Μια ασυνήθιστη και σοβαρή ιατρική υπόθεση, που δημοσιεύθηκε αρχικά το 2019, φέρνει στην επιφάνεια τις καταστροφικές συνέπειες που μπορεί να έχει η παρατεταμένη έλλειψη θρεπτικών συστατικών στον ανθρώπινο οργανισμό. Ένας έφηβος στην Αγγλία υπέστη μόνιμη βλάβη στο οπτικό νεύρο, η οποία οδήγησε σε σοβαρή απώλεια της όρασής του, ως αποτέλεσμα μιας εξαιρετικά περιορισμένης διατροφής που ακολουθούσε επί σειρά ετών.
Παρά τη συχνή χρήση του όρου «τύφλωση από πρόχειρο φαγητό», οι θεράποντες ιατροί διευκρινίζουν ότι η αιτία δεν ήταν η περιστασιακή κατανάλωση γρήγορου φαγητού, αλλά η χρόνια και ολική απουσία βασικών μικροθρεπτικών συστατικών από το καθημερινό του διαιτολόγιο.
Το χρονικό της επιδείνωσης και η διάγνωση
Η περιπέτεια της υγείας του νεαρού ξεκίνησε στην ηλικία των 14 ετών, όταν επισκέφθηκε τον γιατρό λόγω έντονης κόπωσης. Οι εργαστηριακές εξετάσεις έδειξαν μακροκυτταρική αναιμία και σοβαρή έλλειψη βιταμίνης Β12, με αποτέλεσμα να του χορηγηθεί η κατάλληλη θεραπεία και διατροφικές οδηγίες.
Ωστόσο, μέχρι την ηλικία των 15 ετών εμφανίστηκαν προβλήματα στην ακοή και την όραση, τα οποία επιδεινώθηκαν σταδιακά. Στα 17 του χρόνια, η νευρο-οφθαλμολογική εξέταση αποκάλυψε:
- Σημαντική πτώση της οπτικής οξύτητας (20/200 και στα δύο μάτια).
- Ελαττώματα στο κεντρικό οπτικό πεδίο και διαταραχές στην έγχρωμη όραση.
- Εμφανή απώλεια νευρικών ινών στα οπτικά νεύρα.
Οι περαιτέρω αναλύσεις έδειξαν ότι, εκτός από τη συνεχιζόμενη ανεπάρκεια Β12, ο οργανισμός του παρουσίαζε πολύ χαμηλά επίπεδα χαλκού, σεληνίου και βιταμίνης D. Τότε αποκαλύφθηκε ότι από την παιδική του ηλικία κατανάλωνε αποκλειστικά τηγανητές πατάτες, πατατάκια, λευκό ψωμί, λουκάνικα και επεξεργασμένο ζαμπόν, καθώς παρουσίαζε έντονη αδυναμία ανοχής σε άλλες υφές τροφίμων.
Η τελική διάγνωση ήταν διατροφική οπτική νευροπάθεια. Αν και η χορήγηση συμπληρωμάτων σταμάτησε την περαιτέρω εξέλιξη της νόσου, η ήδη υπάρχουσα βλάβη στις νευρικές ίνες αποδείχθηκε μη αναστρέψιμη.
Πώς ο υποσιτισμός βλάπτει το οπτικό νεύρο
Το οπτικό νεύρο απαιτεί τεράστια ποσά ενέργειας για να μεταφέρει τις οπτικές πληροφορίες από τα μάτια στον εγκέφαλο. Για τη σωστή λειτουργία των μιτοχονδρίων και των νεύρων, είναι απαραίτητα στοιχεία όπως η βιταμίνη Β12, το φυλλικό οξύ, η θειαμίνη και ο χαλκός.
Η παρατεταμένη στέρηση αυτών των συστατικών οδηγεί σε σταδιακή ατροφία των ινών που είναι υπεύθυνες για την κεντρική όραση. Εφόσον εγκατασταθεί η ατροφία, η αποκατάσταση καθίσταται αδύνατη. Οι ειδικοί υπογραμμίζουν ότι η περίπτωση αυτή είναι σπάνια και δεν αφορά όσους καταναλώνουν περιστασιακά πρόχειρο φαγητό, αλλά άτομα με ακραία περιοριστικές διατροφικές συνήθειες.
Φυσιολογικό βάρος δε σημαίνει και επαρκής θρέψη
Ένα από τα σημαντικότερα συμπεράσματα της υπόθεσης είναι ότι το σωματικό βάρος δεν αποτελεί δείκτη θρεπτικής επάρκειας. Ο έφηβος διατηρούσε φυσιολογικό Δείκτη Μάζας Σώματος (ΔΜΣ), καθώς λάμβανε τις απαιτούμενες θερμίδες για τη διατήρηση του βάρους του, αλλά στερούνταν πλήρως τα απαραίτητα μικροθρεπτικά συστατικά.
Παράλληλα, ο ασθενής παραπέμφθηκε για υποστήριξη ψυχικής υγείας, καθώς η συμπεριφορά του συνδεόταν με τη Διαταραχή αποφευκτικής/περιοριστικής πρόσληψης τροφής (ARFID). Η διαταραχή αυτή χαρακτηρίζεται από την αποφυγή τροφών βάσει αισθητηριακών χαρακτηριστικών (όπως η υφή), χωρίς να υπάρχει ανησυχία για τη σωματική εικόνα ή το βάρος.
Το κύριο μάθημα της υπόθεσης συμπυκνώνεται στο ότι ο υποσιτισμός μπορεί να συνυπάρχει με ένα φυσιολογικό βάρος και ότι οποιαδήποτε ανεξήγητη μεταβολή στην όραση ή επίμονη αποφυγή τροφών απαιτεί άμεση ιατρική αξιολόγηση.
