Μια σημαντική αλλαγή στο καθεστώς αντιμετώπισης εκπαιδευτικών που βρίσκονται αντιμέτωποι με μηνύσεις για πράξεις σχετικές με την υπηρεσία τους προωθεί το υπουργείο Δικαιοσύνης, με νέα νομοθετική διάταξη που αναμένεται να βάλει τέλος στην αυτόφωρη διαδικασία για συγκεκριμένα υπηρεσιακά αδικήματα.
Η ρύθμιση βρίσκεται στην τελική φάση επεξεργασίας και, σύμφωνα με τις μέχρι τώρα πληροφορίες, πρόκειται να κατατεθεί στη Βουλή στο πλαίσιο ευρύτερου νομοσχεδίου που περιλαμβάνει και τις αλλαγές στον Κώδικα Δικηγόρων.
Το βασικό της αποτέλεσμα θα είναι ότι διευθυντές και προϊστάμενοι σχολικών μονάδων –και πιθανότατα συνολικά οι εκπαιδευτικοί, ανάλογα με την τελική διατύπωση– δεν θα κινδυνεύουν να συλληφθούν άμεσα μέσα ή έξω από το σχολείο για πλημμελήματα που φέρεται να τελέστηκαν κατά την άσκηση και εξαιτίας των υπηρεσιακών τους καθηκόντων.
Τι σημαίνει στην πράξη
Η αλλαγή αφορά περιπτώσεις στις οποίες ένας εκπαιδευτικός μηνύεται για ενέργεια που συνδέεται άμεσα με τον υπηρεσιακό του ρόλο, όπως μια διοικητική απόφαση, η άσκηση αρμοδιότητας διευθυντή ή προϊσταμένου ή ζητήματα που σχετίζονται με το εκπαιδευτικό έργο.
Σήμερα, μια μήνυση για αδίκημα που εμπίπτει στα χρονικά όρια του αυτοφώρου μπορεί να οδηγήσει σε άμεση αναζήτηση και σύλληψη του καταγγελλόμενου. Η νέα ρύθμιση έρχεται να αποσυνδέσει αυτές τις υπηρεσιακές υποθέσεις από την κατεπείγουσα αυτόφωρη διαδικασία.
Αυτό σημαίνει ότι δεν θα υπάρχει άμεση σύλληψη του εκπαιδευτικού λόγω της μήνυσης, όταν η υπόθεση εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της νέας διάταξης.
Δεν καταργείται η ποινική διερεύνηση
Η σημαντικότερη διευκρίνιση είναι ότι η κατάργηση της αυτόφωρης διαδικασίας δεν σημαίνει ποινική ασυλία.
Μια καταγγελία ή μήνυση θα εξακολουθεί να εξετάζεται από τις αρμόδιες εισαγγελικές και δικαστικές αρχές, θα σχηματίζεται δικογραφία όπου συντρέχει περίπτωση και η υπόθεση θα μπορεί να οδηγηθεί κανονικά στη Δικαιοσύνη.
Εκείνο που αλλάζει είναι η διαδικασία: αντί ο εκπαιδευτικός να οδηγείται άμεσα στο αστυνομικό τμήμα και ενδεχομένως στον εισαγγελέα στο πλαίσιο του αυτοφώρου, η υπόθεση θα ακολουθεί την κανονική ποινική διαδικασία και, εφόσον απαιτείται, την τακτική δικάσιμο.
Ποιους θα καλύπτει
Οι μέχρι στιγμής πληροφορίες αναφέρουν με σαφήνεια τους διευθυντές και προϊσταμένους σχολικών μονάδων, ενώ εξετάζεται η επέκταση της προστασίας στο σύνολο των δασκάλων και καθηγητών.
Η τελική έκταση της ρύθμισης θα αποσαφηνιστεί όταν δημοσιοποιηθεί το ακριβές κείμενο της διάταξης και κατατεθεί στη Βουλή. Για τον λόγο αυτό, είναι πρόωρο να θεωρηθεί δεδομένο ότι κάθε περίπτωση εκπαιδευτικού και κάθε είδους αδίκημα θα εξαιρείται από το αυτόφωρο.
Το κρίσιμο κριτήριο, σύμφωνα με τον σχεδιασμό που έχει γίνει γνωστός, είναι η πράξη να σχετίζεται με τα υπηρεσιακά καθήκοντα του εκπαιδευτικού.
Το αίτημα των διευθυντών σχολείων
Η αλλαγή έρχεται έπειτα και από αίτημα της Ένωσης Διευθυντών Σχολικών Μονάδων προς την ηγεσία του υπουργείου Δικαιοσύνης.
Οι εκπαιδευτικοί έχουν επανειλημμένα επισημάνει ότι η δυνατότητα ενεργοποίησης του αυτοφώρου σε υπηρεσιακές διαφορές μπορεί να μετατρέψει ακόμη και μια καθημερινή διαφωνία στο σχολείο σε διαδικασία αστυνομικής εμπλοκής, με τον εκπαιδευτικό να βρίσκεται ξαφνικά αντιμέτωπος με σύλληψη πριν ακόμη εξεταστεί η βασιμότητα της καταγγελίας.
Το προηγούμενο της πανδημίας
Το ζήτημα δεν εμφανίζεται για πρώτη φορά.
Κατά την περίοδο της πανδημίας είχε υπάρξει εισαγγελική παρέμβαση για τις περιπτώσεις εκπαιδευτικών και υγειονομικών που δέχονταν μαζικές μηνύσεις με αφορμή την εφαρμογή των μέτρων για την COVID-19, με στόχο να αποτραπεί η κατάχρηση της αυτόφωρης διαδικασίας ως μέσου παρεμπόδισης της εκτέλεσης υπηρεσιακών καθηκόντων.
Η σημερινή πρωτοβουλία επιχειρεί πλέον να δώσει μόνιμη νομοθετική λύση και όχι μια αντιμετώπιση που θα εξαρτάται από εγκυκλίους ή ειδικές περιστάσεις.
Ανοιχτό και το θέμα της νομικής προστασίας
Παράλληλα, οι εκπαιδευτικοί θέτουν και ένα δεύτερο ζήτημα: ποιος καλύπτει τη νομική τους υποστήριξη όταν μια υπόθεση που σχετίζεται με την υπηρεσία τους φτάσει τελικά στα δικαστήρια.
Η μη εφαρμογή του αυτοφώρου αφαιρεί τον κίνδυνο της άμεσης σύλληψης, δεν απαλλάσσει όμως έναν εκπαιδευτικό από τα έξοδα και την ψυχολογική επιβάρυνση μιας πολυετούς δικαστικής διαδικασίας.
Γι' αυτό στο τραπέζι βρίσκεται και η αναζήτηση μηχανισμών θεσμικής νομικής συνδρομής.
Η ουσία της νέας ρύθμισης είναι συνεπώς συγκεκριμένη: η μήνυση δεν παύει να ερευνάται, αλλά δεν θα οδηγεί αυτομάτως έναν εκπαιδευτικό που ενεργεί στο πλαίσιο των καθηκόντων του από το σχολείο στο αστυνομικό τμήμα. Το ακριβές εύρος της προστασίας, πάντως, θα φανεί από το τελικό κείμενο που θα φτάσει στη Βουλή.
