Οι παθήσεις του κινητικού νευρώνα αποτελούν ομάδα προοδευτικών νευροεκφυλιστικών νοσημάτων, με πιο γνωστή την πλάγια μυοατροφική σκλήρυνση (ALS), που αντιστοιχεί στο 85–90% των περιστατικών. Η ALS, από την οποία έπασχε και ο Στήβεν Χόκινγκ, χαρακτηρίζεται από σταδιακή καταστροφή των άνω και κάτω κινητικών νευρώνων, οδηγώντας σε μυϊκή αδυναμία, παράλυση και, τελικά, αναπνευστική ανεπάρκεια.
Σε παγκόσμιο επίπεδο, η νόσος προσβάλλει 4 έως 6 άτομα ανά 100.000 πληθυσμού. Η πορεία της διαφέρει από ασθενή σε ασθενή: η μέση επιβίωση μετά τη διάγνωση κυμαίνεται από 20 έως 48 μήνες, ενώ ένα ποσοστό 10–20% ζει πάνω από 10 χρόνια. Παρότι τα αίτια παραμένουν σε μεγάλο βαθμό άγνωστα, οι περιβαλλοντικοί παράγοντες και ειδικά η ρύπανση φαίνεται να παίζουν σημαντικό ρόλο.
Πώς οι ρύποι επηρεάζουν τον εγκέφαλο
Οι ατμοσφαιρικοί ρύποι δεν περιορίζονται στους αεραγωγούς. Σύμφωνα με τα δεδομένα, μικροσκοπικά σωματίδια και αέρια μπορούν να περάσουν στην κυκλοφορία του αίματος ή ακόμη και να φτάσουν απευθείας στον εγκέφαλο μέσω του οσφρητικού νεύρου.
Εκεί ενεργοποιούν κύτταρα του νευρικού συστήματος, προκαλώντας:
νευροφλεγμονή
οξειδωτικό στρες
διαταραχή του αιματοεγκεφαλικού φραγμού
παραγωγή προφλεγμονωδών ουσιών και ελευθέρων ριζών
Όλες αυτές οι διεργασίες θεωρούνται βασικοί μηχανισμοί που εμπλέκονται στην ανάπτυξη νευροεκφυλιστικών παθήσεων.
Η μεγάλη σουηδική μελέτη
Σε μελέτη που δημοσιεύθηκε στο JAMA, ερευνητές από το Ινστιτούτο Καρολίνσκα εξέτασαν 1.463 νεοδιαγνωσμένους ασθενείς με νόσο του κινητικού νευρώνα, συγκρίνοντάς τους με 7.310 άτομα ίδιου φύλου και ηλικίας, καθώς και με 1.768 αδέλφια των ασθενών.
Οι επιστήμονες ανέλυσαν την έκθεση σε βασικούς ρύπους, όπως:
διοξείδιο του αζώτου (NO₂)
αιωρούμενα μικροσωματίδια PM2.5, PM10 και PM2.5–10
Τα αποτελέσματα έδειξαν σαφή συσχέτιση μεταξύ όλων των ρύπων και αυξημένου κινδύνου εμφάνισης νόσου του κινητικού νευρώνα, τόσο σε βραχυπρόθεσμη όσο και σε μακροχρόνια έκθεση.
Τι έδειξαν οι αριθμοί
Για κάθε επιπλέον έτος έκθεσης, ο κίνδυνος αυξανόταν:
κατά 12% για τα PM2.5
κατά 25% για τα PM2.5–10 και PM10
κατά 20% για το NO₂
Σε μέση έκθεση 10 ετών, ο κίνδυνος έφτανε:
21% για τα PM2.5
30% για τα PM2.5–10
29% για τα PM10
20% για το διοξείδιο του αζώτου
Παρόμοιες συσχετίσεις καταγράφηκαν ειδικά για την ALS, αλλά όχι για άλλες μορφές της νόσου.
Τι έδειξαν οι συγκρίσεις μεταξύ αδελφών
Ακόμη και όταν οι ερευνητές συνέκριναν αδέλφια μεταξύ τους, ώστε να περιορίσουν τον γενετικό παράγοντα, τα αποτελέσματα παρέμειναν ανησυχητικά. Σε 10ετή έκθεση, ο κίνδυνος αυξανόταν:
22% για τα PM2.5
15% για τα PM2.5–10
20% για τα PM10
12% για το NO₂
Θνησιμότητα και ανάγκη για μηχανική υποστήριξη
Υψηλότερα επίπεδα PM10 και NO₂ συνδέθηκαν με αυξημένη πιθανότητα θανάτου ή ανάγκης για επεμβατικό αερισμό. Ιδιαίτερα τον τελευταίο χρόνο πριν από τη διάγνωση, ο κίνδυνος αυξανόταν:
κατά 30% για τα PM10
κατά 23% για το διοξείδιο του αζώτου
Με μεγαλύτερη επιβάρυνση στην ανάγκη μηχανικής υποστήριξης της αναπνοής.
Ταχύτερη εξέλιξη της νόσου
Η μακροχρόνια έκθεση σε μικροσωματίδια συνδέθηκε και με πιο γρήγορη επιδείνωση:
34% υψηλότερη πιθανότητα ταχείας εξέλιξης με PM2.5
31% με PM2.5–10
30% με PM10
Παράλληλα, αυξήθηκε ο κίνδυνος γρήγορης επιδείνωσης της λεπτής και αδρής κινητικότητας, αλλά και της αναπνευστικής λειτουργίας.
Όλες οι σημαντικές και έκτακτες ειδήσεις σήμερα
Voucher 750 ευρώ σε εργαζόμενους του ιδιωτικού τομέα - Ανοίγουν οι αιτήσεις
