Από την Ακτική στην Κεκροπία
Σύμφωνα με την παράδοση, μία από τις παλαιότερες ονομασίες της περιοχής ήταν Ακτή ή Ακτική. Το όνομα συνδεόταν με τον Ακταίο, ο οποίος θεωρείται σε ορισμένες μυθολογικές παραδόσεις ο πρώτος βασιλιάς της περιοχής.
Αργότερα, όταν στον θρόνο ανέβηκε ο Κέκροπας, η πόλη πήρε το όνομα Κεκροπία. Ο Κέκροπας αποτελεί μία από τις πιο χαρακτηριστικές μυθικές μορφές της πρώιμης ιστορίας της Αθήνας και παρουσιάζεται ως ο πρώτος βασιλιάς της Αττικής.
Η παράδοση τον περιγράφει ως μια ιδιαίτερη μορφή, μισή ανθρώπινη και μισή φιδίσια, ενώ το όνομά του συνδέθηκε στενά με την ίδρυση και την οργάνωση της πόλης.
Η διαμάχη Αθηνάς και Ποσειδώνα
Η πιο γνωστή ιστορία για την ονομασία της Αθήνας αφορά τη διαμάχη δύο ισχυρών θεών, της Αθηνάς και του Ποσειδώνα.
Οι δύο θεότητες διεκδίκησαν την προστασία της πόλης και αποφασίστηκε ότι νικητής θα ήταν εκείνος που θα προσέφερε στους κατοίκους το πιο χρήσιμο και πολύτιμο δώρο.
Ο Ποσειδώνας χτύπησε με την τρίαινά του τον βράχο της Ακρόπολης και δημιούργησε μια πηγή. Το νερό της, όμως, σύμφωνα με τον μύθο, ήταν αλμυρό και επομένως δεν αποτέλεσε ιδιαίτερα χρήσιμο δώρο για τους κατοίκους.
Η Αθηνά, από την άλλη πλευρά, φύτεψε μια ελιά. Το δέντρο θα μπορούσε να προσφέρει στους ανθρώπους τροφή, ξυλεία και λάδι, αποτελώντας πολύτιμο αγαθό για την πόλη.
Οι κάτοικοι κλήθηκαν να επιλέξουν ποιο δώρο θεωρούσαν καλύτερο.
Πώς κέρδισε η Αθηνά
Σύμφωνα με τον μύθο, οι άνδρες της πόλης ψήφισαν υπέρ του Ποσειδώνα, ενώ οι γυναίκες τάχθηκαν με την Αθηνά.
Οι γυναίκες ήταν μία περισσότερες από τους άνδρες και έτσι η ψήφος τους έδωσε τη νίκη στην Αθηνά.
Η θεά έγινε προστάτιδα της πόλης και, σύμφωνα με την παράδοση, η πόλη πήρε το όνομά της προς τιμήν της.
Ο μύθος συνεχίζει λέγοντας ότι ο Ποσειδώνας εξοργίστηκε με την απόφαση και προκάλεσε προβλήματα στην πόλη. Για να εξευμενιστεί, οι Αθηναίοι φέρεται να τιμώρησαν τις γυναίκες στερώντας τους το δικαίωμα ψήφου και να απαγόρευσαν στα παιδιά να παίρνουν το όνομα της μητέρας τους. Πρόκειται, βέβαια, για μυθολογική αφήγηση και όχι για ιστορικά τεκμηριωμένο γεγονός.
Η Αττική χωρίστηκε σε 12 περιοχές
Στην παράδοση που αφορά τον Κέκροπα αποδίδεται επίσης η διαίρεση της Αττικής σε δώδεκα επιμέρους περιοχές.
Στόχος αυτής της οργάνωσης, σύμφωνα με τις αρχαίες παραδόσεις, ήταν η καλύτερη διοίκηση της περιοχής και η προστασία των κατοίκων από εξωτερικές απειλές.
Οι περιοχές που αναφέρονται είναι οι Αφίδναι, Βραυρώνα, Δεκέλεια, Επάκρια, Ελευσίνα, Κεκροπία, Κηφισία, Κυθαιρός, Φάληρο, Σφαιττός, Τετράπολις και Θορικός.
Η συγκεκριμένη παράδοση αποτυπώνει την προσπάθεια των αρχαίων να εξηγήσουν μυθολογικά τον τρόπο με τον οποίο οργανώθηκε η Αττική στα πρώτα χρόνια της ιστορίας της.
Μια πόλη με ιστορία χιλιάδων ετών
Η ακριβής απαρχή της Αθήνας δεν μπορεί να αποδοθεί σε ένα συγκεκριμένο ιστορικό γεγονός. Οι μυθολογικές αφηγήσεις για τον Ακταίο, τον Κέκροπα, την Αθηνά και τον Ποσειδώνα συνυπάρχουν με τα αρχαιολογικά δεδομένα που αποδεικνύουν την πολύ πρώιμη κατοίκηση της περιοχής.
Στη νεολιθική περίοδο, η ευρύτερη Αττική συνδεόταν με την ονομασία Κραναά, η οποία σχετίζεται με το πετρώδες και τραχύ τοπίο της.
Οι Πελασγοί αναφέρονται στις αρχαίες παραδόσεις ως ένας από τους πρώτους πληθυσμούς της περιοχής, ενώ αργότερα συνδέεται με αυτήν και η εγκατάσταση των Ιώνων.
Έτσι, το όνομα Αθήνα δεν αποτελεί απλώς μια ονομασία μιας σύγχρονης πρωτεύουσας. Πίσω του βρίσκεται ένα μείγμα αρχαίων παραδόσεων, μυθολογίας και μιας ιστορίας που ξεκινά χιλιάδες χρόνια πριν.
