Υπάρχει μια νέα πραγματικότητα στα σχολεία που χρειάζεται να συζητηθεί ανοιχτά. Ένα παιδί δέχεται μια παρατήρηση από τον καθηγητή, διαφωνεί με έναν βαθμό, θυμώνει επειδή του ζητήθηκε να σταματήσει να μιλά ή θεωρεί ότι αδικήθηκε και, πριν ακόμη τελειώσει η διδακτική ώρα, βγάζει κρυφά το κινητό και στέλνει μήνυμα στον γονιό του. «Ο καθηγητής μου μίλησε άσχημα», «με μάλωσε χωρίς λόγο», «με αδίκησε». Και λίγη ώρα αργότερα μπορεί να χτυπήσει το τηλέφωνο του σχολείου με έναν γονιό να ζητά εξηγήσεις για τη συμπεριφορά του εκπαιδευτικού.
Εδώ όμως υπάρχει κάτι πολύ βασικό που κινδυνεύουμε να ξεχάσουμε: το παιδί δεν θα έπρεπε εκείνη τη στιγμή να χρησιμοποιεί καν το κινητό του.
Το ισχύον πλαίσιο για τα σχολεία προβλέπει απαγόρευση της εμφανής κατοχής και χρήσης κινητού τηλεφώνου κατά τη διάρκεια της εκπαιδευτικής διαδικασίας, με εξαίρεση περιπτώσεις που συνδέονται με λόγους υγείας. Το Υπουργείο Παιδείας έχει μάλιστα προβλέψει παιδαγωγικά μέτρα για τη μη συμμόρφωση των μαθητών. Το κινητό, επομένως, δεν μπορεί να μετατρέπεται σε κρυφή γραμμή άμεσης επικοινωνίας του μαθητή με το σπίτι την ώρα του μαθήματος.
Και εδώ υπάρχει ευθύνη όχι μόνο του μαθητή αλλά και του γονιού. Αν το παιδί μάς τηλεφωνεί ή μας στέλνει μήνυμα μέσα από την τάξη για να παραπονεθεί για τον καθηγητή, το πρώτο που θα έπρεπε να σκεφτούμε δεν είναι «τι έκανε ο καθηγητής στο παιδί μου;», αλλά και «γιατί το παιδί μου χρησιμοποιεί το κινητό του την ώρα του μαθήματος;».
Δεν γίνεται από τη μία να ζητάμε από το σχολείο να εφαρμόζει κανόνες και από την άλλη να αποδεχόμαστε ότι το παιδί μας παραβιάζει έναν από αυτούς επειδή θέλει να μας ενημερώσει για κάτι που το ενόχλησε. Και ακόμη περισσότερο, δεν γίνεται να επιβραβεύουμε ουσιαστικά αυτή τη συμπεριφορά παίρνοντας αμέσως τηλέφωνο το σχολείο για να καταγγείλουμε τον εκπαιδευτικό.
Γιατί ο γονιός εκείνη τη στιγμή γνωρίζει μόνο μία εκδοχή. Την εκδοχή του παιδιού του, ειπωμένη μάλιστα τη στιγμή της έντασης. Ο μαθητής μπορεί να αισθάνεται αδικημένος και να έχει πράγματι δίκιο. Μπορεί όμως πριν από την παρατήρηση να έχουν προηγηθεί επανειλημμένες συστάσεις. Μπορεί να διέκοπτε το μάθημα, να ενοχλούσε τους συμμαθητές του ή να συνέβη κάτι που ο γονιός, φυσικά, δεν μπορεί να γνωρίζει επειδή απλούστατα δεν ήταν μέσα στην τάξη.
Ο εκπαιδευτικός μπορεί επίσης να κάνει λάθος. Κανείς δεν υποστηρίζει ότι κάθε αντίδραση ενός καθηγητή είναι αυτομάτως σωστή επειδή είναι καθηγητής. Μπορεί να εκνευρίστηκε, να υπερέβαλε, να χρησιμοποίησε μια λάθος έκφραση ή ακόμη και να αδίκησε ένα παιδί. Αυτό όμως θα το μάθουμε αφού ακούσουμε τι συνέβη και όχι αφού έχουμε ήδη καταλήξει στην ετυμηγορία μέσα από ένα μήνυμα δέκα λέξεων που έφτασε κρυφά από το τελευταίο θρανίο.
Ακριβώς εδώ φαίνεται και η διαφορά ανάμεσα στην προστασία και στην υπερπροστασία. Προστατεύω το παιδί μου σημαίνει ότι το ακούω, είμαι δίπλα του και παρεμβαίνω όταν πραγματικά χρειάζεται. Υπερπροστασία είναι να θεωρώ ότι κάθε παρατήρηση που δέχεται αποτελεί επίθεση και ότι εγώ πρέπει αμέσως να επέμβω για να αποκαταστήσω την «αδικία».
Το σχολείο όμως είναι και ένας χώρος στον οποίο το παιδί πρέπει να μάθει να διαχειρίζεται μόνο του μικρές συγκρούσεις, παρατηρήσεις και απογοητεύσεις. Αν σε κάθε δυσάρεστη στιγμή βγάζει το κινητό και ενεργοποιεί τον γονιό, ουσιαστικά δεν του δίνουμε την ευκαιρία να αποκτήσει αυτονομία. Δημιουργούμε έναν αόρατο γονιό που βρίσκεται διαρκώς μέσα στην αίθουσα, έτοιμο να παρέμβει από απόσταση.
Και ίσως η πρώτη αντίδραση ενός γονιού που λαμβάνει ένα τέτοιο μήνυμα θα έπρεπε να είναι πολύ απλή: «Βάλε το κινητό στην τσάντα σου, συνέχισε το μάθημά σου και θα το συζητήσουμε όταν γυρίσεις».
Μετά το σχολείο, φυσικά, ακούμε το παιδί. Αν υπάρχει ζήτημα, ζητάμε συνάντηση με τον εκπαιδευτικό. Και πηγαίνουμε εκεί όχι για να του ανακοινώσουμε ότι «δεν φερθήκατε σωστά στο παιδί μου», αλλά για να του πούμε: «Το παιδί μου μού περιέγραψε αυτό το περιστατικό. Θα ήθελα να ακούσω από εσάς τι συνέβη».
Αυτό είναι συνεργασία. Και από εκεί μπορεί να προκύψει η αλήθεια.
Κανένα παιδί δεν πρέπει να μένει απροστάτευτο. Αλλά δεν μπορεί κάθε σχολική παρατήρηση να γίνεται έκτακτη οικογενειακή υπόθεση μέσω ενός κινητού που χρησιμοποιείται κρυφά μέσα στην τάξη.
Τα παιδιά χρειάζονται την προστασία μας. Χρειάζονται όμως και κάτι εξίσου σημαντικό: να ξέρουν ότι δεν θα τους δίνουμε αυτομάτως δίκιο πριν μάθουμε τι έγινε. Ότι οι κανόνες του σχολείου ισχύουν και για εκείνα. Και ότι όταν υπάρχει ένα πρόβλημα, δεν το λύνουμε με κρυφά μηνύματα κάτω από το θρανίο και τηλεφωνήματα θυμού.
Πρώτα κλείνουμε το κινητό. Μετά ακούμε και τις δύο πλευρές. Και ύστερα αποφασίζουμε ποιος είχε δίκιο. Αυτό δεν είναι έλλειψη προστασίας. Είναι ίσως μία από τις πιο ουσιαστικές μορφές διαπαιδαγώγησης.
