που «ρυθμίζει» ακόμη τη ζωή μας
Υπ. Παιδείας: Καταβολή αποζημίωσης σε εκπαιδευτικό μετά από 14 χρόνια. Ο λόγος
Σχολεία: Πέντε μέρες χωρίς μαθήματα μετά το Πάσχα - Το πρόγραμμα
