Μαρία Δούση Δύο πρόσφατες μελέτες δείχνουν ότι ο αυτισμός μπορεί να εντοπιστεί πολύ νωρίτερα από ό,τι πιστεύαμε, ήδη από την ηλικία ενός έως δύο και μισού ετών. Το «κλειδί», σύμφωνα με τους επιστήμονες, βρίσκεται στο πού και πώς τα παιδιά εστιάζουν το βλέμμα τους όταν παρακολουθούν άλλους σε κοινωνικές αλληλεπιδράσεις.
Στην πρώτη μελέτη, που δημοσιεύεται στο JAMA Network Open, εξετάστηκαν 1.089 παιδιά ηλικίας 12–30 μηνών στο Κέντρο Περίθαλψης Children’s Healthcare στην Ατλάντα. Τα παιδιά παρουσίαζαν συμπτώματα ή γενετική προδιάθεση για διαταραχές του φάσματος του αυτισμού, ενώ τα 519 είχαν ήδη επίσημη διάγνωση.
Τα παιδιά παρακολούθησαν 14 σύντομα βίντεο κοινωνικών αλληλεπιδράσεων μεταξύ νηπίων, μήκους περίπου ενός λεπτού το καθένα. Ειδικές κάμερες παρακολούθησαν τις κινήσεις των ματιών τους με ρυθμό 120 φορές το δευτερόλεπτο, καταγράφοντας ακόμη και τις πιο μικρές μικροκινήσεις. Τα δεδομένα αναλύθηκαν με λογισμικό σχεδιασμένο να εντοπίζει τα πρότυπα που συνδέονται με τον αυτισμό.
Τα αποτελέσματα ήταν εντυπωσιακά: η μέθοδος αναγνώρισης μέσω παρακολούθησης της οφθαλμικής κίνησης κατάφερε να διαγνώσει τον αυτισμό με ακρίβεια 86%, συγκρίσιμη με τις παραδοσιακές διαγνώσεις που κάνουν οι κλινικοί γιατροί.
Ο καθηγητής Warren Jones, επικεφαλής συγγραφέας και παιδίατρος στο Πανεπιστήμιο Emory της Τζόρτζια, σημείωσε: «Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι ο τρόπος με τον οποίο τα μικρά παιδιά προσλαμβάνουν τις οπτικές κοινωνικές πληροφορίες μπορεί να χρησιμεύσει ως αποτελεσματικός και αντικειμενικός βιοδείκτης για τον εντοπισμό πρώιμων σημείων αυτισμού».
Η δεύτερη μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο JAMA, ακολούθησε παρόμοια διαδικασία και επιβεβαίωσε την αποτελεσματικότητα της προσέγγισης με 78% ακρίβεια σε σχέση με την τυπική διαγνωστική διαδικασία. Ο καθηγητής Ami Klin, συντάκτης της μελέτης, τόνισε ότι πολλοί γονείς περιμένουν δύο ή περισσότερα χρόνια προτού λάβουν επίσημη διάγνωση για τα παιδιά τους – μια καθυστέρηση που συχνά φτάνει την ηλικία των 4–5 ετών – ενώ η διαταραχή θα μπορούσε να είχε εντοπιστεί πολύ νωρίτερα.
Σύμφωνα με στατιστικά στοιχεία, στις ΗΠΑ μια οικογένεια περιμένει κατά μέσο όρο πάνω από δύο χρόνια για διάγνωση, ενώ στο Ηνωμένο Βασίλειο ο μέσος χρόνος υπερβαίνει το ένα έτος, με τη διάγνωση να γίνεται κατά μέσο όρο μετά τα πέντε έτη.
Οι επιστήμονες δεν έχουν ακόμη καταλήξει σε συγκεκριμένα αίτια του αυτισμού, αλλά οι επικρατέστερες θεωρίες υπογραμμίζουν έναν συνδυασμό γενετικών παραγόντων – όπως οικογενειακό ιστορικό και ηλικία γονέων – και περιβαλλοντικών επιρροών. Η σοβαρότητα της διαταραχής διαφέρει σημαντικά σε όλο το φάσμα, γεγονός που καθιστά αδύνατη την ύπαρξη μιας καθολικής θεραπείας.
Η έγκαιρη αναγνώριση των πρώιμων ενδείξεων, ωστόσο, ανοίγει τον δρόμο για στοχευμένη παρέμβαση και υποστήριξη, αυξάνοντας τις πιθανότητες βελτιωμένης ανάπτυξης και καλύτερης ποιότητας ζωής για τα παιδιά με αυτισμό.
Όλες οι σημαντικές ειδήσεις
Προκηρύξεις εκπαιδευτικών 2026: Πώς θα δεις πρώτος τους πίνακες μέσω google
